Γράφει ο Γιάννης Κεσσόπουλος / gkessopoulos@gmail.com
Για μία ακόμη χρονιά η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου βρίσκεται στον αέρα, μόλις 2,5 μήνες πριν την ημερομηνία της διοργάνωσης, λόγω καθυστέρησης στην έγκριση κονδυλίων.
Εντάξει, η χώρα περνάει δύσκολα. Αλλά αρκεί αυτό για να θάψουμε χωρίς καν μοιρολόγια μια από τις πιο εξωστρεφείς διοργανώσεις της χώρας στο χώρο του πολιτισμού; Μια πολιτιστική διοργάνωση με (εκ της φύσεως και εκ του περιεχομένου) πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις;
Είναι ακατανόητες οι δηλώσεις του προέδρου του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού, Χριστόδουλο Γιαλλουρίδη στην «Καθημερινή» ότι υπάρχει πολιτική στήριξη του υπουργείου Πολιτισμού. Πως εκφράζεται στην πράξη αυτή η υποτιθέμενη στήριξη; Χωρίς οικονομική; Ή με οικονομική που εάν έρθει τώρα θα είναι ούτως ή άλλως πολύ αργά για την ποιότητα της ΔΕΒΘ;
Πέρυσι, λόγω αντίστοιχης καθυστέρησης, η Ισπανία ακύρωσε τη συμμετοχή της στο θεσμό, ενώ κανείς δεν ξέρει πως θα αντιδράσει η Ρωσία που είναι φέτος τιμώμενη χώρα.
Το ελληνικό κράτος, οι ελληνικές κυβερνήσεις, ποτέ δεν φημιζόταν για τον προγραμματισμό τους. Γι’ αυτό και δύσκολα συμβαδίσαμε με τις ευρωπαϊκές χώρες, που «κλείνουν» τα προγράμματά τους 1 χρόνο ή και 1,5 χρόνο πριν. Ωστόσο, άνθρωποι με γνώση και αγάπη για το βιβλίο κατάφεραν να στήσουν στη Θεσσαλονίκη μια διεθνή έκθεση βιβλίου βγαλμένη από την εμπειρία μεγάλων διεθνών εκθέσεων όπως της Φρανκφούρτης, της Λειψίας, του Λονδίνου. Μια έκθεση που με τις όποιες αδυναμίες της είναι εφάμιλλη ως εικόνα και ως συμμετοχές με τις αντίστοιχες της Ευρώπης. Κατάφεραν να γεννήσουν έναν θεσμό αξιοσέβαστο και για τους επαγγελματίες του βιβλίου και για τους βιβλιόφιλους.
Η αλήθεια είναι ότι η πόλη δεν στήριξε τη ΔΕΒΘ όσο της άξιζε. Δεν την κατανόησε ή δεν τη θεώρησε δική της. Ήταν υπόθεση μόνο του Δήμου Θεσσαλονίκης, άρα περιορισμένου κοινού. Θα έπρεπε να είναι υπόθεση όλης της Θεσσαλονίκης με τη μητροπολιτική της διάσταση. Όπως και άλλες εκδηλώσεις που συμβαίνουν στο κέντρο της πόλης, αλλά δεν (θα έπρεπε να) αφορούν μόνο αυτό. Ίσως και η ΔΕΒΘ θα όφειλε να έχει σε μεγαλύτερη ένταση ανάλογη ματιά και προσανατολισμό.
Ποιος, λοιπόν, θα τολμήσει τώρα να γκρεμίσει έναν τέτοιο θεσμό όπως η ΔΕΒΘ; Ποιος θα πάρει την πολιτική ευθύνη; Το θέμα δεν είναι να «στηρίζεις», αλλά να πιστεύεις. Να πιστεύεις ότι μια τέτοια διοργάνωση είναι ένα παράθυρο στον έξω κόσμο (εκτός κι αν δεν το θέλεις), να πιστεύεις ότι ο πολιτισμός δεν μπορεί να είναι τελευταίος τη τάξει το εγχώριο πολιτικό σύστημα. Να γνωρίζεις την πνευματική και οικονομική ισχύ του πολιτισμού, και να την αξιοποιείς. Να επενδύεις ως πολιτεία γι’ αυτήν. Με έργα, όχι με λόγια.
Πριν από 13 χρόνια, η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης αποτέλεσε την προσπάθεια της Ελλάδας να συμβαδίσει στο χώρο του βιβλίου με την Ευρώπη. Να υπερβεί τη βαλκανική πραγματικότητα των παζαριών βιβλίου, να γίνει σημείο αναφοράς στη περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης. Κατόρθωσε, αν μη τι άλλο, να γίνει μία εξαίρεση στην ανύπαρκτη εθνική πολιτιστική πολιτική. Κι ένας θεσμός στα χνάρια του Φεστιβάλ Κινηματογράφου, του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, της Photobiennale. Που φέρνει προσωπικότητες και κόσμο στην πόλη, που δίνει ποιότητα και περηφάνια. Γι’ αυτό η 13η ΔΕΒΘ πρέπει να πραγματοποιηθεί. Να εκταμιευθεί άμεσα το σχετικό κονδύλι και η έκθεση να γίνει.
Ελπίζω να μην άλλαξε ο προσανατολισμός. Ελπίζω να ξεπεραστεί και το φετινό εμπόδιο. Η 13η χρονιά να μην είναι γρουσούζικη. Και την επόμενη χρονιά να γίνουν ξανά όλα όπως πρέπει. Γιατί στον πόλεμο τα όπλα σου τα λαδώνεις μέχρι την τελευταία σφαίρα.
