Συνέντευξη στον Γιάννη Θ. Κεσσόπουλο / gkessopoulos@gmail.com
Χθες βράδυ, ο αρχιτέκτονας Bernard Cuomo τιμήθηκε από το Γαλλικό Κράτος με τα διάσημα του Ιππότη του Εθνικού Τάγματος της Αξίας (Chevalier de l’ Ordre National du Mérite), ως ανταμοιβή για τη συμβολή του στη γαλλική τεχνογνωσία, ιδιαίτερα στον αρχιτεκτονικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, μετά από πρόταση του Πρέσβη της Γαλλίας στην Ελλάδα Jean Loup Kuhn Delforge. Η τελετή πραγματοποιήθηκε χθες στην αίθουσα Αλλατίνι-Dassault του Γαλλικού Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης.
Στη Θεσσαλονίκη έγινε ευρύτερα γνωστός ως αρχιτεκτονικό δίδυμο με τον Πρόδρομο Νικηφορίδη για το έργο της Νέας Παραλίας, ωστόσο έχει πλούσιο και ιδιαίτεα δημιουργικό βιογραφικό. Οι δυο τους συνεργάζονται από το 1986. Το 2009 τους απονεμήθηκε το Βραβείο Αρχιτεκτονικής για την πενταετία 2004-2008 από το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής και το 2014 το βραβείο UIA -International Union of Architects- friendly spaces accessible to all για την Ανάπλαση της Νέας Παραλίας Θεσσαλονίκης. Προηγήθηκαν άλλα βραβεία σε διεθνείς, πανευρωπαϊκούς και πανελλήνιους διαγωνισμούς. Με αφορμή τη βράβευσή του από το Γαλλικό Κράτος, απάντησε στις ερωτήσεις του thinkfree και μίλησε για την πόλη, για τις προτάσεις που δεν υλοποιήθηκαν, για τις αρχαιότητες και την αξιοποίησή τους.
Κύριε Cuomo, αλήθεια, πως είναι η Θεσσαλονίκη με τα μάτια ενός Γάλλου;
Μου αρέσει αυτή τη διάφορα που υπογραμμίζει ο Paul Bowles μεταξύ τουρίστα και ταξιδιώτη. Για αυτό δεν θα απαντήσω ακριβώς στην ερώτηση. Νομίζω ότι βλέπω την Θεσσαλονίκη με τα μάτια ενός ξένου που δουλεύει και ζει καθημερινά χρόνια σε μια πόλη, που δεν είναι πια μια ξένη πόλη. Είμαι ξένος αλλά κάτοικος της Θεσσαλονίκης, για αυτό ακριβώς ένιωσα την ανάγκη να ψηφίσω στις δημοτικές εκλογές.
Είστε ο εμπνευστής -μαζί με τον Πρ. Νικηφορίδη- του έργου της Νέας Παραλίας, του μοναδικού ίσως εμβληματικού έργου που υλοποιήθηκε τα τελευταία πολλά χρόνια στη Θεσσαλονίκη. Τη διαχειριζόμαστε σωστά; Ως πολίτες και ως Δήμος (και λοιπές αρχές);
Η παρουσία του κόσμου στην Νέα Παραλία εκφράζει την αγάπη για την ανάπλαση. Αλλά η διαχείριση και η συντήρηση αποτελούν ένα στοίχημα για το μέλλον των δημοσίων χώρων. Στην Νέα Παραλία ενώ ο χώρος είναι σχετικά καθαρός, εμφανίζονται πολλά προβλήματα που προέρχονται από την μη συντήρηση των δομικών στοιχείων και από τον βανδαλισμό. Ο βανδαλισμός των γλυπτών του Γ. Ζογγολοπούλου και του Π. Βασιλειάδη ήταν τα πιο τραγικά παραδείγματα. Και κατά την γνώμη μου η μη λειτουργία των περιπτέρων που δημιουργούν μια εικόνα εγκατάλειψης ενώ θα μπορούσαν να ικανοποιήσουν την ανάγκη του κόσμου για στάση, τουαλέτες και αναψυκτικά.
Μπορεί η πόλη να αποκτήσει κι άλλα τέτοια εμβληματικά αρχιτεκτονικά σύμβολα;
Υπάρχουν άλλες σημαντικές περιοχές που θα μπορούσαν να παίζουν ένα εμβληματικό ρολό στη πόλη, όπως η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης και η περιοχή του λιμανιού.
