Συνέντευξη στην Ελένη Σκάρπου / elenitsask@yahoo.gr, f/b Eleni Skarpou, eliaskarpou.blogspot.com
Τόπος: Όταν αλλάζεις γλώσσα, μπορείς να συναντηθείς σε κάθε σημείο του ορίζοντα!
Χρόνος: Τον έχασα ανάμεσα στις λέξεις και τα καλοσυνάτα βλέμματα!
Σκοπός: Είχα μια περιέργεια να δω ποιος κρύβεται πίσω από “Μια χούφτα γενναίoυς ανθρώπους”
Εγώ την περίμενα έξω από το φουαγιέ με την ταμπέλα της συνεπούς Ελληνίδας! Εκείνη με περίμενε μέσα με την λεζάντα της φιλοξενούμενης Τουρκάλας! Για περίπου ένα τέταρτο κοιταζόμασταν, αλλά καμία δεν έκανε κίνηση προσέγγισης. Με λίγο περισσότερο θράσος εγώ, έλυσα τον γρίφο! Δεν ήταν ο μόνος όμως που έπρεπε να λύσω. Όπως σε κάθε συνάντηση μου στο 14ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, έτσι και τώρα κλήθηκα να ανακαλύψω γιατί η Ruya Arzu Koksal ακολουθούσε για τρία χρόνια «Μια χούφτα γενναίους ανθρώπους» στην Μαύρη Θάλασσα. Κάτοικοι τριών κοιλάδων που αγωνίζονταν και εξακολουθούν να αγωνίζονται για να μην «νοικιαστούν» τα ποτάμια των περιοχών τους σε ιδιώτες που θα τα εκμεταλλεύονται για τα επόμενα 50 χρόνια. Κάτοικοι από χωρία -κάποτε ανέμελα- που τα έχουν βάλει με την κυβέρνηση ενάντια σε μια πολιτική που υποτίθεται πως εξυπηρετεί την ενεργειακή αυτονομία της Τουρκίας! Αυτοί οι κάτοικοι είναι η πρώτη ύλη του ντοκιμαντέρ της Ruya! Θα σας μιλήσω για την προσωπικότητα, τις σκέψεις και τα «θέλω» της, όπως μιλώ για τους φίλους μου. Ευαισθητοποιημένη με τα θέματα που αφορούν το περιβάλλον. Ευαίσθητη με τους ανθρώπους που πληρώνουν το τίμημα. Αυτό που μου έκανε εντύπωση είναι πως αυτό το ντοκιμαντέρ έχει σημάνει μόνο την αρχή για την Ruya. Είναι διατεθειμένη να συνεχίσει επίμονα το έργο της… «The film is not over, is to be continued, the topic is still going on, we have to be patient». Είδα την υπομονή στο βλέμμα της. «Turkey is a democratic state, anyone has the right to say no»! Είδα την ελπίδα στα χείλη της. «I totally believe that there is hope, but if you just give up, you lose»! Είδα και την ανακούφιση στο πρόσωπο της για τους πεισματάρηδες χαρακτήρες που έχει αποτυπώσει στον φακό της, για τις μη κυβερνητικές οργανώσεις που έχουν δημιουργήσει οι ίδιοι πια και για τις διαμαρτυρίες που συντονίζουν κάθε τόσο διεκδικώντας αυτά που τους ανήκουν. Ναι, μπορεί η γη να μη μας ανήκει, αλλά η φύση είναι ένα δώρο που μας χαρίστηκε και οφείλουμε να το προστατεύσουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Μετά τη φιλοσοφία… η ουσία!
