Γράφει ο Γιάννης Κεσσόπουλος / gkessopoulos@gmail.com
Η παράσταση που ανεβάζει αυτή την περίοδο η θεατρική ομάδα Enigma στο Θέατρο Σοφούλη, επιβεβαιώνει τις μεγάλες προσπάθειες που κάνουν οι μικρές ομάδες της πόλης για πραγματικά καλό θέατρο με αξιοπρέπεια απέναντι στο κοινό και στους συναδέλφους του ηθοποιούς. Προσπάθειες εργασιακά αξιοπρεπείς και καλλιτεχνικά αξιομνημόνευτες εν μέσω οικονομικής κρίσης και της κρίσης που περνά, εδώ και χρόνια, το ίδιο το επάγγελμα των ηθοποιών. Αγώνα έντιμο απέναντι σε κοινό και συντελεστές, που αξίζει να στηρίζουμε χωρίς επιφύλαξη στηρίζοντας κατ’ ουσίαν τη δημιουργικότητα.
“Ο Επαγγελματίας” δεν είναι ένα άγνωστο έργο, δεν παρουσιάζεται για πρώτη φορά. Ωστόσο είναι αξιοσημείωτο ότι μια νέα θεατρική, μια ομάδα νέων παιδιών, επιλέγει ένα ζόρικο έργο για να κερδίσει μια θέση στον καλλιτεχνικό ήλιο της Θεσσαλονίκης. Όχι κάτι εύπεπτο, αλλά ένα έργο με το οποίο παίρνει θέση στα κοινωνικά δρώμενα της εποχής μας, έμμεσα αλλά με σαφήνεια, αξιοποιώντας την εμπειρία της πρώην Γιουγκοσλαβίας, όπως την δραματοποίησε ο σεναριογράφος του Κουστουρίτσα Ντ. Κοβάτσεβιτς.
Και το αποδίδει με σεβασμό και ποιότητα. Είχα την τύχη να συναντήσω τη μεταφράστρια του «Επαγγελματία» Γκάγκα Ρόσιτς στην πρεμιέρα της παράστασης, 15 χρόνια μετά τους νατοϊκούς βομβαρδισμούς του Βελιγραδίου, όταν αποτέλεσε τον δημοσιογραφικό μου σύνδεσμο με ανθρώπους του πνεύματος και της τέχνης που ζούσαν τότε στη σερβική πρωτεύουσα. Πέραν των συναισθημάτων για την αναδρομή της μνήμης που είναι βέβαια μια προσωπική υπόθεση, η κ. Ρόσιτς μου είπε ότι είχε μεγάλη αγωνία γι’ αυτήν την «άγνωστη θεατρική ομάδα» και ότι το αποτέλεσμα την ενθουσίασε, έχοντας την ευθύνη της εκπροσώπησης του Κοβάτσεβιτς και των έργων του στην Ελλάδα.
Είναι μια πολύ καλή παράσταση, παρά τις όποιες επιμέρους παρατηρήσεις που μπορεί να κάνει ο μέσος θεατής. Ο Κυριάκος Δανιηλίδης -“παιδί” της Πειραματικής Σκηνής της Τέχνης- ως ηθοποιός στο ρόλο του Λούκα κυριαρχεί στη σκηνή, ερμηνεύοντας άλλοτε τραγικά κι άλλοτε κωμικά τη σχέση θύτη και θύματος. Σκηνοθετικά, στην πρώτη του απόπειρα, κατορθώνει τον αρχικό του στόχο, δηλαδή να αποδώσει το δράμα των ανθρωπίνων σχέσεων σε μια κοινωνία μετά από έναν σκληρό εμφύλιο, ένα δράμα όπου καθένας είναι και θύτης και θύμα.
Ο Ηλίας Παπαδόπουλος δείχνει τις σπουδαίες ερμηνευτικές δυνατότητές του, ως Τέγια, σε ένα ρόλο με ιδιαίτερες απαιτήσεις. Η Κάτια Παπαϊωάνου επιτελεί αυτό για το οποίο την έταξε ο σκηνοθέτης: διακριτική παρουσία της Μάρθας, με όλη τη θλίψη και την εσωστρέφεια που φέρει ο συγκεκριμένος ρόλος και η εποχή. Ο Δημήτρης Χατζημιχαηλίδης χειρίζεται με θαυμαστό ρεαλισμό το ρόλο του τρελού, εισβάλλοντας στη σκηνή με απίστευτη υποκριτική ορμή. Άφησα για το τέλος την Έλενα Ζήκου που αποτέλεσε σκηνοθετική έκπληξη δίνοντας υπόσταση στη φωνή της μάνας, ένα χωρίο του έργου που συμπυκνώνει όλη τη φιλοσοφία του και τη στόχευσή του, όλο το δράμα των απλών ανθρώπων όταν ο διχασμός χτυπά την πόρτα ενός λαού. Οι φωτισμοί και η μουσική αποδίδουν την επιθυμητή ατμόσφαιρα, δηλαδή ενός γραφείου στη Σερβία του ’90.
