Αγαπημένος ηθοποιός, ταλαντούχος, δραστήριος. Πρωταγωνιστής της χρυσής εποχής του ελληνικού κινηματογράφου. Πριν αναχωρήσει για το τελευταίο του ταξίδι τον είδαμε στο «Θείο Βάνια» του Τσέχωφ, στη Θεσσαλονίκη να ανεβαίνει στην σκηνή με το πάθος του ερασιτέχνη και την εμπειρία του θεατράνθρωπου. Τον θαυμάσαμε και τον χειροκροτήσαμε. Τότε, περίπου πριν ένα χρόνο, η Έφη Τσαμπάζη είχε συνομιλήσει μαζί του. Ανθρώπινος και απόλυτα ειλικρινής μίλησε για τις δύσκολες και ωραίες στιγμές του στο θέατρο και όχι μόνο. Η συνέντευξη που ακολουθεί είχε δημοσιευτεί στο περιοδικό «ΕΓΩ Weekly».
Μετά από την επιτυχία που γνώρισε στην Αθήνα ο «Θείος Βάνιας» μετακόμισε, για λίγο στη Θεσσαλονίκη. Ο Τσέχωφ και σε αυτό το έργο ασχολείται με το υπαρξιακό θέμα.
Όλοι οι μεγάλοι συγγραφείς ασχολήθηκαν με θέματα, απόλυτα διαχρονικά. Όσα χρόνια και να περάσουν βιώνουμε τις ίδιες καταστάσεις αλλά με διαφορετικό σχήμα. Για αυτό τα κείμενα αυτά αντέχουν στον χρόνο.
Ο θίασος απαρτίζεται από εξαιρετικούς ηθοποιούς, μεταξύ των οποίων ο Γιάννης Φέρτης, ο Στέλιος Μαϊνας, η Μαρίνα Ψάλτη. Σκηνοθετεί η ΛίλλυΜελεμέ.
Είναι μια καθαρή παράσταση, σαφής και με απόλυτο σεβασμό στο κείμενο. Τα τελευταία χρόνια γίνεται κακοποίηση των κειμένων στο βωμό του μοντέρνου.
Ο Τσέχωφ ασχολείται με τις σχέσεις των ανθρώπων, την προσωπικότητά τους. Όλοι αναζητούν το νόημα της ζωής. Τελικά ποιο είναι;
Είναι πολύ αόριστο και διαφορετικό για τον καθένα.
Εσείς το αναζητούσατε από μικρός;
Είχα την τύχη η μητέρα μου και ο πατριός μου (τον αγαπούσα πάρα πολύ) να μου δώσουν απόλυτη ελευθερία στη διαμόρφωση του χαρακτήρα μου. Για να φανταστείτε από μικρός διάβαζα εξωσχολικά βιβλία τα οποία απαγορεύονταν. Όλο αυτό με βοήθησε να ωριμάσω πιο γρήγορα και να έχω ελεύθερο πνεύμα. Παρόλο λοιπόν που αναζητούσα το νόημα της ζωής, από νωρίς, δεν κατέληξα πουθενά.
Η ευτυχία;
Υπάρχουν μόνο ευτυχισμένες στιγμές. Αυτό που μπορούμε να επιδιώξουμε είναι να έχουν μεγαλύτερη διάρκεια. Δεν μπορεί να είναι κάτι μόνιμο.
Έχετε ζήσει πολλές ευτυχισμένες στιγμές;
Αρκετές
Δυστυχισμένες;
Επίσης, αρκετές
Η μεγαλύτερη δυστυχία;
Η απώλεια.
Των γονιών;
Φυσικά. Ήταν πολύ δύσκολη στιγμή για μένα η απώλεια της μητέρας μου. Και του πατριού μου όμως.
Ήσασταν πολύ δεμένοι…
Ναι. Ο πατέρας μου είχε σκοτωθεί στον πόλεμο και είχα την τύχη η μητέρα μου να παντρευτεί έναν εξαιρετικό άνθρωπο.
Αδέρφια έχετε;
Μια ετεροθαλή αδερφή η οποία δυστυχώς… έφυγε μόλις στα 40 της χρόνια. Πολύ οδυνηρή και δύσκολη στιγμή για μένα γιατί ήμασταν πάρα πολύ δεμένοι.
Στη Θεσσαλονίκη είχατε ζήσει, στο παρελθόν, για μεγάλο διάστημα.
Ναι, για πέντε χρόνια όταν συνεργαζόμουν με το Κρατικό Θέατρο. Έχω πολύ καλές αναμνήσεις. Εκείνο το διάστημα ζούσα στη Θεσσαλονίκη με την οικογένειά μου, τη γυναίκα και τους δυο γιους μας. Επίσης παράλληλα με το θέατρο είχα ανοίξει και ένα διαφημιστικό γραφείο. Αντιλαμβάνεστε ότι είχα στενή επαφή με τον κόσμο ο οποίος είναι πιο ζεστός και ντόμπρος σε σχέση με την Αθήνα.
Είχατε σκεφτεί να μείνετε μόνιμα;
Ναι το είχα σχεδιάσει.
