Συνέντευξη στην Ελένη Σκάρπου / elenitsask@yahoo.gr, f/b Eleni Skarpou, eliaskarpou.blogspot.com
Τόπος: Απευθείας από το 14ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης
Χρόνος: Απόγευμα Δευτέρας, λίγο μετά την έναρξη του “1/2 Revolution”
Σκοπός: Να μηδενίσω τις “αποστάσεις” ανάμεσα σε Ελλάδα και Αίγυπτο
Βγήκε να κάνει τσιγάρο έξω από την Αποθήκη 1. Έβρεχε και κάτσαμε κάτω από το υπόστεγο. Αυτός άνετος με την βροχή και ελαφριά ντυμένος. Εγώ χωμένη μέσα στο παλτό μου ψάχνοντας ζέστη στο κασκόλ μου. Άνοιξα το κασετοφωνάκι μου χωρίς να ξέρω τι ακριβώς θέλω να ρωτήσω έναν Αμερικανό-Αιγύπτιο κινηματογραφιστή που μένει στο Κάιρο τα τελευταία 10 χρόνια, που δεν κάνει ντοκιμαντέρ απλά για να πει μια ιστορία και που δεν κρατάει χαρτοφύλακα με φωτογραφίες από τα γυρίσματα, σκαλέτα παραγωγής και προφίλ κινηματογραφικής ομάδας. Αυτός είναι ο Karim El Hakim που του υποσχέθηκα ότι θα δω το ντοκιμαντέρ του «½ Revolution», αλλά χάρη στην «πολλή δουλειά που τρώει τον αφέντη» έχασα την χθεσινή προβολή και την ευκαιρία να ζήσω την εμπειρία. Όπως λέει όμως κι ένας καλός φίλος, καμιά φορά η γνώμη μας δεν είναι απαραίτητη, αρκεί να ξέρουμε ότι κάποιος έχει κάνει κάτι με θέληση, αγάπη και ζήλο. Λοιπόν, η Δέσποινα Πολυχρονίδου που ήταν στο πρώτο screening της «Μισής Επανάστασης» μου δήλωσε ευθαρσώς: «Εξαιρετικό, άμεσο, γρήγορο, to the point. Μου άρεσε πολύ η σκηνοθεσία του. Ήταν διαφορετικό, δεν έμοιαζε με όσα έχω δει. Ένιωθες πως ήσουν μαζί τους, στο σπίτι, στο δρόμο, κρυμμένος πίσω από τις κουρτίνες, ανάμεσα στον κόσμο, στα στενά, στην πλατεία Ταχριρ. Ακολουθούσες τους ήρωες και ταυτόχρονα ένιωθες πως ήσουν δίπλα τους». Η συνέντευξη με τον Karim ήταν σαν μια μικρή βόλτα, αλλά η μετάβαση της στο ηλεκτρονικό «χαρτί» ήταν ιδιότυπη. Του έδωσα ακόμη μια υπόσχεση… ότι θα έχω και αγγλική διάλεκτο στα γραμμένα μου και αυτήν θα την τηρήσω ανεπιφύλαχτα.
Αν όλα ήταν τέχνη… τι αξία θα είχε η ροή της ζωής μας;
Δεν χρειάστηκε να προετοιμαστεί γι’ αυτό το ντοκιμαντέρ. «It is a film by accident» μου είπε. Απλά αντέδρασε σε ότι είδε να συμβαίνει στο δρόμο έξω από το σπίτι του στο Κάιρο. Ήταν οι φίλοι του και η οικογένεια του που βρίσκονταν μαζί του. «We started filming basically ourselves it’s biographical, day by day». Όσο δυνάμωνε η βροχή κι όσο περισσότερο γάβγιζαν τα σκυλιά λίγο παραπέρα, ο Karim βάλθηκε να μου δώσει την ατμόσφαιρα του ντοκιμαντέρ: «The situation became too dangerous for us to continue, just for preservation… I have a 2yearold baby… We had our personal safety at risk». Μια διαμαρτυρία που έφτασε στο σημείο μια πρώιμης μορφής επανάστασης. Μια προσωπική ιστορία με πρωταγωνιστές σε ρεαλιστικό χώρο και χρόνο. Αλλά μήπως αυτό δεν είναι το πιο εύφορο έδαφος για ένα ντοκιμαντέρ;
½ Revolution: Τίτλος βγαλμένος από την αλήθεια της στιγμής
Αυτή η απόσταση από τη μυθοπλασία οδήγησε την κουβέντα σε πιο σοβαρά μονοπάτια. Όταν τον ρώτησα λοιπόν για την πολιτική χροιά της «Μισής επανάστασης» μου είπε: «You can feel it… it’ s there». Αμιγώς πολιτικό στοιχείο όμως δεν υπάρχει, εκτός από τον τίτλο του. Γιατί μισή, κι όχι επανάσταση σκέτο; «Revolution is not over in Egypt, it is in the middle». Αυτός είναι ο ένας από τους δύο λόγους. Ο δεύτερος αγγίζει τα προσωπικά δεδομένα… γιατί είναι μισός Αιγύπτιος και μισός Αμερικάνος, γιατί ο συνεργάτης του είναι μισός Δανός και μισός Παλαιστίνιος, γιατί στο Κάιρο μένουν διαφορετικοί άνθρωποι, με διαφορετικές κουλτούρες κι αυτό ήταν το κίνητρο του Karim ώστε να μην κρύβει το ντοκιμαντέρ του πολιτικές σκοπιμότητες. «It’ s in a sense a story for humanity… people who are fighting for freedom!»
