Α.Πρωτοψάλτη: «Τίποτα δεν πήγε χαμένο, γιατί τόσες χιλιάδες μάτια κοιτάξαμε τον ουρανό»

Από

15 Ιουνίου 2013

1716

Συνέντευξη στην Ελένη Σκάρπου / elenitsask@yahoo.gr, f/b Eleni Skarpou, eliaskarpou.blogspot.gr

Τόπος: Σε μια αγκαλιά τραγούδια… για να είμαστε ζεστά κι αγαπημένα.

Χρόνος: Εκείνη έγραφε Παρασκευή απόγευμα, εγώ ξημέρωμα Σαββάτου.

Σκοπός: Να μην τελειώσουν έτσι οι ζωές… των ανθρώπων που αγαπήθηκαν με τόσο κόπο.

Είδα τον κέρσορα να αναβοσβήνει για ώρα μπροστά μου, μένοντας σιωπηλή πάνω από τις απαντήσεις της. Είδα εικόνες από παιδί να βάζω τις TDK στο κασετόφωνο, τότε που οι στίχοι των τραγουδιών της μου έστρωναν χαρακτήρα. Είδα όλη την διαδρομή της, όπως μου την έδειξε εκείνη, με τις λέξεις και τις μνήμες της κι όπως τις ανέσυρα στο ηλεκτρονικό χαρτί… πίστεψα πως ο κόσμος ήρθε λίγο στα μέτρα μου κι ακούμπησε στ’ αληθινά μου. Δεν έχω επίθετα και επιρρήματα για να την περιγράψω, έχω όμως ουσιαστικά και ρήματα για να την «εκθέσω» στα μάτια σας με μοναδικό τρόπο. Άλκηστις Πρωτοψάλτη. Ερμηνεύτρια, άνθρωπος, ονειροβάτης. Θέλω, μπορώ, ονειρεύομαι. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο την τοποθέτησα και μπήκα μέσα στις «βαλίτσες» της λίγο πριν ξεκινήσει για το φετινό καλοκαιρινό της tour. Τίτλος περιοδείας; «Μια αγκαλιά τραγούδια». Αυτά που μας χρωστάει από ψυχής κι αυτά που εμείς έχουμε ανάγκη από την ίδια για να επουλώσουμε τα άσχημα μας. Την ερχόμενη Δευτέρα, στις 17 Ιουνίου, θα την ακούσουμε ζωντανά στο Φεστιβάλ Μονής Λαζαριστών και θα έχει μαζί της… τα πάντα όλα. «Πάθος, τρυφερότητα και διαυγές συναίσθημα. Μέσα σε έναν ωκεανό πολιτικών και κοινωνικών προβλημάτων η “βάρκα λύθηκε”, ταξίδεψε και ταξιδεύει, στην Κωνσταντινούπολη, στην Χάλκη, στο Ισραήλ, στην Κύπρο, στην Κέρκυρα με μία παραλλαγή της παράστασης με 45 πνευστά (με την φιλαρμονική Γαστουρίου Ομόνoια)» μου λέει. Πριν λίγες μέρες, στο Βερολίνο, συμμετείχε σε μία συναυλία με καλλιτέχνες απ’ όλο τον κόσμο για τα ανθρώπινα δικαιώματα του Ιράν και μέχρι τις αρχές του Σεπτέμβρη θα έχει κάνει στάση στην Λαμία, την Λιβαδειά, την Ρόδο, την Κρήτη. Αυτό την κάνει χαρούμενη. «Είμαι ευτυχής που σ’ αυτή την συγκεκριμένη εποχή εκφραζόμαστε με ό,τι καλύτερο έχει η ψυχή μας και η εμπειρία μας καταγράφεται απλά και αληθινά» επισημαίνει και δανείζεται στίχους από Ελένη Ζιώγα για να επισφραγίσει την ευτυχία αυτή: «Βάλε πλώρη για αυτά που ονειρευτήκαμε, για το αύριο πρόσω ολοταχώς…».

