Γράφει ο Γιώργος Βοσκόπουλος / επ. Καθηγητής – Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστημίου Μακεδονίας / gvoskop@uom.gr
Η αποτυχία του συστήματος διακυβέρνησης της μεταπολίτευσης δεν μπορεί να αμφισβητηθεί. Η οικονομική κατάρρευση της χώρας αποτελεί αποτέλεσμα της ανικανότητας των ηγεσιών να κυβερνήσουν ορθολογικά επιβάλλοντας κανόνες διαφάνειας. Η σημερινή τριτοκοσμική εικόνα της Ελλάδας αποτελεί αδιαμφισβήτητο γεγονός της αποτυχίας τους. Τα κόμματα ως φορείς πολιτικής κοινωνικοποίησης απέτυχαν να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο διακυβέρνησης το οποίο να οικοδομείται στην αξιοκρατία, τη διαφάνεια, την ανάδειξη των ικανών, την επίτευξη εθνικών στόχων.
Το τελευταίο σημείο είναι ιδιαίτερα σημαντικό, αφού εκ του αποτελέσματος τίθεται ένα κρίσιμο ερώτημα. Πως είναι δυνατόν μία μη ορθολογική και κυρίως διεφθαρμένη ηγεσία να διαχειριστεί με επιτυχία τα εθνικά ζητήματα και προασπιστεί τα εθνικά συμφέροντα;
Το σύστημα διαφθοράς διέβρωσε επιχειρησιακά την ικανότητα των ηγεσιών να προασπιστούν σθεναρά ελληνικές θέσεις και αιτήματα. Ως αποτέλεσμα, η χώρα υπέστη ήττες σε επίπεδο διμερών σχέσεων, ενώ η εξωτερική της πολιτική χαρακτηρίστηκε από παλινδρομήσεις. Το προσωποκεντρικό και όχι θεσμικό πλαίσιο χάραξης εξωτερικής πολιτικής σε συνδυασμό με τη γενικευμένη διαφθορά ανέδειξε τις εύλογες αδυναμίες των ηγεσιών να υλοποιήσουν επιχειρησιακά ένα συγκροτημένο σχέδιο εθνικής στρατηγικής. Οι ηγέτες απέτυχαν να θέσουν υλοποιήσιμους στόχους, να ορίσουν προτεραιότητες και να εναρμονίσουν τα διαθέσιμα μέσα με τους ονομαστικούς άξονες της εξωτερικής πολιτικής. Η διαφθορά βαλκανοποίησε περαιτέρω τη χώρα και αποδυνάμωσε όχι μόνο τη διεθνή της αξιοπιστία αλλά και την αντικειμενική ικανότητα των ηγεσιών να διαπραγματευτούν ζωτικά εθνικά συμφέροντα χωρίς περιορισμούς και δεσμεύσεις.
Τα παραπάνω δεν μπορούν να αποσυνδεθούν από το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης. Όπως επισημαίνει ο Μαρκ Πλάτνερ, «η παγκοσμιοποίηση αποψιλώνει τις εθνικές κυβερνήσεις από αποτελεσματικούς μηχανισμούς λήψης αποφάσεων». Η διαφθορά στη χώρα επιδείνωσε αυτή τη δομική ανικανότητα και κατέστησε τις ηγεσίες αδύναμες να διαπραγματευτούν και προασπιστούν τη συλλογικότητα. Αυτή την αίσθηση έχει σήμερα και ο ελληνικός λαός, ότι κάποιοι δεν προασπίστηκαν αποφασιστικά τα συμφέροντα του και τον κατέστησαν ένα τριτοκοσμικό έθνος. Το έπραξαν στο όνομα του ιδιωτικού και όχι δημόσιου συμφέροντος.
