Συνέντευξη στον Γιάννη Θ. Κεσσόπουλο / gkessopoulos@gmail.com
Future Library 2013 / Μπορεί μια δημόσια βιβλιοθήκη της… γειτονιάς να αλλάξει, να καινοτομήσει, να αναλάβει δράση; Μπορεί να αποτελέσει έναν πυρήνα δράσεων για αλλαγή συμπεριφοράς της τοπικής κοινωνίας; Η Krasimira Nyagolova λέει ναι. Το δοκίμασε και το πέτυχε. Θα ακούσουμε την ιστορία της στο Future Library Unconference 2013, που αρχίζει αύριο στην Αθήνα. Με αυτή την αφορμή η επικεφαλής βιβλιοθηκονόμος στην επαρχιακή βιβλιοθήκη «Partenij Pavlovich» στην πόλη Σιλίστρα της Βουλγαρίας μίλησε στο tf για την εμπειρία της.
1. Κυρία Nyagolova, θα ήθελα να μας πείτε τι είδατε στο πρόγραμμα ανταλλαγής βιβλιοθηκονόμων στο Κολοράντο που άλλαξε τη ζωή σας μέσα στη δημόσια βιβλιοθήκη.
Καταρχάς στο πρόγραμμα ανταλλαγής στο Κολοράντο, το οποίο έγινε υπό την αιγίδα του American-Bulgarian Library Exchange project (ABLE) συνειδητοποίησα ότι οι δημόσιες βιβλιοθήκες δεν αποτελούν πλέον μουσεία για βιβλία. Η τοπική βιβλιοθήκη είναι ένας ζωντανός πυρήνας ο οποίος μπορεί να ανταπεξέλθει στις ανάγκες διαφορετικών ομάδων. Αυτός ο κοινωνικός χώρος χρησιμοποιεί όλα τα παραδοσιακά προγράμματα και τις τεχνικές, καθώς και την τελευταία λέξη της τεχνολογίας, έτσι ώστε να είναι χρήσιμα στην καθημερινή ζωή των πολιτών. Το καινούριο που εντόπισα στο πρόγραμμα, είναι η καινοτομία στην ενεργή και ενημερωμένη διαδικτυακή πληροφόρηση που παρέχουν οι βιβλιοθήκες σε ζωτικά θέματα, όπως η εκπαίδευση, η υγεία, η επιχειρηματικότητα και οικονομία, η εύρεση εργασίας κ.α. Αυτό κάνει την βιβλιοθήκη μοναδική και αναπόσπαστο κομμάτι της ανάπτυξης των ανθρώπων, σε προσωπικό και επαγγελματικό επίπεδο. Η μεταμόρφωση των μουσείων των βιβλίων σε ζωντανά κοινωνικά κέντρα πληροφορίας ήταν ο κύριος στόχος του προγράμματος ανταλλαγής ABLE.
Δεύτερον, εντυπωσιάστηκα από τη δραστική συμπεριφορά των υπάλληλων της βιβλιοθήκης, οι οποίοι δεν περιμένουν πρώτα τα αιτήματα των πολιτών για να αναλάβουν δράση, αλλά βγαίνουν έξω και παίρνουν μέρος στις κοινωνικές εθελοντικές δράσεις, ενημερώνοντας τον κόσμο για κοινωνικές πρωτοβουλίες. Οι αμερικανοί συνάδελφοι μου με έπεισαν ότι μια τόσο ζωντανή εμπλοκή του προσωπικού σε τέτοιες κοινωνικές δράσεις επιστρέφει στη βιβλιοθήκη σε μορφή ηθικής και οικονομικής ενίσχυσης και υποστήριξης από τους φίλους της.
Και τέλος, μια αποτελεσματική και ενεργή βιβλιοθήκη σημαίνει ότι έχει αναπτύξει δυνατές συνεργασίες του προσωπικού της με την τοπική αυτοδιοίκηση. Εκεί έμαθα διάφορους τρόπους για την ανάπτυξη μιας τέτοιας συνεργασίας που θα αναπτύσσεται καθημερινά.
2. Δώστε μας μερικά παραδείγματα λειτουργίας βιβλιοθηκών όχι μόνο στη χώρα σας αλλά και διεθνώς.
Το πρώτο εντυπωσιακό παράδειγμα που μου έρχεται στο μυαλό είναι το πρόγραμμα εντατικής ανάπτυξης νηπίων στις ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία, Ολλανδία και μερικές ακόμη χώρες. Αυτό σημαίνει, μια σειρά από διαφορετικά προγράμματα για παιδιά 1-6 ετών και τους γονείς τους. Τέτοιου είδους πιλοτικά προγράμματα ξεκινήσαμε και στη Βουλγαρία.