«Κι είμαστε ακόμα ζωντανοί… στην σκηνή… σαν ροκ συγκρότημα»

Με διάθεση για περαντζάδες θα κουβαλήσει μαζί της φέτος ελληνικά τραγούδια που θα γυρίσουν τον κόσμο και θα πιάσουν λιμάνι «…με ηχοχρώματα γεμάτα από το φως την ψυχή και το χρώμα της Ελλάδας», όπως μου εξομολογείται, χωρίς να ξεχνά τους μουσικούς της που αναμένεται να βγάλουν φωτιές. Ο Άγγελος Παπαδάτος στο κόντρα μπάσο, ο Θάνος Σταυρίδης στο ακορντεον, ο Αλέξης Κώστας στα κρουστά, ο Κώστας Καρακατσάνης στο βιολί και ο Θωμάς Κοντογεώργης στο πιάνο θα κάνουν τα μαγικά τους, καθώς επίσης κι ένας νέος τραγουδιστής, ο Γιώργος Περρής που την συνοδεύει επί σκηνής. Πόσα μαγικά χρειάζονται βέβαια μετά από 39 χρόνια στα πιο ψηλά σκαλοπάτια της μουσικής; Εκείνη πάντως… νιώθει την μαγεία της πορείας και των αναμνήσεων. «Υπέροχα και δυνατά είναι οι πρώτες λέξεις που μου βγαίνουν. Είναι πολύπλοκο όσον αφορά το σύστημα της προσωπικής μου βαθμολογίας. Νιώθω τυχερή που μου χαρίστηκε ένα τόσο ισχυρό μέσον επικοινωνίας. Θα έλεγα ότι αυτή η εσωτερική ανάγκη της έκφρασης με αφύπνισε πολύ νωρίς και με έφερε σε αντιπαράθεση με την οικογένειά μου. Ήταν όμως ισχυρή και κατά κάποιο τρόπο ανίκητη. Έτσι με οδήγησε κατ’ ευθείαν στην αναζήτηση της ζωής μου μέσα από τα τραγούδια». Αυτό το ταξίδι υπήρξε για την Άλκηστη πολύ δύσκολο, γιατί όπως ισχυρίζεται… τίποτα δεν της χαρίστηκε. «Όλα δημιουργήθηκαν, κατατέθηκαν και έγιναν “Άλκηστις Πρωτοψάλτη” μετά από πολύ σκληρή δουλειά, αφοσίωση και απέραντο έρωτα για την μουσική από το 1975 μέχρι και σήμερα». Αυτό το σήμερα δεν θα μπορούσε να σταθεί χωρίς τις νότες και τα «εργαλεία» τους, που μαστορεύουν τις ζωές μας και τα τρωτά τους με μαεστρία. «Η μουσική και τα τραγούδια δεν θα πεθάνουν ποτέ. Είναι ένα αρχέγονο μέσο έκφρασης. Περιγράφει συναισθήματα, καταστάσεις, ιστορίες, γεγονότα, ποίηση, πολιτισμό, ανεξαρτησία, ανησυχίες. Το σίγουρο είναι ότι συνεχίζω να “κυκλοφορώ και να οπλοφορώ” με νεανικό ενθουσιασμό, με σεβασμό στο κοινό, με αφοσίωση στην τέχνη μου, με πίστη σε πανανθρώπινες αξίες και αρχές». Στην προσωπική της «φαρέτρα» χώρεσαν με τον καιρό… η ωριμότητα, η εμπειρία, περισσότερα χρώματα, περισσότερα αρώματα, περισσότερα όνειρα. «Πολλές φορές -και σε αρκετά δύσκολες στιγμές που κρύβει αυτή η λεωφόρος- αναρωτήθηκα αν αξίζει όλη αυτή η πίεση, το συνεχές κυνήγι του χρόνου, τα σλάλομ με τους συνεργάτες… αλλά πάντα κατέληγα στο ότι τίποτα δεν πήγε χαμένο, γιατί τόσες χιλιάδες μάτια κοιτάξαμε τον ουρανό». Κι έτσι όπως διαβάζω τις αράδες της σκέφτομαι πως αυτοί οι κώδικες των ωραίων ανθρώπων που περιγράφουν την επαφή σαν δώρο, με πείθουν πως δεν πηγαίνω μόνη, πως δεν χάθηκαν όλα.

