Συνέντευξη στην Ελένη Σκάρπου (elenitsask@yahoo.gr, f/b Eleni Skarpou, eliaskarpou.blogspot.com)
Χρόνος : 11.30 το πρωί πριν φύγει από το σπίτι της!
Τόπος : Σε μια μοκέτα αγκαλιά με το τηλέφωνο μου!
Σκοπός : Να «δω» το «Τρίτο Στεφάνι» πριν διαβώ το κατώφλι του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης!
Είχα τον φόβο της απρόσωπης επαφής! Από το ακουστικό πόσα συναισθήματα μπορείς να «κλειδώσεις» για να τα κάνεις λέξεις; Είχα ξεχάσει πως η φωνή είναι ο κύριος εκφραστής της όποιας ψυχολογίας! Από την καλημέρα της κατάλαβα ότι αυτή η συνέντευξη όφειλε να είναι διαφορετική! Άφησα πίσω τις μνήμες από το «Η ζωή μας μια βόλτα», «Τα ματωμένα χώματα», «Οι Μάγισσες της Σμύρνης», «Το νησί». Σκέφτηκα πως είναι μια ηθοποιός που βλέποντας την, έκλαψα πολύ… και ως παιδί και ως γυναίκα. Σιώπησα όσο μπορούσα καθισμένη οκλαδόν στο πάτωμα και με ευκολία «κρεμάστηκα» από την κάθε της ατάκα για τον ρόλο της Νίνας στο «Τρίτο Στεφάνι» του Σταμάτη Φασουλή και για την καθημερινότητα της στην πόλη.
«Τώρα είμαι ορφανός, μικρός και έτοιμος να πετάξω τη μάσκα και να δείξω ποια πραγματικά είναι η Νίνα». Αυτό είναι ένα χειρόγραφο κείμενο του Κώστα Ταχτσή από το «Τρίτο Στεφάνι». Η Φιλαρέτη Κομνηνού το ανέσυρε από τα πρώτα λεπτά της συνομιλίας μας για να μου δείξει πως ο ίδιος ο Ταχτσής ταυτίστηκε με την ηρωίδα του Νίνα! Πάνω σ’ αυτή τη φράση στηρίχτηκε ο Σταμάτης Φασουλής, προκειμένου να σκηνοθετήσει ένα ηθογραφικό αριστούργημα του 1962 και να το αποτυπώσει σε μια 4ωρη παράσταση με σπαρταριστούς ρόλους, όπως μου είπε με χαρά η κ.Φιλαρέτη!
«Βλέποντας τη Νίνα όλοι έχουμε κάτι να θυμηθούμε… μανάδες, θειάδες, γυναίκες που έχουν επιβιώσει μέσα από πολύ δύσκολες συνθήκες. Η Νίνα δεν κάνει τους γάμους επειδή αγάπησε κάποιον από τους άντρες της, αλλά μόνο και μόνο για να επιβιώσει». Θυμόμουν το «Τρίτο Στεφάνι» από την παιδική μου ηλικία ως σήριαλ στην τηλεόραση, αλλά μόλις εκείνη τη στιγμή διαπίστωσα την σκληρότητα της Νίνας. Η κ.Φιλαρέτη ξαφνιάστηκε κάπως από την διαπίστωση μου και μου ανέλυσε περισσότερο τον ρόλο της: «Η σκληρότητα έχει να κάνει με το γεγονός ότι είναι ένα πλάσμα γήινο. Κάποιες στιγμές από αυτοάμυνα… για να συνεχίσει τη ζωή της, δεν επιτρέπει στον εαυτό της να παραδοθεί σε συναισθηματισμούς, γιατί το ένστικτο της επιβίωσης είναι πολύ ισχυρό και ειδικά εκείνα τα χρόνια». Μπορεί το ιστορικό πλαίσιο να είναι βαρύ, αλλά πάνω στη σκηνή το χιούμορ έχει τον πρώτο λόγο.
