ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΡΩΤΑ, ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΑΠΑΝΤΑ! Ο Αλέξης Σταμάτης στην Έλενα Αρτζανίδου [helenarzan@gmail.com]!
1.Ποιo είναι το στίγμα του τελευταίου σας βιβλίου;
Τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται. Όλοι μας έχουμε μια κρυφή πλευρά η οποία για κάποιους μπορεί να είναι ένα μικρό ίσως και ανώδυνο ψεματάκι και για άλλους μια τερατώδης ζώνη την όποια κρύβουμε επί δεκαετίες από τους άλλους.
2.Πείτε μας τρεις λόγους για να το διαβάσουν οι αναγνώστες…
Μιλάει για ένα «κουκούλι» που γνωρίζουμε καλά, την ελληνική οικογένεια, εξελίσσεται στο σήμερα και περιέχει ανατροπές που δεν θα τις φανταζόσουν ποτέ αρχίζοντας το βιβλιο.
3.Ποιον ήρωά σας αποχαιρετήσατε με δυσκολία;
Οι ήρωες κάνουν μόνοι τους τις διαδρομές τους και φεύγουν όποτε οι ίδιοι επιθυμούν. Δεν τους «διώχνει« ο συγγραφέας. Παρεμπιπτόντως, ένα βιβλίο δεν τελειώνει ποτέ, εγκαταλείπεται.
4.Τι δεν μπορείτε με τίποτε να αποχωριστείτε;
Την ελευθερία μου.
5.Πείτε μας τρία πράγματα που σας θυμώνουν και τρία που θα θέλατε αμέσως να αλλάξετε στην εποχή μας.
Νομίζω ότι αυτά τα τρία ταυτίζονται, υπό τη έννοια πως αυτές είναι οι παθογένειες που θα ‘θελα να άλλαζαν στην εποχή μας και στον τόπο μου.
Το ένα είναι η απίστευτη αμορφωσιά και η «δευτεράντζα» του μέσου νεοέλληνα.
Το συνακόλουθο είναι η έλλειψη ήθους, ποιότητας, η αδυναμία ανάληψης ευθύνης, η λογική της ελάσσονος προσπάθειας, η ψωροπερηφάνια, η προγονοπληξία, η έλλειψη χάρης, ευφυΐας και ευγένειας της πλειονότητας των συμπατριωτών μας.
Και τέλος καθήλωση των πολιτικών μας –παρόλη την τρομερή κρίση που θα έπρεπε κάτι να τους είχε διδάξει- σε πρακτικές που απηχούν το παρελθόν που μας έφερε ως εδώ. Προσθέτω και την εκκωφαντική έλλειψη ενός ιδιαιτέρου νου που θα «στροφάρει», ενός τολμηρού, πεφωτισμένου, έμπειρου ανθρώπου που θα ανοίξει το παράθυρο για να μπει το φως.
6. Πείτε μια φράση που σας τρομάζει περισσότερο.
Δεν με τρομάζουν φράσεις, λέξεις, λόγια. Αν θα με τρόμαζε κάτι θα ήταν μια Πράξη.
7.Ποιο από τα βιβλία που έχετε διαβάσει θα θέλατε να το είχατε γράψει εσείς και γιατί;
Κανένα. Έχω θαυμάσει και λατρέψει δεκάδες βιβλία. Το καθένα όμως φέρει το δικό του δακτυλικό αποτύπωμα. Ανήκει εκεί που ανήκει. Όσο για τα δικά μας, τα δικά μου, απηχούν εκείνο που ήμουν την εκάστοτε στιγμή – περίοδο όταν τα έγραφα. Είμαστε οι επιλογές μας, από τη λέξη που διαλέγουμε μέχρι τον άνθρωπο που περνάμε τη ζωή μας, αν αποφασίσουμε κάτι τέτοιο.
8.Ποιον από τους ήρωές σας ή από τους ήρωες που διαβάσατε και αγαπήσατε θα θέλατε με κάθε τρόπο να συναντούσατε αληθινά και γιατί;
Επίσης κανέναν. Όλοι οι ήρωες που έχω δημιουργήσει βρίσκονται στο μεταίχμιο. Φυσικό μια και διαθέτουν αυτή τη μοναδική ιδιότητα που προσφέρει η μυθοπλασία. Είναι ανύπαρκτοι «φτιαγμένοι» από κάτι το υπαρκτό. Είναι κομμάτια του εαυτού μου και είναι ταυτόχρονα φανταστικοί. «Ολόκληρη η λογοτεχνία είναι αυτοβιογραφική». έλεγε ο Μπόρχες. Η άποψή μου είναι πως η δημιουργία ενός ήρωα είναι σαν το ανάποδο στριπτίζ. Αρχίζεις με τον εαυτό σου γυμνό και σταδιακά ξεχνάς πόσα ενδύματα έχεις φορέσει στον ήρωα, απομακρύνεσαι τόσο πολύ που έχεις ξεχάσει πόσο σου μοιάζει. Μπορεί να έχεις αρχίσει από σένα και τελικά να καταλήξεις να γράφεις για έναν σκύλο, ένα παιδί, ένα παράσιτο.