Όσο ζω… ελπίζω!
Κάπου εδώ, Αίγυπτος και Ελλάδα μπήκαν σε ένα συγκυριακό χωνευτήρι κοινωνικών «θέλω» και τα Αγγλικά του έγιναν πιο σαφή, και τα Αγγλικά μου έγιναν πιο υποφερτά. «Greece and Egypt were cousins for a long time and they can learn from each other. It’ s a solidarity between Greeks and Egyptians». Δεν ήταν μελό για μένα αυτή η διαπίστωση. Έμοιαζε με φιλικό νεύμα συγκατάβασης ή συμπόνιας. Αυτό το είδος της επανάστασης που συναντά κανείς στο ντοκιμαντέρ του Karim είναι ένας τρόπος για να δουμε οι Έλληνες την βαρβαρότητα της αστυνομίας, την ανικανότητα των πολιτικών και των σωμάτων ασφαλείας, έτσι όπως διαδραματίζεται στην Αίγυπτο. Εκείνος ο «πόλεμος» μοιάζει με τον δικό μας. Για διαφορετικούς λόγους «πολεμάμε», αλλά το αποτέλεσμα είναι ίδιο: Να είμαστε ελεύθεροι, να σκεφτόμαστε ελεύθερα, να ζούμε σε συνθήκες που να μην προσβάλουν την ύπαρξη μας. Στο δικό του σύνθημα βρήκα πάτημα για λίγη προσωπική επανάσταση. «When people get together and say enough is enough, we have the power to change things».
Η οργή είναι ένα «όπλο» χωρίς χρώμα και έθνος!
Μπορεί στη Λιβύη και στη Συρία να πολεμούν με όπλα κι εμείς με τους τραπεζίτες. Τι είναι πιο σκληρό; Ο Karim δεν ξέρει να μου πει. Έχει όμως τη συμβουλή στο τσεπάκι του: «Should tell the bankers fuck off». Στο μυαλό μου άρχισαν να παίζουν οι Archive, δυνατά… πολύ δυνατά! «Look the economy of Brazil and tell them to fuck off. All this credit is like heroine. You have to go through painful processes of kicking a habit». Μα δεν πρόκειται για συνήθεια. Είναι ένα ολόκληρο ΔΝΤ είπα δειλά και κουρασμένα. Επιμένει ότι πρέπει να γίνει αυτό το βήμα από τους Έλληνες, τους Ισπανούς, τους Ιταλούς, τους Πορτογάλους. «We have to kill corruption»! Πόσο αστείο μου φάνηκε που μιλούσαμε σοβαρά για τη διαφθορά. Εγώ μια Ελληνίδα ανάμεσα σε σκάνδαλα ετών κι εκείνος ένας πολίτης του κόσμου να μου εξηγεί πως στην Αίγυπτο ζούσαν για χρόνια χωρίς χρήματα, εκπαίδευση, μεταφορές, ιατρική περίθαλψη. Μέσα σ’ όλο αυτό υπήρχε και ένα ξέφωτο: «You still have resources, you still have, dignity, you still have civilization on your side to do it»! Ναι έχουμε απ’ όλ’ αυτά, απλά μας έπεισαν ότι τα έχουμε χάσει κι ότι δεν μας ανήκουν.
Αν δεν υπήρχε η τέχνη… ποιος θα αποτύπωνε τη ζωή;
Είναι απλά ένας ντοκιμαντερίστας που του αρέσουν οι ενδιαφέρουσες ιστορίες, οι ανθρώπινες κυρίως. Του αρέσει να αποτυπώνει στιγμές, να τις ξαναχτίζει, με το δικό του προσωπικό στυλ. Έχει τον τρόπο να αφοσιώνεται στην ιστορία του με έναν βασικό σκοπό… να βάλει ένα μικρό τουβλάκι στον «τοίχο» της ανθρωπότητας. «If you call yourself filmmaker, then you have to find something to document. That means… it’s a real event! You are in the middle of it, you reconstruct it and you can’ t control it… this is the excitement for me!». Αυτή η μοναδικότητα της στιγμής ενός πλάνου, μιας ατάκας, ενός συναισθήματος φορτισμένου με την «κουρτίνα» του τώρα, αυτή η αμεσότητα που σε θέλει στο παρόν, αυτή η οικειότητα που μπαίνεις σε μια κατάσταση, αυτά όλα… είναι το ντοκιμαντέρ για τον Karim El Hakim. Για μένα; Τι σημασία έχει. Έχω πολλά να μάθω ακόμη από σπουδαίους ανθρώπους!
Σκέφτομαι… άρα υπάρχω
Χωρίς επίλογο, δεν μπορείς ποτέ να γιορτάσεις έναν βιωματικό πρόλογο κι ένα έντονο κυρίως θέμα.
«Think free is be free, live free! You are living like a slave, but you are thinking like being free».
(by Karim El Hakim)
