Του Γιάννη Ιορδανίδη / Σκηνοθέτης της παράστασης του ΚΘΒΕ “Το Ραφτάδικο” του Ζ.Κ. Γκραμπέρ που ανεβαίνει από τις 18-10-2013 στη Μονή Λαζαριστών
Η πρώτη συνάντηση που είχα με τον Ζαν-Κλωντ Γκραμπέρ έγινε στο 6ο διαμέρισμα του Παρισιού, στη Rue de Seine, όπου έμενε. Ήταν ένα ευρύχωρο σπίτι σε μια πολυκατοικία στο κέντρο του Παρισιού, πολύ κοντά στο Θέατρο Οντεόν, όπου είχε παιχτεί σε παγκόσμια πρώτη το 1979, Το Ραφτάδικο.
Την παράσταση εκείνη δεν την είχα δει, αλλά είχα διαβάσει το έργο που είχε κυκλοφορήσει απ’ το περιοδικό Avant Scene, λίγους μήνες αργότερα και με είχε κυριολεκτικά γοητεύσει. Ήθελα οπωσδήποτε ν’ ανεβάσω το έργο στην Ελλάδα για να γνωρίσω στο ελληνικό κοινό ένα εξαιρετικό κείμενο της σύγχρονης Γαλλικής δραματουργίας, που είχε αποσπάσει ομόφωνα τον έπαινο των Γάλλων κριτικών και είχε καταγοητεύσει το παρισινό κοινό, αναδεικνύοντας τον Γκραμπέρ ως κορυφαίο συγγραφέα του Γαλλικού θεάτρου με διεθνή αναγνώριση.
Πήγα λοιπόν να συναντήσω τον Γκραμπέρ που ύστερα από πολύωρες… εξετάσεις μού παραχωρούσε την άδεια για την απόδοση και το ανέβασμα του έργου στην Ελλάδα.
Έκανα κάποιες προσπάθειες με τις κρατικές σκηνές, μιας και το έργο –πολυπρόσωπο– ήταν αδύνατο να ανέβει από θίασο του ελεύθερου θεάτρου. Πρόσφατα μάλιστα ανακάλυψα, ψάχνοντας στα χαρτιά μου κι ένα πρώτο σχεδίασμα της διανομής που είχα προτείνει όταν συζητούσα με τον Κούρκουλο για το ανέβασμα του έργου στο Εθνικό. Έτσι βρέθηκα να ’χω κάνει μια πρώτη απόδοση του έργου, που αργότερα παραχώρησα για ν’ ανέβει στον Θεατρικό Οργανισμό της Κύπρου.
Την απόδοση εκείνη την είχα δώσει να τη διαβάσει ο Χορν, που είχε ενθουσιαστεί με το έργο, λέγοντάς μου πως ήταν απ’ τα καλύτερα σύγχρονα έργα που είχε διαβάσει.
Ας ξαναγυρίσουμε όμως στο Παρίσι….
Η Rue de Seine είναι ένας πολύ γνωστός δρόμος στην αριστερή όχθη του Σηκουάνα. Αυτόν τον δρόμο τον γνώριζα πολύ καλά απ’ την εποχή που έμενε εκεί η Μελίνα με τον Ντασέν. Πολύ κοντά ήταν και το Παριζιάνικο ατελιέ του Τσαρούχη, καθώς και το διάσημο Café de Flore, όπου κάποιες φορές είχα την τύχη να συναντήσω εκεί διάσημες προσωπικότητες όπως ο Λωρόν Τερζιέφ, που ήταν σχεδόν μόνιμος θαμώνας, ο Ζαν-Κλωντ Μπριαλί, ή ο Λουί ντε Φινές.
Η Μελίνα με τον Ντασέν μένανε στο 54 της Rue de Seine, που ήταν από την κάτω πλευρά του Boulevard Saint Germain. Εκεί είχε και το «αρχηγείο» της, όπου την έβρισκες άλλοτε να μιλάει στο τηλέφωνο χωρίς σταματημό και συγχρόνως να δίνει εντολές, που φυσικά είχαν σχέση με τις επιθέσεις της εναντίον των συνταγματαρχών, και άλλοτε να δέχεται κόσμο… Φοιτητής εγώ τότε στη Σορβόνη, έτρεχα απ’ τη μία άκρη του Παρισιού στην άλλη για να πάω έναν «επείγοντα» πάντα φάκελο κάπου ή να της αγοράσω τσιγάρα.
Το Ραφτάδικο, όπως είπα, όταν πρωτοπαίχτηκε στο Θέατρο Oντεόν, δεν το είχα δει. Θυμάμαι όμως πως είχα δει μια άλλη παράσταση, έργου του Γκραμπέρ, το Ντρέυφους, που είχε ανέβει κι αυτό στο Οντεόν κάποια χρόνια νωρίτερα από Το Ραφτάδικο.
Είχα πάει, θυμάμαι, στην επίσημη πρεμιέρα με τον Μπερνάρ Ντορτ, που συχνά με καλούσε να πάω μαζί του στις παραστάσεις. Έπειτα ακολουθούσε δείπνο σε κάποιο μικρό γαλλικό εστιατόριο, όπου μιλούσαμε με τις ώρες για την παράσταση, ενώ εγώ διαμαρτυρόμουν πάντα για το τεράστιο πούρο που κάπνιζε ακατάπαυστα.
Από τότε έχουν περάσει χρόνια… Το ανέβασμα όμως του Ραφτάδικου στην Ελλάδα ήταν για μένα μια υπόθεση που δεν είχε κλείσει. Όταν λοιπόν ο φίλος και παλιός συνεργάτης Γιάννης Βούρος ανέλαβε την Καλλιτεχνική Διεύθυνση του ΚΘΒΕ και μου πρότεινε συνεργασία, ξεπήδησε απ’ το μυαλό μου το έργο του Γκραμπέρ.
Νέα συνάντηση λοιπόν με τον Ζαν-Κλωντ και τη σύντροφό του τη Ζακλίν τον περασμένο Ιούλιο στο Παρίσι, τηλέφωνα με τον Γαβρά, που ο Γραμπέρ είναι ο σεναριογράφος των ταινιών του, και όλα έπαιρναν τον δρόμο τους για την Πανελλήνια Πρώτη παράσταση του έργου στην Ελλάδα.
Θα ’θελα αυτή τη στιγμή να ενώσω και τις δικές μου ευχές με τις ευχές του Ζαν-Κλωντ Γκραμπέρ και να ονειρευτώ μια μεγάλη επιτυχία του Ραφτάδικου στη Θεσσαλονίκη, όμοια με την επιτυχία που γνώρισε το έργο σε όλα τα θέατρα του κόσμου όπου παίχτηκε.
Οκτώβριος 2013