«Οι καρδιές παλιοσίδερα… σ’ ένα σώμα κατάδικο»

Κατεβαίνοντας γραμμές, προσθέτοντας φράσεις, πληκτρολογώντας γράμματα… φορτίστηκα με εκείνο το χαρισματικό αίσθημα της ελευθερίας, που το αισθάνεσαι όταν κάποιος βρίσκει την αχίλλειο πτέρνα σου απλά και μόνο με την αύρα του. «Όσο υπάρχουν άνθρωποι θα γίνονται τραγούδια. Μέσα από αυτά εκπαιδεύω την ελπίδα μου. Δεν μπορεί να σταματήσει αυτό το ποτάμι. Ένας κόσμος χωρίς μουσική και ήχο θα είναι άγευστος, αόρατος και σιωπηλός». Γλώσσα, μάτια και χείλη επιστρατεύτηκαν κάπου εδώ για να ανακαλύψουν αντί για μένα εκείνους τους δίσκους που μοιάζουν για την Άλκηστη Πρωτοψάλτη με κατάθεση ψυχής, αν και η ίδια υποστηρίζει πως κάθε cd κρύβει την προσωπική του ιστορία και ένταση. Μου εκμυστηρεύτηκε όμως την μαγική δεκάδα της καρδιάς. «”Η Τετραλογία” σε μουσική Δήμου Μούτση και ποίηση Σεφέρη, Καβαφη, Ρίτσου και Καρυωτάκη. “Τα γράμματα στο Μακρυγιάννη” σε μουσική του Ηλία Ανδριόπουλου. “Οι προσανατολισμοί” σε μουσική του Ηλία Ανδριόπουλου και ποίηση Οδυσσέα Ελύτη. “Κυκλοφορώ κι οπλοφορώ” του Σταμάτη Κραουνάκη και της Λίνας Νικολακοπούλου. “Ανθρώπων έργα” με τους ίδιους συντελεστές. “Παραδέχτηκα” σε μουσική Goran Bregovic. “Σαν ηφαίστειο που ξυπνά” σε μουσική του Νίκου Αντύπα και στίχους της Λίνας Νικολακοπούλου. Από όλα τα live τα “Παραμύθια μιας φωνής” με την συμφωνική της Πράγας και την ροκ ορχήστρα στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. “Να σε βλέπω να γελάς” με νέους συνθέτες και η πρώτη συνεργασία μου με τον Στέφανο Κορκολή. “Για που τραβάς ελπίδα” σε μουσική της Ευανθίας Ρεμπούτσικα». Την άφησα να τα πει όλα. Δεν μπόρεσα να μου στερήσω την χειμαρρώδη της διάθεση, ούτε και τον ενθουσιασμό της.

Κι ύστερα πιάσαμε τ’ αλλιώτικα…

Πήραμε μαζί αγαπημένους στίχους για να ντύσουμε τον έρωτα. «Πέντε χρόνια σ’ ερωτεύομαι κι άλλα τόσα που σε αγαπώ, σ’ έχω και σε ονειρεύομαι, ξυπνώ τις νύχτες να σε δω… να σουνα μεθύσι και χορός, γεφύρι το κορμί σου να χτιστώ…». Κι επειδή δεν χορτάσαμε με Μιχάλη Γκανά, πήραμε κι άλλους στίχους –από Θάνο Παπανικολάου αυτή την φορά- για να περιγράψουμε τον κόσμο γύρω μας. «Τα γιατί που μείναν πίσω, ρίζες βγάλαν μέσα στη καρδιά μου, όποιο μέλλον και να ζήσω πάντα βρίσκω παρελθόν μπροστά μου. Κι όλα αυτά που φοβάμαι είναι ακόμα εδώ…». Καρμικά τα ένιωσα κι εγώ μέσα μου τα παραπάνω σε μια παράξενη φάση ζωής. Καρμική για εκείνη… ήταν η συνεργασία της με τον Σταμάτη Κραουνάκη, την Λίνα Νικολακοπούλου και τον Αντρέα Βουτσινά. Θα έλεγε κανείς πως αποτέλεσαν ένα όμορφο βάλσαμο για το ακόρεστο της μουσικής της ύπαρξης. Για την ψυχή της από την άλλη, το φάρμακο δεν είναι ένα και πως θα μπορούσε άλλωστε, όταν μιλάμε για έναν τόσο ζωντανό και δραστήριο άνθρωπο: «Μου αρέσουν πάρα πολύ τα ταξίδια. Ειδικά οι προορισμοί που κρύβουν μέσα τους εξερεύνηση. Μου αρέσει πολύ η θάλασσα, μου αρέσει η ζεστή άμμος και οι βουτιές στα παγωμένα πεντακάθαρα νερά του Αιγαίου. Λατρεύω τις Μικρές Κυκλάδες. Μου αρέσει να κοιτώ τα φωτισμένα πλοία που κόβουν το σκοτάδι και να ακούω τον μπάσο ήχο των μηχανών που “τραγουδάνε”. Μου αρέσει να κυκλοφορώ ξυπόλητη, να πίνω ένα καφεδάκι ξημέρωμα και μετά να “αρπάζω” την μέρα. Μου αρέσει το ψάρεμα, το diving για φωτογραφίες, το surf, το βιβλίο που γεμίζει άμμο… μου αρέσει τόσο πολύ το καλοκαίρι». Ήταν σαν να διαβάζω μυθιστόρημα της Αλκυόνης Παπαδάκη. Όχι μελό, όχι ρομαντικό… ατόφια βγαλμένο από τα «σπλάχνα» της.