Και τι άλλαξε τον προγραμματισμό σας;
Η αρρώστια της γυναίκας μου.
Δύσκολη στιγμή φαντάζομαι.
Φυσικά. Μιλάμε για καρκίνο, στα 39 της χρόνια. Έπρεπε να φύγουμε στο εξωτερικό για να εγχειριστεί. Όταν επέστρεψα, μετά από αρκετό καιρό, η εταιρεία που είχα στη Θεσσαλονίκη δεν πήγαινε καλά. Αποφασίσαμε να πάμε στην Αθήνα.
Ήσασταν ψύχραιμος όσον αφορά στο πρόβλημα της συζύγου σας;
Ναι. Δεν είμαι από τους άντρες που χάνουν εύκολα τη γη κάτω από τα πόδια τους. Όταν αντιμετωπίζεις μια δυσκολία δεν πρέπει να σε πάρει από κάτω. Όταν πέσεις κάτω πρέπει να μαζέψεις τα κομμάτια σου και να συνεχίσεις με πείσμα. Αυτό συνέβη πολλές φορές στη ζωή μου.
Η σύζυγός σας;
Θαυμάζω πραγματικά την εσωτερική της δύναμη. Μέχρι σήμερα έχει έρθει αντιμέτωπη τρείς φορές με τη συγκεκριμένη αρρώστια και είναι μια χαρά γιατί έχει απίστευτη εσωτερική δύναμη.
Είστε αισιόδοξος.
Φυσικά. Η ζωή είναι αισιόδοξη. Πρέπει να έχεις πίστη στον εαυτό σου. Ο άνθρωπος έχει απίστευτες δυνάμεις μέσα του τις οποίες πρέπει να ενεργοποιεί σε ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες.
Αρκετοί άντρες όμως λυγίζουν μπροστά σε κάτι τέτοιο.
Έχετε δίκαιο. Αυτό οφείλεται στις μητέρες τους. Πολλοί γονείς υπερπροστατεύουν τα παιδιά τους και αντιμετωπίζουν οι ίδιοι τα προβλήματα των παιδιών τους, αντί αυτά, προκειμένου να μην ζοριστούν. Το αποτέλεσμα; Να γίνουν μαμμόθρεφτα.
Εσείς πως είστε με τους γιους σας;
Βρίσκομαι εκεί για αυτούς στις δύσκολες ώρες τους αλλά πάντα διακριτικά.
Ο έρωτας παίζει πρωταγωνιστικό ρόλος τα έργα του Τσέχωφ. Είναι τελικά το πιο δυνατό συναίσθημα;
Ναι αλλά δεν είναι το μόνο.
Ποιο συναγωνίζεται;
Με τη δημιουργία της ζωής, τη μητρότητα θεωρώ.
Στην παράσταση δεν υπάρχει προδοσία, τουλάχιστον σαρκική.
Ναι, η Ελέναμένει στο καθήκον, στην υποχρέωση που έχει. Λέει: «Είμαστε δειλοί, δεν τολμάμε».
Οι σκέψεις, το μυαλό της όμως προδίδουν… την υποχρέωση.
Το μυαλό είναι το μόνο πράγμα που είναι ελεύθερο να ταξιδεύει, να σκέφτεται ότι θέλει. Το θέμα είναι πόσο μπορείς να ελέγχεις τις εξάρσεις του μυαλού και της σκέψης αλλά και το σώμα σου. Η σύγκρουση του τι μπορώ και του τι θέλω.
Δηλαδή;
Θέλω να γίνω αστροναύτης. Μπορώ; Είναι ένα πολύ λεπτό σημείο ανάμεσα στην επιθυμία και στο εφικτό. Βλέπουμε ανθρώπους που θέλουν αλλά δεν μπορούν και τελικά δεν κάνουν αυτά για τα οποία είναι ικανοί.
Αυτό ισχύει και στο θέατρο;
Φυσικά. Υπάρχουν πάρα πολλοί που έχουν την επιθυμία να γίνουν ηθοποιοί. Μπορούν;
Δεν μπορούν;
Έχουμε δει πολλές φορές να μην μπορούν.
Παραμένουν όμως στο χώρο.
Αυτό είναι άλλο θέμα. Ο καθένας πρέπει να συνειδητοποιεί τι είναι.
Εσείς, στην αρχή της πορείας σας;
Όταν μπήκα στην σχολή είχα πει ότι αν δεν τελειώσω με άριστα δεν θα προχωρήσω.
Λίγο ακραίο το βρίσκω.
Καθόλου. Ήταν επιθυμία μου. Γιατί να ξοδέψεις μια ζωή κάνοντας κάτι που δεν μπορείς;
Γιατί κάποιοι κυνηγούν το όνειρό τους;
Ποιο όνειρο; Και αν είναι απατηλό; Αν δεν έχουν την ικανότητα να το πραγματώσουν; Εκεί υπάρχει η πιο λεπτή ισορροπία.
