Οδός γονέων

Γράφει η Θεοδώρα-Νικολέτα Λωρίτη / Φοιτήτρια Ψυχολογίας ΑΠΘ
“Τα παιδιά μας δεν είναι παιδιά μας, είναι παιδιά της ζωής που γι’ αυτή λαχταρούν.” Οι στίχοι του ποιητή υπογραμμίζουν -κι αυτοί- ότι τα παιδιά δεν είναι κτήματα, εξαρτήματα ή παραφυάδες των γονέων τους. Είναι αυθύπαρκτες προσωπικότητες και μένουν μαζί τους ώστε να πάρουν τα εφόδια που θα τα καταστήσουν αυτάρκη, ανεξάρτητα και αξιόμαχα στον ενδιαφέροντα αγώνα της ζωής που θα κληθούν να δώσουν.

Η αγάπη με την οποία μεγαλώνει ένα παιδί συνήθως μετατρέπεται σε υπερπροστασία, αναστέλλοντας την ομαλή ανάπτυξή του (γνωστό, βιωματικά κοινό το παράδειγμα της “ελληνίδας μάνας”, που πρόσφατα μάλιστα αποτέλεσε επιτυχημένο πρότυπο έμπνευσης για καλοκαιρινή διαφήμιση κινητής τηλεφωνίας). Οι γονείς οφείλουν να ενθαρρύνουν και να προωθούν την λήψη πρωτοβουλιών των παιδιών τους, ώστε να αναλαμβάνουν ευθύνες και καθήκοντα που συνάδουν με την ηλικία τους. Στα πλαίσια της ορθής διαπαιδαγώγησης καλούνται να είναι πάντα κοντά τους για να προλάβουν και να προστατεύσουν, δείχνοντάς τους εμπιστοσύνη για να μπορούν και το ίδια να εμπιστευτοὐν τις δυνάμεις τους, δίχως να ενεργούν αντ᾽αυτὠν.

Για να υπάρξουν τα επιθυμητά αποτελέσματα, το παιδί διδάσκεται και εκπαιδεύεται μόνο με θετικούς τρόπους. Αντενδείκνυται γι᾽αυτό το λόγο η συνήθης μέθοδος της εξαγοράς με υποσχέσεις και ανταλλάγματα, με απειλή και τιμωρία. Οι γονείς καλούνται να ενθαρρύνουν το παιδί, για να μπορεί έτσι να έχει θετικά κίνητρα και να παραδειγματίζεται από τα προς μίμηση πρότυπα των ενηλίκων και της συμπεριφοράς τους. Βασική οδός εκπαίδευσης και ανατροφής είναι η χρήση του διαλόγου και των συνεπειών. Οι συνέπειες της πράξης που θα αντιμετωπίσει ως αποτέλεσμα των δικών του ενεργειών και μόνο, θα το διδάξουν πρώτα απ’ όλα την σχέση “δράσης-αποτελέσματος” δείχνοντάς του πως όταν θα κάνει κάτι κακό θα αντιλάβει κάτι γι᾽αυτό δυσάρεστο. Οι συνέπειες φέρουν τα επιθυμητά αποτελέσματα στη διαπαιδαγώγηση, όταν είναι φυσικές και λογικές (δηλαδή συνδεδεμένες με την πράξη, π.χ. έσπασε το βάζο, θα συμμετάσχει στην αγορά του, θα μειωθεί κατά ένα ποσοστό το χαρτζιλίκι του ή θα αναβληθεί για λίγο η αγορά του παιχνιδιού που είχε συμφωνηθεί).

Οι πράξεις των παιδιών και μάλιστα οι μη ορθές, πρέπει να αντιμετωπίζονται ως συμπτώματα και όχι ως ασθένεια. Με άλλα λόγια, να αναζητούνται τα κίνητρα που ωθούν τα παιδιά στις ενέργειες αυτές για να μπορούν να αρθούν τα αίτιά τους και όχι απλά να επιχειρείται μια απάλειψη της συγκεκριμένης δυσάρεστης συμπεριφοράς. Τα παιδιά χρειάζονται αφοσίωση, ποιοτικό χρόνο, χιούμορ, διπλωματία και ευελιξία, ώστε οι γονείς να είναι πραγματικά χρήσιμοι και αποτελεσματικοί στην επαφή μαζί τους, δ(ε)ί(χ)νοντάς του την αγάπη, αλλά όχι επιβάλλοντας τις σκέψεις τους. “Αφού τα παιδιά ιδέες έχουν δικές τους”.