9.Πως ορίζετε τη ζωή;
Δεν ξέρω δεν απαντώ. (ευτυχώς)
10.Ένα σχόλιο για όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα σήμερα…
Εκτός από αυτά που όλοι ξέρουμε και θα ‘θελα σελίδες να τα αναπτύξω ας αρκεστώ λίγο στα του οίκου μας. Στο χώρο του πολιτισμού υπάρχει μια τεράστια απαξίωση. Στο δε όλβιο προωθούνται φορολογικά μέτρα που δεν θα επιτρέπουν πλέον τους συγγραφείς ούτε καν να εισπράττουν τα δικαιώματα τους. Το επάγγελμα του συγγραφέα καταργείται στην Ελλάδα, στην χώρα που κατά τα άλλα γέννησε τον πολιτισμό και μεγάλωσε τα τέκνα της με όλες αυτές τις εθνικοπατριωτικές κόρωνες επί δεκαετίες. Έτσι εν ψυχρώ μας καρατομούν, δεν μας επιτρέπουν να ζήσουμε από το έργο μας, μας κλείνουν τις γέφυρες με το εξωτερικό. Κι επειδή κάποτε τα πράγματα θα επανέλθουν, νομοτελειακό είναι αυτό, πραγματικά θα τους γράψει η ιστορία αυτούς που έβαλαν την υπογραφή τους για να πεθάνει έστω και πρόσκαιρα το ελληνικό βιβλίο.
Εδώ θα ήθελα να προσθέσω και μια είδηση. Στις 10 Απριλίου θα γίνει μια εκδήλωση στο Ευρωκοινοβούλιο στις Βρυξέλλες όπου για η πρώτη φορά συγγραφείς θα λάβουν το λόγο. Κανείς καλλιτέχνης δεν έχει μιλήσει ποτέ σε αυτόν τον χώρο. Το γεγονός το θεωρώ σημαντική τομή και μέγιστη τιμή, κάτι εξαιρετικά σπουδαίο. Θα συμμετάσχουν οι συγγραφείς Ζοσέ Λουίς Πεϊσότα από Πορτογαλία, Σαντιάγο Ρονκαγιόλο από Ισπανία και εγώ από Ελλάδα, πιθανότατα κι ένας σπουδαίος Ιταλός συγγραφέας. Για να δούμε τι έχουν τα περίφημα «PIGS» να πουν για την ζωή, την κρίση και την τέχνη.
Το ευρύτερο θέμα μας θα είναι «Ζωή στο νότο», όμως μην φανταστείτε ότι θα μείνουμε στα του οίκου μας. Θα ανοιχτούμε και σε ευρύτερα θέματα. Οι συγγραφείς ξέρετε, διαθέτοντας εγγενώς την «απόσχιση» για την οποία μιλούσα πριν, διαθέτουν την σπάνια δυνατότητα να κινούνται και εκτός της σκιάς της άμεσης επικαιρότητας. Εννοείται πως σε επίπεδο καθημερινότητας πάσχουμε με τον ίδιο τρόπο όπως οι άλλοι επαγγελματίες – στην Ελλάδα πχ, αυτή τη στιγμή η κατάσταση στο χώρο του βιβλίου όπως προανέφερα είναι τραγική, σε λίγο δεν θα πληρωνόμαστε καθόλου από τα βιβλία μας αν δεν κάνουμε ριζικές κινήσεις αυτοάμυνας- αλλά εμείς οι συγγραφείς, ως όντα της παρατήρησης μπορούμε αυτό το φαινόμενο να το επεξεργαζόμαστε ενώ το ταυτόχρονα βιώνουμε. Έτσι, η ματιά ενός συγγραφέα πάνω στα υπαρκτά ζωτικά και καθημερινά προβλήματα που επισωρεύει η κρίση έχει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ξεφεύγει από την τυπική ενός πολιτικού, την αναλυτική και αριθμολάγνα ενός οικονομολόγου, την στατιστική ενός κοινωνιολόγου και μπαίνει στο μεδούλι του θέματος που είναι ο άνθρωπος και οι δυσκολίες του, ο άνθρωπος και οι συγκρούσεις του. Εντέλει η ανθρώπινη φύση και οι αντιφάσεις της.
