Γράφει η Τζένη Μανάκη / συγγραφέας του βιβλίου «Μικρές και μεγάλες προδοσίες», εκδ. Περίπλους
“Ας μάθουμε να δεχόμαστε ότι έρχεται καιρός που τα δέντρα είναι γυμνά και να προσδοκούμε την εποχή που θα δρέψουμε τους καρπούς“
Αντόν Τσέχωφ
Ζήτησε ένα ποτήρι κρασί για να στιλώσει λίγο την καρδιά του. Το κοίταξε, ήπιε λίγο και μουρμούρισε: “Πάει πολύς καιρος που έχω να πιω σαμπάνια”. Σε λίγο ξεψύχησε. Σαν σήμερα 15 Ιουλίου 1904.
Ο μεγάλος δραματουργός με το ανθρώπινο ταλέντο, την μοναδική, διαπεραστική διαίσθηση απέναντι σε κάθε ανθρώπινη οδύνη.
Ο Τσέχωφ με πλήρη αίσθηση του τραγικού αλλά και κωμικού συγχρόνως στοιχείου της ζωής καταγράφει τα δραματικά και φαιδρά της κοινωνίας πάντοτε με αγάπη προς τον άνθρωπο της εποχής του και την αδυναμία του να ξεφύγει από την ανιαρή καθημερινότητά του. Ο Τσέχωφ είναι περισσότερο γνωστός στη χώρα μας για τα θεατρικά του και λιγότερο για τα διηγήματά του.
Σ’ αντίθεση με το ”κλασικό” θέατρο όπου ”εξαιρετικοί ήρωες παρουσιάζονται σε εξαιρετικές περιστάσεις της ζωής τους”, το θέατρο του Τσέχωφ καταγίνεται με τους ταπεινούς και συχνά ασήμαντους, που δεν κάνουν τίποτα σπουδαίο.
Το θεατρικό έργο του, στο σύνολό του, παρ΄όλα αυτά ανήκει στην υψηλότερη στάθμη της παγκόσμιας κληρονομιάς. Οι ήρωές του είναι ταπεινοί αλλά γνήσιοι, αληθινοί, καθημερινοί αλλά σπαρακτικοί, κοινοί αλλά δραματικοί. Ανθρωποι που όλοι έχουν μέσα τους έναν κρυμμένο απραγματοποίητο πόθο, που τους θλίβει, τους κατατρώει, κι αφήνονται στη ρουτίνα της καθημερινότητας χωρίς να έχουν τη δύναμη να ξεπεράσουν τις αδυναμίες τους. Ματαιόδοξοι άνθρωποι που επιζητούν με αμυδρή απόγνωση την αναγνώριση. Ανθρωποι που εξασκούνται στην αυτολύπηση, άνθρωποι που πενθούν τη ζωή τους, άνθρωποι που πασχίζουν απελπισμένα και συγχρόνως ανήμπορα να ερωτευθούν, να βιώσουν την ευτυχία. Και αυτό είναι το θέατρο του Τσέχωφ, η τραγωδία που δέν είναι αποτέλεσμα σύγκρουσης, αλλά φθοράς. Και αυτή η φθορά, η άσκοπη προσμονή, η ακινησία είναι το ”δράμα του”. Ο Τσέχωφ μέσα από τις δραματικές στιγμές της ζωής διακρίνει και τις κωμικές της όψεις, τις γελοιότητες μέσα από τις τραγικές στιγμές των ηρώων του, το ιλαροτραγικό μέσα στις ανθρώπινες πράξεις και στις ανθρώπινες τύχες .
Ο Τσέχωφ, γιος φτωχοεμπόρου. Η φιλοδοξία του πατέρα του ηταν να γίνει πλούσιος ο γιος του γι’ αυτό του ‘μαθε ελληνικά, επειδή οι Ελληνες της περιοχής τους ήταν μεγάλοι έμποροι καί θάμπωναν μέ τήν πολυτέλεια που ζούσαν, τούς απλοϊκούς μουζίκους… Ούτε όμως τα ελληνικά ούτε τα πλούτη ενδιέφεραν το μικρό τότε Αντόν Παύλοβιτς, ο οποίος σπουδασε εν τέλει ιατρική στό Πανεπιστήμιο της Μόσχας, αποφοίτησε τό 1884, καί παρά τό γεγονός ότι άσκησε λίγο τό επάγγελμα του γιατρού, κράτησε γι’ αυτό μιά στοργή καί μετέρχονταν τήν ιδιότητά του αυτή κάθε φορά που χρειαζόταν νά ανακουφίσει τόν συνάνθρωπο…
Στη διάρκεια των σπουδών του άρχισε να γράφει τα πρώτα του διηγήματα, για να εξοικονομεί κάποια χρήματα, τα οποία αγαπήθηκαν πολύ από το κοινό, όπως και η πρώτη του ποιητική συλλογή (1886). Έτσι αυτό που έκανε, προσωρινά, για βιοπορισμό αποδείχθηκε και ο προορισμός του .
“Η ιατρική -γράφει σ΄ένα γράμμα του ο Τσέχωφ- είναι η νόμιμη γυναίκα μου , η λογοτεχνία η ερωμένη μου . Οταν μέ κουράζει η μιά, περνάω τή νύχτα μου μέ τήν άλλη…”
Στο “Γλάρο”, από τα πιο γνωστά έργα του, τον απασχολεί το ζήτημα των νέων που οι ζωές τους τσακίζονται από τις χωρίς περίσκεψη συμπεριφορές ώριμων, υποτίθεται, ανθρώπων του περιβάλλοντός τους.
“Θάθελα να γράψω ένα διήγημα που να λέγεται ” ΗΘΕΛΑ”: Θα ήταν η ιστορία μου. Όταν ήμουν νέος, ήθελα να γίνω συγγραφέας και δεν έγινα. Ήθελα να παντρευτώ και δεν παντρεύτηκα. Ήθελα να πάω στην πόλη και δεν πήγα …” (Ο ΓΛΑΡΟΣ, 1896)
Στο ”Θείο Βάνια”, 1897 – δυό άνθρωποι με πολλά χαρίσματα θάβονται μέσα στην μετριότητα του περιβάλλοντός τους.
Στις ” Τρεις Αδελφές”, 1901, οι επιθυμίες, τα όνειρα, οι πόθοι συντρίβονται από την εσωτερική αδυναμία των ανθρώπων και τις αντιξοότητες των κοινωνικών συνθηκών.
Στα τρία αυτά δράματά του όλοι ΘΕΛΟΥΝ αλλά κανένας δεν ΜΠΟΡΕΙ.
Στον ”Βυσσινόκηπο”, 1904, πραγματεύεται την πτώση της τάξης των μεγαλοαστών και την άνοδο μιας πρωτόγονης αλλά δυναμικής τάξης πλουσίων… Είναι τό έργο του όπου υπάρχει ένα στοιχείο ”επανάστασης”, αντίθετα προς τα προηγούμενα όπου η φθορά είναι η δράση των δραμάτων του ”χωρίς δράση”. Η πρώτη παράσταση του “Βυσσινόκηπου” υπήρξε το απόγειο του θριάμβου του Τσέχωφ αλλά καί ο πρόλογος του θανάτου του.
Το σύνολο του έργου του Τσέχωφ διαπνέεται από Αγάπη και Ελευθερία, περισσότερο για τους άλλους παρά για τον εαυτό του, κι αυτό είναι που του αναγνωρίζεται παγκόσμια, ως το αληθινό Ανθρώπινο Ταλέντο!
