Γράφει ο Παναγιώτης Δόικος | Αναπληρωτής καθηγητής της Φιλοσοφίας ΑΠΘ
Η ποίηση αφήνει τα νοήματα της αλήθειας να ορμήσουν μέσα στα πρόσωπα και τα γεγονότα της ψυχής, της μόνης που μπορεί να αποφασίσει υπέρ της ανατροπής του αυταρχισμού και της υποκρισίας του καθεστώτος που απεχθάνεται την ελευθερία, την πνευματικότητα και τη δημιουργική γαλήνη των ανθρώπων αυτού του πλανήτη. Χάρη στον ποιητικό χαρακτήρα της, αυτή η ορμή γίνεται πρώτα συμβάν που συγκλονίζει το σώμα μας και τον εσωτερικό μας κόσμο και μετά έργο, που οι λέξεις του είναι σημάδια συναίσθησης, αντίληψης και υπέρβασης του κλοιού της ασφυξίας, ο οποίος, με το πρόσχημα του ορθολογισμού, αιχμαλωτίζει ολοένα και βαθύτερα τη ζωή μας. Από τη φύση τους, οι μορφές και οι κινήσεις που αναπνέουν μέσα σε κάθε ποίημα διαλύουν κάθε περίτεχνο ή απροκάλυπτο ψέμα που προσπαθεί να σπείρει μέσα μας το φόβο και να κερδίσει την αδράνειά μας. Τέτοια είναι και η ανώνυμη πονηριά που θέλει να υπνωτίσει την αντίσταση -τη συγχρόνως ενστικτώδη και στοχαστική αντίσταση- της ύπαρξής μας σε όποια δύναμη ανθρώπου ή θεσμού πασχίζει να μας πείσει για το ότι ο ασφαλέστερος τρόπος για να αντεπεξερχόμαστε στην κρίση -τη λησμονιά του εαυτού μας και του άλλου- είναι να διαιωνίζουμε το καθημερινό μας λαχάνιασμα, αφιερώνοντάς το στην υπηρεσία του παγκόσμιου συστήματος εξουσίας και των εγχώριων διαχειριστών του.
Και πάλι από τη φύση της η ποιητική έμπνευση, δίνοντας άνοιγμα λόγου και φωτός σε ό,τι κρισιμότερο μάς συμβαίνει, αφουγκράζεται με τον λεπτότερο και εντονότερο τρόπο την επικράτηση του συγκεντρωτικού κυνισμού στο διευθυντήριο της Ευρώπης, το οποίο μετέτρεψε τη δημοκρατική δυνατότητα του υπαρξιακού ξεκινήματος της Δύσης σε δαιδαλώδη κίνηση αυταρχισμού και αδικίας. Στραμμένη από γεννησιμιού της στη συνταρακτική περιπέτεια της άρθρωσης των ιδανικών, στο βάθος της έκφρασης των συναισθημάτων και στην απόδοση των σφυγμών του δέους, η ποίηση οδηγεί στη ρήξη μεταξύ του ψυχισμού του κάθε λαού της Ευρώπης και της επιμελημένης αλαζονείας των ιδιοκτητών ενός συστήματος που περιφρονεί για να λατρεύεται.
Κάτι τελευταίο, ενόψει μιας νέας αρχής. Η ποίηση στην Ευρώπη πήρε το βάπτισμά της από την ελληνική γλώσσα και την αδιάλειπτη συνέχειά της. Μέσα σε αυτή τη σχέση βαπτίσματος, όταν το ζήτησαν οι Καιροί, βούτηξε στα αρχέγονα κοιτάσματα των εθνικών πολιτισμών και της επαφής τους με το πρώτο ύδωρ, άνοιξε τον ουρανό της και επαναστάτησε – όπως, για παράδειγμα, συνέβη στο έργο του Lorca. Εμείς, στην Ελλάδα, χρειάστηκε να προκαλέσουμε κοσμογονία μέσα στην ποιητική (Επ)ανάσταση – όπως έγινε στο Άξιον Εστί του Ελύτη. Ίσως ήρθε πάλι η στιγμή. Ας το αναλογιστούμε.