Ελπίζω η εκδήλωση να έχει την επικοινωνιακή ισχύ και την ανταπόκριση που της αξίζει και να γίνει αφορμή για νέους γύρους αντιστοίχων επαφών και με άλλους καλλιτέχνες και επίσης να λειτουργήσει ως έναυσμα για τις χώρες του νότου να μπορούν να συνδιαλλαγούν άμεσα, να επικοινωνήσουν και να δράσουν συλλογικά σε θέματα πολιτισμού, σε θέματα επιβίωσης, σε θέματα συνεργασίας και ζωής.
ΟΛΙΓΑ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Ορέστης Πολίτης είναι ένας επιτυχημένος προγραμματιστής, που περνά μια ήσυχη ζωή με τη γυναίκα και την κόρη του σε ένα σπίτι στο κέντρο της πόλης. Κάποια στιγμή δέχεται μια αναπάντεχη πρόσκληση από τα παλιά. Ένα σκοτεινό παρελθόν αρχίζει να ξετυλίγεται, με «απαγορευμένες» μνήμες, τραυματισμένους έρωτες, θαμμένες υποθέσεις και γεγονότα δραματικά, για τα οποία κανείς στην οικογένειά του δε γνωρίζει το παραμικρό.
Τα πρόσωπα που ζουν και κινούνται γύρω του έχουν και εκείνα τον δικό τους επτασφράγιστο κόσμο: φίλοι, γείτονες και συγγενείς, όλοι τους κρύβουν κάτι, ενώ τα μυστικά τους δημιουργούν σταδιακά ένα μείγμα έτοιμο να εκραγεί. Όταν κάποτε συμβαίνει αυτή η έκρηξη, οι μάσκες πέφτουν και μια σειρά από «υπόγειες» πραγματικότητες βγαίνει στο φως: ιστορίες πάθους, έρωτα, τρομοκρατίας, βίας, εκδίκησης, ενοχών και προδοσίας, που κανείς δε θα υποψιαζόταν ότι θα μπορούσαν να κρύβονται σε ένα «αθώο» διαμέρισμα. Γιατί πίσω από τέσσερις τοίχους τίποτα δεν είναι εκείνο που φαίνεται. Ή εκείνο που αφήνουν οι άνθρωποι της διπλανής μας πόρτας να φανεί.
Ο Αλέξης Σταμάτης γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο ΕΜΠ και έκανε μεταπτυχιακά Αρχιτεκτονικής και Κινηματογράφου στο Λονδίνο. Έχει γράψει είκοσι ένα βιβλία (μυθιστορήματα, διηγήματα, βιβλίο για παιδιά, νουβέλες, ποίηση). Το πρώτο του μυθιστόρημα, Ο έβδομος ελέφαντας (1998), εκδόθηκε στη Μεγάλη Βρετανία. Το Μπαρ Φλωμπέρ (πρώτη έκδοση, 2000) εκδόθηκε στη Μεγάλη Βρετανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία και τη Σερβία. Η Αμερικάνικη φούγκα (2006) κέρδισε το Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας του Αμερικανικού Ομοσπονδιακού Ιδρύματος Τεχνών και εκδόθηκε στις ΗΠΑ. Η Μητέρα Στάχτη (2005) εκδόθηκε στις ΗΠΑ και στην Τουρκία. Το πρώτο του παιδικό μυθιστόρημα, Ο Άλκης και ο λαβύρινθος (2009), τιμήθηκε με το Πρώτο Βραβείο του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου. Για τη δεύτερη ποιητική συλλογή του, Αρχιτεκτονική εσωτερικών χώρων (2003), του απονεμήθηκε το 1994 από το Δήμο Αθηναίων το Πρώτο Βραβείο Ποίησης στη μνήμη Νικηφόρου Βρεττάκου. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στη Μεγάλη Βρετανία. Ο μονόλογός του Τελευταία Μάρθα παίχτηκε το 2008 στο «Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας». Δυο μονόλογοί του με τίτλο Γένεση ανέβηκαν το 2009 στο «Θέατρο Χώρα». Το θεατρικό του έργο Δακρυγόνα παρουσιάστηκε το 2010 στο «Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας», όπου το 2012 ανέβηκε και το θεατρικό του Σκότωσε ό,τι αγαπάς. Έχει αντιπροσωπεύσει πολλές φορές την Ελλάδα σε διεθνή λογοτεχνικά συνέδρια και διδάσκει Δημιουργική Γραφή στο Κολλέγιο Αθηνών-Ψυχικού και στο Μουσείο Ηρακλειδών.