«Εγώ το φως μετάλαβα… κι αντέχω την φωτιά στο στήθος»

Δεν είναι απλό να ρωτάς την Άλκηστη Πρωτοψάλτη πως κοιτάζει το κοινό στα μάτια. Ίσως γιατί το πιο σωστό θα ήταν να ρωτήσω τους ανθρώπους που την έχουν δει στην σκηνή. Εκείνους που γεννήθηκαν και πέθαναν πολλές φορές παρατηρώντας τους παλμούς τους από το κλικ της φωνής της. Εκείνη όμως μου απάντησε. «Η κάθε παράσταση, η κάθε συναυλία κάνει επανεκκίνηση της σχέσης μου με το κοινό και έτσι γίνεται πιο ουσιαστική και βαθιά. Την αγάπη του κόσμου δεν την φοβάμαι, την επιζητώ και την διεκδικώ βήμα βήμα, χρόνο με το χρόνο. Η αγάπη του κοινού είναι ένα πεντακάθαρο καύσιμο, μία σχέση ζωής εντελώς απαραίτητη για την Τέχνη. Το κοινό, ο θεατής, ο ακροατής, ο κόσμος… υπέροχες λέξεις, ανεξίτηλες εικόνες, άρρηκτα συνδεδεμένες με την ανάσα μου και την έκφρασή μου». Ανάσανα μετά από την απόκριση της και πήρα το δρόμο με την όπισθεν, φτάνοντας ως την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Εκεί που γεννήθηκε. Εκεί που έζησε μέχρι τα επτά της. «Την αποχαιρέτησα βίαια στα 7 μου χρόνια. Έχασα τον πατέρα μου στα 11 μου. Γι’ αυτό το λόγο, μπήκα στην ζωή με ελεύθερη πτώση και στάθηκα όρθια. Αυτό μου έμαθε να μην φοβάμαι, να διεκδικώ και απολαμβάνω το ταξίδι της ζωής. Ούτως ή άλλως πάντα θα υπάρχει ένας προορισμός, που θα με εκπλήσσει. Αυτό τον αυτοσχεδιασμό της ζωής τον λατρεύω». Σε αυτό το μοτίβο κινείται και το τελευταίο της album που κυκλοφόρησε το 2012. «Για που τραβάς ελπίδα»; Τον αγάπησε χάρη στους ήχους που της έφερε πρόθυμα η Ευανθία Ρεμπούτσικα και ο λόγος είναι σπουδαίος: «Έχει ισόποση την χαρά και την μελαγχολία. Η συνεργασία ήταν τόσο όμορφη… όπως όταν πας στο σπίτι της μαμάς την Κυριακή το μεσημέρι και μοσχοβολούν όλα. Αγάπησα και τον στίχο που έδεσε τόσο αρμονικά μ’ αυτά τα ηχοχρώματα της Ανατολής και το φως της Ελλάδας. Διαπίστωσα ότι οι ισχυρές σχέσεις δεν χάνονται και ο χρόνος ο “αλήτης” ξέρει και διαλέγει την στιγμή που ξαναφέρνει κοντά τους ανθρώπους μέσα από την τέχνη της μουσικής». Όσο για το επόμενο βήμα της… θα έχει την υπογραφή του Νίκου Αντύπα και στίχους του Μιχάλη Γκανά και της Λίνας Δημοπούλου. «Ήδη έχουμε ξεκινήσει στο studio και νιώθουμε πολύ όμορφα» μου λέει και νιώθω εξίσου όμορφα για αυτό που μας περιμένει. Μας περιμένει επίσης τον Σεπτέμβριο ένα cd με τίτλο «Ένα ταξίδι στη Λιλιπούπολη» live από το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, από την παράσταση που δόθηκε τον προηγούμενο Δεκέμβριο.