Το «A few brave people» ή «Bir avuc cesur insan», είναι το μοναδικό τούρκικο ντοκιμαντέρ που φιλοξένησε το φετινό φεστιβάλ και η Ruya είναι πολύ ενθουσιασμένη. Όπως λέει χαρακτηριστικά… στην Τουρκία αυτό το Φεστιβάλ θεωρείται πολύ σπουδαίο και είναι μεγάλο στοίχημα για έναν κινηματογραφιστή να αποτελέσει ενεργό κομμάτι του. Περνώντας στο στάδιο μιας αμοιβαίας συμπάθειας, μοιράστηκε μαζί μου την πρώτη της εμπειρία με το κοινό της Θεσσαλονίκης στην πρώτη προβολή της ταινίας λίγο πριν τα μεσάνυχτα. Η αίθουσα ήταν γεμάτη και οι θεατές ορεξάτοι. Εκείνη ήταν στην πιο άβολη θέση γιατί είχε χάσει τον ύπνο της, αλλά υπήρχε κάτι που την αντάμειψε… το κοινό είχε πλήρη αντίληψη των όσων είχε δει να εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια του και οι ερωτήσεις ήταν ευχάριστα προκλητικές. Μια ακόμη πρόκληση γι’ αυτήν -άλλου τύπου φυσικά- ήταν τα ντοκιμαντέρ που παρακολούθησε για Ισραήλ και Παλαιστίνη από Eyal Sivan!
Το παρελθόν της έχει κάτι από Θεσσαλονίκη!
Με μνήμες από τους παππούδες της που ζούσαν παλιά στη Θεσσαλονίκη, αυτή η επίσκεψη που θα λάβει τέλος το Σάββατο υπήρξε ιδιαίτερη για κείνη. «It is for me meaningful to be in this town and to feel how they lived». Της αρέσει που οι άνθρωποι εδώ είναι φιλικοί, φιλόξενοι και καλοσυνάτοι. Αμέσως σκέφτηκα ότι δεν είμαστε πάντα έτσι. Όταν ο καιρός είναι άσχημος μας πιάνει η κατήφεια και αν έχουμε στραβοξυπνήσει δεν συναναστρεφόμαστε με πολλή ευγένεια.
Μας βρήκε αλλαγμένους!
Την πρώτη φορά που επισκέφτηκε τη Θεσσαλονίκη κάποια πράγματα ήταν αλλιώς! «You didn’ t have so many European and American brands. That’ s something we have in common… we are also losing our indentity». Την πείραξαν τα starbucks και που δεν μπορούμε πια ούτε εμείς ούτε κι εκείνοι να υπερασπιστούμε τον ελληνικό-τούρκικο καφέ! Οι παρατηρήσεις δεν σταματούν εδώ: «So many refugees, so many African people, so many homeless people». Κι αν νομίζετε ότι κάπου εδώ καταλάγιασε το βλέμμα του επισκέπτη, είστε μακριά νυχτωμένοι κι εγώ μαζί με σας, γιατί η συνέχεια ήταν αποστομωτική: «… I see so many constructions unfinished»! Το μετρό που δεν έχουμε ακόμη, η παραλία μας που είναι σκαμμένη κλπ κλπ…
Τα ελληνοτουρκικά παίζουν πάντα και παντού…
«Greeks and Turkish were old friends and became enemies. We just lost a lot of time fighting». Κυβερνήσεις, όπλα, συμφέροντα και χρήματα. «We don’ t need those guns. We have the same worries, the same feelings. We must say no to the politicians». Αρκεί αυτός ο διάλογος καλλιτεχνών όμως; Μπορεί να είναι μια καλή αρχή για να ξεπεράσουμε τους φόβους μας.
Και η ελευθερία;
«Where it starts and where it ends»? Αυτό μου είπε! Διαφέρει από κάποιον που ζει στο Ιράν ή στην Παλαιστίνη ή στις ΗΠΑ, διαφέρει για μένα, για εκείνη. Και τι διαλύει αυτή την ελευθερία; Το ότι κάποιοι ενώ ξεχωρίζουν το καλό από το κακό, εξακολουθούν να πράττουν το κακό πιστεύοντας πως έτσι πρέπει. Αυτή είναι μια ωμή επίθεση στην ελευθερία του διπλανού μας για την Ruya. «I feel like a world citizen. I don’ t believe in boundaries!». Το να νιώθεις μέλος μιας μεγάλης «οικογένειας», ενός ευρύτερου πολιτισμού και να διακρίνεις τις ομοιότητες παρά τις διαφορές ανάμεσα σε σένα και τους άλλους… είναι το δίδαγμα που έφερε αυτή η συνάντηση.
Το όνομα της προφέρεται Ρούγια! Είναι σημαντικό να μιλάς την γλώσσα του άλλου όχι από γνώση, αλλά από θέληση και σεβασμό!
