Συνέντευξη στη Χάιδω Σκανδύλα
Υπάρχουν θύματα που τιμωρούνται ως θύτες για ένα έγκλημα που άλλοι έχουν διαπράξει εις βάρος τους; Ο δρόμος προς την ελευθερία για δύο ανήλικους – τον Αλασαλέχ από τη Συρία και τον Τζασήμ από το Ιράκ – τους οδήγησε στη φυλακή ανηλίκων του Βόλου, όπου εκτίουν ποινές για διακίνηση λαθρομεταναστών.
Μία πολύ λιγότερο γνωστή πτυχή της διακίνησης λαθρομεναστών αφορά το ντοκιμαντέρ της Μαριάννας Οικονόμου «Ο πιο μακρύς δρόμος» που θα προβληθεί στο πλαίσιο του 18ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Όπως εξηγεί στο ThinkFree η ντοκιμαντερίστας, «ακριβώς επειδή οι ποινές που αντιμετωπίζει ένα διακινητής είναι πάρα πολύ μεγάλες, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται το φαινόμενο να εξαναγκάζοντα ανήλικοι λαθρομετανάστες να περάσουν τους υπόλοιπους από τα σύνορα. Οι φυλακές είναι γεμάτες τέτοιες περιπτώσεις ανήλικων παιδιών που ξεκίνησαν από την πατρίδα με το όνειρο μιας καλύτερης ζωής σε μία ευρωπαϊκή χώρα και κατέληξαν στις φυλακές στη μέση της διαδρομής με τις πολύ βαριές κατηγορίες κακουργηματικής πράξης, όπως και είναι η διακίνηση».
Το κακούργημα της διακίνησης τιμωρείται από τον νόμο με δέκα χρόνια φυλάκιση για κάθε μεταφερόμενο. Η ηλικία μπορεί να αναγνωριστεί ως ελαφρυντικό για τους κατηγορούμενους, αλλά αυτό εξαρτάται από το δικαστήριο. Αν και όταν άρχισε η ίδια να δουλεύει πάνω στο υλικό για το ντοκιμαντέρ αυτή η παράμετρος παρέμενε σε πολλούς άγνωστη, τελευταία έχει αυξηθεί σύμφωνα με την κ. Οικονόμου η ευαισθησία από τη πλευρά της ελληνικής Αστυνομίας στο θέμα των συλλήψεων των ανήλικων λαθρομεταναστών.
Ως «μεγάλη δικαίωση» βλέπει τη διπλή της βράβευση η Μαριάννα Οικονόμου στο 58ο Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ Λειψίας. Ενδεικτικό του ενδιαφέροντος των ζητημάτων με τα οποία καταπιάνεται το ντοκιμαντέρ είναι και το αιτιολογικό της βράβευσης στη Λειψία, όπου η κριτική επιτροπή κάνει λόγο για «ένα πολύ σημαντικό ντοκιμαντέρ που πρέπει να το δει όλος ο κόσμος», προσθέτοντας, μάλιστα, ότι «κρίνει το έργο αυτό σημαντικό και επίκαιρο».
Όπως η κ. Οικονόμου τονίζει στο ThinkFree παρά τις αρχικές υποσχέσεις και δεσμεύσεις από διάφορες πλευρές, το ντοκιμαντέρ γυρίστηκε χωρίς καμία οικονομική υποστήριξη από το ΕΚΚ. «Έπρεπε να πάρουμε μία γενναία απόφαση και την πήραμε. Και μόνο το γεγονός ότι δέχτηκαν το ντοκιμαντέρ στα διεθνή φεστιβάλ σήμαινε πολλά για εμάς. Όσο υπήρχε η οικονομική στήριξη της ΕΡΤ και του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου κάτι γινόταν. Τώρα υπάρχει απόλυτη αθλιότητα για το ντοκιμαντέρ. Αν δεν πάρουν αυτά μπρος, βλέπω τα πράγματα πολύ δύσκολα» υπογραμμίζει η Μαριάννα Οικονόμου χωρίς να κρύβει την αγωνία αλλά και την απογοήτευσή της.
Όμως δεν ήταν μόνο οικονομικές οι προκλήσεις. Η άδεια γυρισμάτων μέσα σε ανήλικες φυλακές για τους περισσότερους θεωρούνταν απλά ανέφικτη. «Το καταφέραμε χάρη στη δική μου επιμονή και αποφασιστικότητα. Μας βοήθησαν καταρχήν άνθρωποι από το Υπουργείο Δικαιοσύνης, που αντιλήφθηκαν την πολυπλοκότητα του θέματος. Είχαν ήδη αρχίσει να απασχολούν και τις Βρυξέλλες αυτές οι παράμετροι της διακίνησης λαθρομεταναστών, Το γεγονός, δηλαδή, ότι οι διακινητές λαθρομεταναστών τα τελευταία χρόνια είχαν αρχίσει να χρησιμοποιούν ανήλικους λαθρομετανάστες, μένοντας οι ίδιοι πίσω στην ασφάλεια.
»Έπειτα ο διευθυντής των φυλακών, αν και διστακτικός στην αρχή, δεν ήταν, όμως και αρνητικός. Σιγά σιγά, και καθώς έβλεπε και ο ίδιος τον τρόπο με τον οποίον δουλεύαμε, καταφέραμε να κερδίσουμε την εμπιστοσύνη του» προσθέτει η ντοκιμαντερίστας.
Η Μαριάννα Οικονόμου δεν περιορίστηκε σε συνεντεύξεις με τα δύο παιδιά. Επί οχτώ μήνες και με πολλαπλές επισκέψεις στις φυλακές παρακολουθούσε την καθημερινότητα των δύο φυλακισμένων, ενώ εξασφάλισε και την άδεια γυρισμάτων στη δίκη του ενός ανήλικου.
Η ίδια, μάλιστα, έμαθε αυτήν την ιστορία εντελώς τυχαία, όταν έπεσε στα χέρια της το βιβλίο ενός από τους καθηγητές των φυλακών του Βόλου, με τίτλο «Στο σχολείο ξεχνώ τη φυλακή», όπου αποτυπώνεται η τραγική ιστορία αυτών των παιδιών.
Το δικό του δρόμο άρχισε να βρίσκει «Ο πιο μακρύς δρόμος», που μετά τη Θεσσαλονίκη θα προβληθεί στην Αθήνα, στις 22 Απριλίου στο Γαλλικό Ινστιτούτο και το Δαναό στις 23-24 Απριλίου. Θα πάρει μέρος και σε άλλα φεστιβάλ στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ενώ το Arte το έχει ήδη αγοράσει.
Προβολές
Τετάρτη 16 Μαρτίου, 21.30 Ολύμπιον
Παρασκευή 18 Μαρτίου, 13.30, Σταύρος Τορνές