Πηγαίνουν σήμερα ατάλαντοι στην Επίδαυρο;
Τα τελευταία χρόνια έχουν παραβιαστεί πολλά. Αυτό με λυπεί. Παλαιότερα το να παίξεις στην Επίδαυρο ήταν κορυφαία στιγμή. Ήθελε πάρα πολύ κόπο, δουλειά. Τώρα μπορείς να μπεις επειδή υπάρχει από πίσω σου ένα σύστημα που σε προβάλει.
Στην εποχή σας δεν υπήρχαν ατάλαντοι;
Ναι αλλά λιγότεροι γιατί υπήρχαν ελάχιστες δραματικές σχολές.
Έχετε συνεργαστεί με όλους τους αγαπημένους ηθοποιούς. Αλίκη Βουγιουκλάκη;
Πραγματικά λαμπερό πλάσμα. Από την πρώτη στιγμή που εμφανίστηκε στο χώρο φάνηκε αυτό. Επίσης και ταλαντούχα. Τίποτα δεν είναι τυχαίο.
Τζένη Καρέζη;
Πιο συγκροτημένη. Δεν ασχολούνταν τόσο πολύ με την εξωτερική της εμφάνιση. Δεν παρασυρόταν δηλαδή τόσο πολύ για το πόσο απήχηση θα είχε στον κόσμο, όπως η Αλίκη.
Έλλη Λαμπέτη;
Μεγάλο ταλέντο, χαρισματικό αλλά και ιδιόρρυθμο πλάσμα. Ήταν καταλυτική πάνω στην σκηνή. Ήθελε οι ηθοποιοί να παίζουν, πάνω στην σκηνή, όπως αυτή. Αυτό όμως δεν γινόταν και της το είχα εξηγήσει.
Τα «Κορίτσια στον ήλιο» σας ακολουθούν ακόμα;
Μια ζωή! Δικαιώνεται ο Βασίλης Γεωργιάδης που μου είχε πει ότι η φράση «στάσου μύγδαλα» θα με κυνηγάει σε όλη μου τη ζωή.
Γνωρίσατε μεγάλη δόξα και ήσασταν από τους ζεν πρεμιέ του ελληνικού κινηματογράφου.
Αυτό που λέτε δεν το είχα συνειδητοποιήσει. Δεν είδα ποτέ τον εαυτό μου έτσι. Δεν με απασχολούσε αν θα άρεσα ως άντρας.
Υπήρχε κάποια θαυμάστρια που σας έφερε σε δύσκολη θέση;
Υπήρχαν θαυμάστριες αλλά βρίσκεις τρόπο χωρίς να προσβάλεις τον άλλον να τον κρατήσεις σε απόσταση.
Σας πλησίαζαν εύκολα;
Παλιά όχι. Τώρα έρχονται γυναίκες 60 ετών και μου λένε ότι ήταν ερωτευμένες μαζί μου (γέλιο).
Και τι απαντάτε;
Τώρα είναι αργά που μου το λέτε (γέλιο).
Παντρευτήκατε αρκετά μικρός.
Ναι. Στα 23 παντρεύτηκα και στα 25 είχαμε τον πρώτο μας γιο.
Ήταν κεραυνοβόλος έρωτας;
Ναι και στη συνέχεια έμεινε αυτό.
Προβλήματα υπήρξαν;
Φυσικά είχαμε τις διακυμάνσεις και τις περιπέτειες μας. Σε όλους τους γάμους συμβαίνουν αυτά.
Που οφείλεται η επιτυχία του γάμου σας. Μετράτε με τη σύζυγό σας περισσότερα από πενήντα χρόνια μαζί.
Η γυναίκα μου κράτησε την οικογένειά μας ενωμένη. Αυτή ήταν ο βράχος. Ας μην κρυβόμαστε. Για να είμαι απόλυτα ειλικρινής θεωρώ ότι αν η γυναίκα μου ήταν Ελληνίδα ο γάμος δεν θα άντεχε. Η σύζυγός μου είναι Σκοτσέζα και έχει άλλη λογική, άλλη φιλοσοφία.
Η τηλεόραση σας λείπει;
Πλέον δεν γίνονται αξιόλογες δουλειές, δυστυχώς. Έχει περάσει μια ελαφρότητα και έχουν γίνει πολλές εκπτώσεις. Η τηλεόραση είναι το ισχυρότερο εργαλείο. Το θέμα είναι ποιος το έχει στα χέρια του και πως το χρησιμοποιεί.
Είστε ικανοποιημένος από τη νέα κυβέρνηση;
Σε ορισμένους τομείς ναι. Βέβαια η κυβέρνηση είναι καινούργια, άπειρη και δέχεται φοβερές επιθέσεις από το φιλελεύθερο πολιτικό κατεστημένο της Ευρώπης. Θεωρώ ότι ο Σόϊμπλε είναι από τα πιο επικίνδυνα άτομα που υπάρχουν.
Μετά τη Θεσσαλονίκη που θα σας συναντήσουμε;
Το καλοκαίρι, στην Αθήνα, στην «Ηλέκτρα», σε σκηνοθεσία Σπύρου Ευαγγελάτου με τους ΡένηΠιττακή, Μαρίνα Ασλάνογλου, Θοδωρής Κατσαφάδος κ.α..
Μίλτος Κασσανδρής