Κάπου εκεί χτύπησε το τηλέφωνο της και συνέστησα να το σηκώσει. Ήθελα να πάρω μια ανάσα. Πολλές φορές είναι δύσκολο να εξηγήσεις πως ένας άνθρωπος σου περνάει όλη του την αύρα. Είχα απορροφηθεί εντελώς από αυτά που μου έλεγε και κυρίως από τον τρόπο που μου τα έλεγε. Λίγο αργότερα είχα μπει για τα καλά ανάμεσα στα βάσανα της Νίνας και της φίλης της, της Εκάβης (Νένα Μεντή). Η μεν μικροαστή από Κολωνακιώτικο τζάκι, η δε, λαϊκιά με απίστευτες διηγήσεις από τη Θεσσαλονίκη. Σχεδόν τις έβλεπα να κάθονται στη γωνιά τους και να κουτσομπολεύουν, να λένε και να λένε…! «Είναι τρυφερές μεταξύ τους. Εκεί σταματά η σκληρότητα της επιβίωσης» μου είπε η κ.Φιλαρέτη.
«Τον πήραμε τον ρόλο και τον ταξιδέψαμε μαζί με τον Σταμάτη»!
Στην σκηνή του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης δίνει το 100%! Το διάλειμμα της κρατά μόνο 20 λεπτά. «Είναι εξαντλητικό. Οι φίλοι μου λένε: Πως αντέχεις; Τι παίρνεις; Αλλά είναι η «ντόπα» του μυαλού ξέρετε»! Φαντάζομαι πως είναι κάτι παραπάνω από εξάρτηση να δουλεύεις με τον Σταμάτη Φασουλή. Εκείνη χαρακτηρίζει τη συνεργασία ιδανική. «Έχω να θυμάμαι πολύ καλές στιγμές. Ο Σταμάτης είναι πολύ τρυφερός με τους ηθοποιούς του».
«Δεν ξέρω πόσο θα αντέξουμε και πως θα επιβιώσουμε»!
Θέλοντας να δω τι σκέφτεται για την εποχή που διανύουμε, την ρωτάω για τις συμβουλές που θα έδινε σε νέους ηθοποιούς δεδομένων των συνθηκών. Δεν χάνει χρόνο. Με βάζει στην ψυχολογία της ορθά-κοφτά. «Η εποχή είναι θλιβερή και τραγική για όλα τα επαγγέλματα και όλες τις επιχειρήσεις. Είναι θλιβερό να περνάς και να βλέπεις «ενοικιάζεται» και «πωλείται»! Εγώ καμιά φορά, εκεί που πάει να με πιάσει αυτή η απέραντη θλίψη, διοχετεύω την ενέργειά μου στο θέατρο για να ξεχνιέμαι. Λένε ότι η τέχνη είναι μια παρηγοριά κι ένα καταφύγιο. Αυτό τον καιρό για μένα έτσι λειτουργεί και η παράσταση αυτή». Φράσεις στην παράσταση του τύπου «Τι θα κάνουμε, τα λεφτά έχουν τελειώσει στην τράπεζα, έχουν κάνει φτερά, πως θα συνεχίσουμε;» έχουν αποκτήσει πια ένα άλλο νοητικό βάρος τόσο για την ίδια, όσο και για το κοινό που την παρακολουθεί ακούραστο. Μπορεί όταν «Το Τρίτο Στεφάνι» παίχτηκε για πρώτη φορά στο REX πριν από 2 χρόνια, τα πράγματα να μην ήταν τόσο άγρια με την κρίση, αλλά πλέον η νουθεσία της έχει ως εξής: «Τώρα πάντως νιώθω ότι ένα παιδί που ξεκινάει τώρα το θέατρο, πρέπει να το θέλει πάρα πολύ για να το κάνει»!
Η σχέση της με την Τηλεόραση;;;
«Ουδεμία! Ποια πρόταση να γίνει; Ο τελευταίος ρόλος που έκανα ήταν στο «Νησί»!
«Πιστεύω πολύ στη δύναμη της ανθρώπινης αλληλεγγύης»!