Ποια αρχιτεκτονική σας πρόταση -που “κόπηκε” ή μπλοκαρίστηκε- θα θέλατε να προχωρήσει στην πόλη;
Συμμετείχαμε σε πολλούς διαγωνισμούς σε διαφορετικές περιοχές της Θεσσαλονίκης. Η σημαντικότερη για μας διάκριση σε διεθνή διαγωνισμό, αφορά στην ανάπλαση του μνημειακό άξονα της Αριστοτέλους. Είναι για μας μια πρόταση, που εκφράζει το «πρόβλημα» των ιστορικών πόλεων και καταγράφει την πολυμορφία και την αμφισημία μιας πόλης «ενιαίας», φτιαγμένης από τα ξεχωριστά και ανολοκλήρωτα κομμάτια της. Ένα άλλο Α΄ Βραβείο σε διαγωνισμό ήταν η Ακαδημία Γραμμάτων και Πολιτισμού του Δήμου Καλαμαριάς που δεν προχώρησε ποτέ. Η πιο μεγάλη όμως πληγή ήταν η κατασκευή του πολιτιστικό κέντρου και θεάτρου της Μενεμένης που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.
Είναι τελικά η Θεσσαλονίκη ωραία πόλη; Γιατί όταν βγεις στο εξωτερικό και πας π.χ. στη Γαλλία, μάλλον δεν αντέχει -όπως και οι περισσότερες ελληνικές πόλεις- σε καμία σύγκριση.
Παλιά έλεγα ότι η Θεσσαλονίκη ήταν μια “άσχημη όμορφη” πόλη. Το ωραίο από μόνο του δεν σημαίνει πολλά για μένα. Στην αξιολόγηση μίας πόλης πέρα του δομημένου περιβάλλοντος συμμετέχουν και άλλες σημαντικές παράμετροι όπως η τοποθεσία, το γενικό κλίμα, ο τρόπος ζωής. Αυτό που μπορώ να πω όμως με σιγουριά, είναι ότι μου αρέσει να ζω στην Θεσσαλονίκη.
Ποια είναι τα στοιχεία εκείνα που μπορεί να εμπνεύσουν έναν αρχιτέκτονα;
Για μένα αφετηρία της έμπνευσης είναι πάντα το τοπίο.
Πιστεύετε ότι ο αρχαιολογικός πλούτος βοηθάει την αρχιτεκτονική και πολεοδομική ανάπτυξης της πόλης;
Μέσα σε αυτές οι πόλεις η παρουσία του παρελθόντος, οποιοδήποτε στοιχείο κρύβει άλλο, το παρελθόν ως παρόν είναι αιώνιο. Νομίζω ότι τα αρχαία δεν πρέπει πια να τα θεωρούμε “απρόβλεπτα ατυχήματα” του αστικού ιστού, το αντίθετο να συμμετέχουν με διάλογο στην σύγχρονη πόλη.
Ποια είναι η άποψή σας για το θέμα που δημιουργήθηκε με τα αρχαία στο σταθμό του μετρό της Βενιζέλου;
Όπως το είπα σε μια προηγούμενη ερώτηση το θέμα των ιστορικών πόλεων μ’ ενδιαφέρει πολύ. Οι ιστορικές πόλεις με τα διαδοχικά στρώματα οφείλουν να αναδείξουν μέσα από μία συστηματική προσπάθεια αυτό που τις κάνει μοναδικές. Νομίζω ότι μόνο μέσω ενός αστικού διαλόγου και μέσα από την θέληση για ανάδειξη των «διαδοχικών πόλεων” μπορούν οι αρχαιότητες της Βενιζέλου να συμμετέχουν στη καθημερινότητά μας και να εμπλουτίσουν τα σημεία ενδιαφέροντος της πόλης μας.
Το γαλλικό κράτος σας τίμησε πρόσφατα. Ένα σχόλιο…
Με πολλή συγκίνηση, αλλά και με πολύ έκπληξη, έμαθα ότι ο Πρόεδρος της Γαλλίας μου έκανε την τιμή να μου απονείμει τα διάσημα του Ιππότη του Εθνικού Τάγματος της Αξίας. Είναι μια διάκριση του γαλλικού έθνους που ανταμείβει τη επαγγελματική μου πορεία και τη συμμετοχή μου στην συλλογική ζωή. Νιώθω πραγματικά πολύ περήφανος που ο πρέσβης της Γαλλίας στην Ελλάδα πρότεινε εμένα γι’ αυτόν τον τίτλο τιμής.