«… τα δικά σου σκαλιά ανεβαίνω και φτάνω στο τέρμα…»

Και καθώς γραφόταν ο επίλογος, δεν ήξερα αν είχα το δικαίωμα να τρυπώσω λίγο ακόμα κάτω από το δέρμα της και να πιάσω ένα κομμάτι ουρανό από τον δικό της. Τελικά το τόλμησα κρατώντας ένα ωραίο μότο για τις άδειες μέρες που θα σκοντάψουν στην πόρτα μας. «Κι αν δεν μας βγαίνει η ζαριά καμιά φορά… πετάμε τα ζάρια, αλλάζουμε παιχνίδι και προχωράμε». Και προχώρησα λίγο ακόμη σε απόσταση αναπνοής. «Αν οι αποστάσεις ήταν από γυαλί θα τις έσπαγα για να πάω σε όλες τις θάλασσες του κόσμου» μου τονίζει, αλλά εγώ επιμένω να θυμηθεί μια βόλτα από τα παιδικά της χρόνια που να θυμίζει τις θάλασσες όλου του κόσμου. «Θυμάμαι ακόμη που παιδί έκανα τον “γύρο του θανάτου” πάνω στα ξύλα της οικοδομής και μονίμως πάταγα καρφιά και έκανα αντιτετανικούς ορούς». Κι αν πετούσε στα σύννεφα; Δεν θα είχε βενζινάδικο, αλλά «υπερηχητικά» φτερά. Μπορεί και να φτανε έτσι στον ήλιο. Προς το παρόν δέχεται να την τυφλώνει τα πρωινά που ανοίγει διάπλατα τα πατζούρια και απολαμβάνει την αίσθηση. Αισθηματίας με την αλήθεια, παραδέχεται πως πολιτική και πολιτισμός δεν θα καταφέρουν ποτέ να συνυπάρξουν αρμονικά. Όσο για τα απαγορευτικά που έχει κηρύξει στον εαυτό της; «Δεν θα θελα να γίνω ποτέ μου πολιτικός». Ίσως γιατί για την Άλκηστη Πρωτοψάλτη η αρχή και το ήμισυ του παντός κρύβεται αλλού. «Ο έρωτας κι ουρανός δεν ειν στο χέρι κανενός, μονάχα στο δικό σου, σου το ΄πα παραδώσου». Δεν μου το τραγούδησε. Δυστυχώς μόνο μου το έγραψε. Έτσι αποφάσισα κι εγώ να κλείσω γράφοντας δικά της αγαπημένα, τραγουδημένα λόγια.

«Αδιόρθωτα τα μάτια κι οι καρδιές,

με κουμπιά και φερμουάρ κατεστραμμένα,

δυο κουβέντες μου σου πέσανε βαριές

κι αποφάσισες να ζεις χωρίς εμένα…»

(Ανθρώπων Έργα)

Info:

Άλκηστις Πρωτοψάλτη live

Φεστιβάλ Μονής Λαζαριστών

Δευτέρα, 17 Ιουνίου 2013

Πρόγραμμα συναυλιών:

19.6 Φεστιβάλ Οίτης-Λαμία

8.7 Θέατρο Βράχων. Με την Φιλαρμονική Γαστουρίου Ομόνοια, από την Κέρκυρα