Δεύτερον, δε θα ήθελα να αναφερθώ σε κάποια συγκεκριμένη βιβλιοθήκη ή πρόγραμμα, αλλά σε κάτι πολύ πιο βασικό. Θα ήθελα να τονίσω την αναγκαιότητα μιας εθνικής κυβερνητικής πολιτικής για την ανάπτυξη των βιβλιοθηκών. Σημαντικό παράδειγμα είναι η Φινλανδία. Το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Φινλανδίας έχει αναπτύξει κάποιες ποιοτικές προτάσεις για τις δημόσιες βιβλιοθήκες που μπορείτε να βρείτε στο link που ακολουθεί, οι οποίες θα εξασφαλίσουν κονδύλια για τους απαραίτητους πόρους για την απόκτηση νέων πόρων, χώρων, υπηρεσιών και τη συνέχιση της αξιολόγησης των ικανοτήτων και της ανάπτυξης του προσωπικού. http://www.minedu.fi/export/sites/default/OPM/Julkaisut/2011/liitteet/OKM35.pdf?lang=fi
3) Διάβασα ότι σας αρέσει να ξεπερνάτε τις προσδοκίες των μελών σας. Τι εννοείτε; Με ποιον τρόπο το κάνετε;;
Οι προσδοκίες των μελών μας είναι συνυφασμένες με τις παραδοσιακές υπηρεσίες μιας βιβλιοθήκης, της υποστήριξης δηλαδή εργασιών δανεισμού και ενημέρωσης. Όταν όμως προσφέρεις εκπαίδευση σε θέματα πληροφορικής είναι κάτι εντελώς καινούριο και αναπάντεχο. Όταν προσφέρεις εργαστήρια σε θέματα εξοικονόμησης ενέργειας και οικολογίας, τότε και αυτό είναι κάτι αναπάντεχο και καινούριο για τους ίδιους, μιας και δεν είχαν φανταστεί ότι θα τους χρησίμευαν τέτοιες γνώσεις στη διαχείριση μια βιβλιοθήκης, οπότε τα αποδέχονται θερμά και με ενθουσιασμό. Ακόμα και σε περιπτώσεις που ο βιβλιοθηκονόμος θα πρέπει να βοηθήσει το χρήστη της βιβλιοθήκης στην αναζήτηση πηγών, βρίσκουμε ότι είναι δύσκολη η διαδικασία και από τις δυο πλευρές. Για παράδειγμα, αρκετοί χρήστες βρίσκουν δύσκολο να ζητήσουν τις κατάλληλες πηγές ή να τις αναζητήσουν. Εδώ έρχεται η εμπειρία μας στο πώς να αντιμετωπίζουμε τέτοιες περιπτώσεις, να βοηθάμε το χρήστη, να συγκεντρωθεί στο αντικείμενο του, στη μελέτη του, να μπορέσει να καταλάβει τι πηγές θα χρειαστεί και ποιο θα είναι το επιθυμητό αποτέλεσμα της έρευνάς του. Όταν η αντιμετώπιση μας είναι επαγγελματική, το μέλος της βιβλιοθήκης θα αισθάνεται πάντα ευγνώμων!
4. Αν έπρεπε να συμβουλεύσετε τους συναδέλφους σας που εργάζονται σε βιβλιοθήκες, μικρότερες ή μεγαλύτερες, τι θα τους λέγατε να αλλάξουν στον τρόπο που εργάζονται;
Θα πρέπει να καταλάβουν και να ανακαλύψουν τις ανάγκες των μελών της βιβλιοθήκης, και αυτό το πετυχαίνουνε με καθημερινή έρευνα, ερωτηματολόγια και παρατήρηση, έτσι ώστε κάθε στιγμή η βιβλιοθήκη να μπορεί να ανταποκρίνεται άμεσα σε όλες τις ανάγκες που προκύπτουν. Πρέπει ως βιβλιοθηκονόμοι να είμαστε καλά ενημερωμένοι, και να μην ξεχνάμε να προβάλουμε την αξία των υπηρεσιών μας, έτσι ώστε όλο και πιο πολλά μέλη της κοινωνίας μας να μάθουν ότι η βιβλιοθήκη είναι ένας ελκυστικός μοντέρνος χώρος που έχει να προσφέρει πολλά στον καθένα μας. Η επικοινωνία και η προώθηση είναι πολύ σημαντικά για την ενεργοποίηση και συμμετοχή του κοινού με την βιβλιοθήκη μας.
Επίσης, στην καθημερινή μας επικοινωνία με το κοινό, θα πρέπει να είμαστε αφοσιωμένοι, στοργικοί και ευαισθητοποιημένοι με κάθε ξεχωριστό μας μέλος. Οι προσωπικές σχέσεις θα οδηγήσουν σε ένα αίσθημα εμπιστοσύνης και οικειότητας και θα κάνουν τα μέλη μας να μας επισκέπτονται όλο και πιο συχνά.
5. Τι να περιμένουμε από τη συμμετοχή σου στο Future Library Unconference ;
Θα παρουσιάσω τις «πράσινες» πρωτοβουλίες της βιβλιοθήκης μου. Το θέμα είναι νέο τόσο για το προσωπικό των βιβλιοθηκών, όσο και για το κοινό τους. Είναι ζωτικής σημασίας για την ευζωία και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Τα μέλη της βιβλιοθήκης απολαμβάνουν την ενασχόληση με τέτοια θέματα και συμμετέχουν με ενδιαφέρον και δημιουργικές ιδέες.