Είναι από τα έργα που δένουν εξαιρετικά με την κοινωνικοπολιτική κατάσταση που ζούμε σήμερα στη χώρα μας, όπου η ένταση στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων επανέρχεται εξαιτίας των πολιτικών εντάσεων. Αλλά και η απογοήτευση η οποία τότε επικρατούσε στη Σερβία του ’90 που αντί για καλύτερες μέρες είδε βόμβες, μήπως δεν θυμίζει ανάλογες διαψεύσεις στη μεταπολιτευτική Ελλάδα, στην Ελλάδα του σήμερα;
Η υπόθεση διαδραματίζεται στο Βελιγράδι, λίγο μετά τον θάνατο του Στρατάρχη Τίτο. Ο αστυνομικός Λούκα Λάμπαν, που επί δεκαοκτώ χρόνια παρακολουθούσε στενά την αντικαθεστωτική δράση του συγγραφέα και νυν διευθυντή εκδοτικού οίκου Τέγια Κράιγ, εισβάλλει τώρα στο γραφείο του τελευταίου και του ανατρέπει όλη του τη ζωή. Του θυμίζει ξεχασμένα περιστατικά της ζωής του, του επιστρέφει χαμένα προσωπικά αντικείμενα και τον αναγκάζει να κάνει μια πορεία πίσω στον χρόνο. Ένα ξεκαθάρισμα λογαριασμών ανάμεσα στο χθες και το σήμερα και ένας ογκώδης αστυνομικός φάκελος που μετατρέπεται σε λογοτεχνικό έργο. Πως μπορεί άραγε μια ολόκληρη ζωή να χωρέσει μέσα σε μια βαλίτσα;
Ο Ντούσαν Κοβάτσεβιτς είναι Σέρβος σεναριογράφος, σκηνοθέτης και θεατρικός συγγραφέας, που έγινε ευρύτερα γνωστός με το σενάριο της ταινίας “Underground” του Εμίρ Κουστουρίτσα, όταν αυτή κέρδισε τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ των Καννών, το 1995. Το έργο του «Ο Επαγγελματίας», γραμμένο το 1991, έχει ανεβεί σε τριάντα τρία θέατρα ανά τον κόσμο.
“Ο Επαγγελματίας”, που χαρακτηρίζεται από τον Κοβάτσεβιτς ως «θλιβερή κωμωδία», είναι ένα έργο διαχρονικά πολιτικό και βαθιά ανθρώπινο. Οι ήρωες αφηγούνται, δρουν, συγκρούονται, ψάχνουν, εκμυστηρεύονται, βιώνουν και υφίστανται, άλλοτε θύτες και άλλοτε θύματα, τη βία της εξουσίας. Κάθε μορφής εξουσίας που παραβιάζει τα προσωπικά δεδομένα και τις ελευθερίες του ατόμου, για να αισθάνεται η ίδια «ασφαλής».
Μετάφραση: Γκάγκα Ρόσιτς
Σκηνοθεσία: Κυριάκος Δανιηλίδης
Σκηνικά-κοστούμια-φωτισμοί: Χαρίτων Παπαδόπουλος
Μουσική επιμέλεια: Νάσια Καλημέρη
Δραματολόγος: Έφη Βαφειάδη
Βοηθός σκηνοθέτης-οργάνωση παραγωγής: Έλενα Ζήκου
Γραφίστας: Αλέξης Gayraud
Φωτογραφίες: Λευτέρης Τεκτονίδης
Διανομή (με σειρά εμφάνισης):
Ηλίας Παπαδόπουλος (Τέγια Κράιγ)
Κάτια Παπαϊωάννου (Μάρθα)
Κυριάκος Δανιηλίδης (Λούκα Λάμπαν)
Έλενα Ζήκου (Μητέρα)
Δημήτρης Χατζημιχαηλίδης (Τρελός)
Θέατρο ΣΟΦΟΥΛΗ
(Τραπεζούντος 5 & Σοφούλη)
Παραστάσεις: Δευτέρα, Τρίτη στις 9μμ. (για λίγες ακόμη παραστάσεις)
Εισιτήρια: 10€ κανονικό, 8€ μειωμένο (φοιτητικό, ανέργων, ΑΜΕΑ & άνω των 65), 5€ ατέλειες.
Ειδικές τιμές για γκρουπ.
Πληροφορίες – κρατήσεις: 2310423925 & www.theatrosofouli.gr