«Η καθημερινότητα μου έχει αλλάξει και έχει βαρύνει πάρα πολύ από τα πρακτικά, τα οικονομικά θέματα στα οποία πρέπει να δίνω λύσεις! Έχω νοσταλγήσει την ξεγνοιασιά και την ανεμελιά, και τα ευχάριστα τηλεφωνήματα και το να συζητάμε για πράγματα λίγο ανόητα». Δεν λυπάμαι γι’ αυτά που μου λέει. Ταυτίζομαι, συμφωνώ, μοιράζομαι μαζί της γνεψίματα που μπορεί να μη βλέπει, αλλά για μένα έχουν μεγάλη σημασία και η συνέχεια της κουβέντας μεγαλώνει το κίνητρο της ταύτισης μου. «Αισθάνομαι ότι επειδή είναι κάτι που αφορά όλους μας, ήδη δημιουργεί μια συσπείρωση, γιατί όλοι πια έχουμε έναν κοινό καημό, τον ίδιο αντίπαλο, την κρίση. Και μοιραία ας πούμε, νιώθεις ότι από εκεί που ήμασταν αποξενωμένοι στο εγώ μας, ο καθένας περιχαρακωμένος και ασφαλής να περιστρέφεται γύρω από το εγώ του, ξαφνικά ακουμπάμε περισσότερο στο βλέμμα του άλλου».
Δεν ξέρω αν όλοι οι άνθρωποι έχουμε τεράστια μελανά σημεία, σίγουρα όμως όλοι έχουμε όμορφα κοινά σημεία, όπως αυτά της ομαδικότητας, της αλληλεγγύης, της συλλογικής δημιουργίας. Για την ηθοποιό, η ιδιότητα της ως επίκουρη καθηγήτρια της Υποκριτικής στο Τμήμα Θεάτρου Σχολής Καλών Τεχνών του ΑΠΘ είναι ένα τέτοιο σημείο. Διδάσκει κάθε Δευτέρα και Τρίτη, επομένως η Θεσσαλονίκη είναι η μόνιμη κατοικία της αυτή την περίοδο.
«Για μένα οι στιγμές της διδασκαλίας και η επαφή με τα παιδιά μου στο Πανεπιστήμιο είναι κάτι πραγματικά τόσο δημιουργικό που αποτελεί μια ανάσα αισιοδοξίας. Η νιότη τους μεταγγίζει και σε μένα καλή ενέργεια». Οι φήμες λένε πως είναι αυστηρή. Εκείνη λέει πως προσπαθεί να τους κάνει καλούς ηθοποιούς και πως στην πορεία το αναγνωρίζουν. «Την αυστηρότητα μου την χρειάζονται. Δεν θέλουν κανακέματα και χαϊδέματα, γιατί το χαΐδεμα σε έναν ο οποίος πάει να γίνει ηθοποιός μπορεί να του δημιουργήσει έναν κόσμο λίγο απατηλό και να προσγειωθεί πάρα πολύ άσχημα όταν βγει στον επαγγελματικό χώρο».
Η Νίνα έχει κάνει 3 στεφάνια, αλλά αν οι παπάδες επιτρέψουν και τέταρτο γάμο, θα πάρει και τέταρτο άνδρα! Αυτό είναι το φινάλε από το «Τρίτο Στεφάνι». Το φινάλε της συνέντευξης μας έχει άλλο άρωμα… Θεσσαλονικιώτικο, όπως και όλη η παιδική της ηλικία. «Εκεί δα στη παραλία… νομίζω ότι έχουμε το ωραιότερο ηλιοβασίλεμα! Προχθές πέρασα. Γύρω στις 17.30 ήμουνα στο Μέγαρο, κι ήταν τόσο μαγικό, που έκατσα στο αυτοκίνητο, άναψα ένα τσιγάρο και το χάζεψα! Αααα είναι πολύ όμορφο εκείνο το κομμάτι! Είχε αυτά τα χρώματα… που έδυε ο ήλιος, είχε αυτή τη θάλασσα. Λέω… είσαι μάγισσα Θεσσαλονίκη… είσαι»!
