Χοληστερόλη, ο εχθρός της καρδιάς

Γράφει η Μαρία Παναγιωτοπούλου*

Η χοληστερόλη αποτελεί ένα τύπο λιπιδίου. Δεν διαλύεται στο νερό και μαζί με τα τριγλυκερίδια και τα λιπαρά οξέα αποτελούν τους πιο σημαντικούς τύπους λιπιδίων του οργανισμού. Ορισμένη ποσότητα χοληστερόλης προσλαμβάνεται από την τροφή, ωστόσο το μεγαλύτερο μέρος της παράγεται στον οργανισμό, κατά κύριο λόγο στο ήπαρ(συκώτι), από τα κορεσμένα λιπαρά που καταναλώνονται. Η αυξημένη συγκέντρωση χοληστερόλης στο αίμα καλείται υπερχοληστερολαιμία και μπορεί να προκαλέσει δυσάρεστες συνέπειες στην υγεία όποιου πάσχει από αυτή.

Υπάρχουν δύο τύποι χοληστερόλης που είναι περισσότερο σημαντικοί για την υγεία του οργανισμού, ο πρώτος είναι αυτός της “κακής”(LDL) η οποία μπορεί εύκολα να εναποτίθεται στα αγγεία, να αθροίζεται και να τα φράζει (αρτηριοσκλήρυνση) γι’ αυτό και πρέπει να διατηρείται όσο γίνεται πιο χαμηλά. Οι αυξημένες τιμές της στο αίμα είναι από τους κυριότερους παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο για καρδιοπάθεια. Όσο πιο ψηλή είναι, τόσο πιο μεγάλος είναι ο κίνδυνος προσβολής από καρδιοπάθεια. Ο δεύτερος είναι αυτός της “καλής”(HDL) η οποία προστατεύει τον οργανισμό από τα καρδιαγγειακά νοσήματα, κρατά ανοιχτά τα αγγεία απομακρύνοντας την κακή χοληστερόλη και γι’ αυτό τον λόγο χρειάζεται να είναι όσο γίνεται πιο υψηλή. Φυσιολογικές τιμές ολικής χοληστερόλης θεωρούνται αυτές που δεν ξεπερνούν τα 200mg/dl, ενώ μεμονωμένα η κακή χοληστερόλη πρέπει να κυμαίνεται από 50 – 150mg/dl και η καλή χοληστερόλη είναι ωφέλιμο για την υγεία να ξεπερνά τα 45mg/dl.

Tα υψηλά επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα είναι αποτέλεσμα είτε κληρονομούμενων γενετικών διαταραχών είτε διάφορων ασθενειών ή καταστάσεων όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η παχυσαρκία, ο υποθυρεοειδισμός, η βλάβη των νεφρών και του ήπατος, η κατάχρηση αλκοόλ, η χρήση φαρμάκων, η εγκυμοσύνη και η εμμηνόπαυση.

Αυτό το οποίο θα βοηθούσε στην μείωση της χοληστερόλης είναι η απώλεια του περιττού βάρους. Η διακοπή του καπνίσματος κρίνεται απολύτως απαραίτητη γιατί αλλιώς τα επίπεδα της “καλής” χοληστερόλης θα πέφτουν ολοένα και περισσότερο. Η μειωμένη κατανάλωση αλκοολούχων ποτών είναι ένα ακόμα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, ενώ η αύξηση της φυσικής δραστηριότητας(άσκηση) όπως γρήγορη βάδιση, χορός, κολύμπι, ποδήλατο, 3 – 4 φορές την εβδομάδα για 30λεπτά, είναι ένας ακόμα σύμμαχος. Η φαρμακευτική αγωγή σε συνδυασμό με τα παραπάνω έρχεται για να βοηθήσει ακόμα περισσότερο.

Από διατροφικής άποψης τα τρόφιμα που επιτρέπεται να καταναλώνετε είναι :

1. Οι φυτικές ίνες, όπως τα φρούτα(αβοκάντο), τα λαχανικά(όχι τα τηγανιτά), τα όσπρια, το μαύρο ψωμί, τα δημητριακά πρωινού ολικής άλεσης, η βρώμη, το κριθάρι
2. Το ελαιόλαδο
3. Οι ανάλατοι ξηροί καρποί(αμύγδαλα, καρύδια, σουσάμι και τα προϊόντα του, φιστίκια Αιγίνης και τα αράπικα, οι ηλιόσποροι )
4. Τα γαλακτοκομικά προϊόντα με χαμηλά λιπαρά(γιαούρτι 2%, γάλα 1,5%, κατίκι Δομικού, κίτρινα τυριά με χαμηλά λιπαρά)
5. Τα λευκό κρέας χωρίς πέτσα(κοτόπουλο, γαλοπούλα, ψαρονέφρι, κουνέλι) και τα λιπαρά ψάρια(τόνος, σολομός, σαρδέλες, ξιφίας, σκουμπρί)
6. Εμπλουτισμένα τρόφιμα με φυτικές στερόλες, ουσίες που βοηθούν στην μείωση της “κακής” χοληστερόλης

Αντιθέτως, τα τρόφιμα που περιέχουν πολλή χοληστερόλη, καθώς και κορεσμένα λιπαρά(τα λιπαρά που αυξάνουν την “κακή” χοληστερόλη) είναι :

1. Το λιπαρό κρέας(αρνί, χοιρινό, βοδινό, μοσχάρι)
2. Το αγελαδινό βούτυρο
3. Τα γλυκά(σοκολάτα, cheese cake)
4. Τα αλλαντικά(μπέικον, μορταδέλα, λουκάνικο)
5. Τα πλήρη γαλακτοκομικά προϊόντα(πρόβειο γιαούρτι, φέτα, κίτρινα τυριά)
6. Η κρέμα γάλακτος
7. Τα εντόσθια, το συκώτι, τα μυαλά
8. Τα διάφορα τύπου burger

Το αυγό και τα θαλασσινά πρέπει να καταναλώνονται με μέτρο, γιατί τελευταίες έρευνες δείχνουν πως τα τρόφιμα αυτά έχουν χοληστερόλη αλλά δεν περιέχουν τα κορεσμένα λιπαρά, τα οποία συμβάλλουν στην αφομοίωσή της από τον οργανισμό όπως τα κρέατα. Το άρρεν φύλο από την ηλικία των τριάντα και μετά και οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση έχουν περισσότερες πιθανότητες να προσβληθούν από καρδιαγγειακά νοσήματα(εγκεφαλικό επεισόδιο, στεφανιαία νόσο, μειωμένη αιμάτωση των κάτω άκρων).

Συμπερασματικά, εκεί που θα ήθελα να εστιάσω περισσότερο είναι η πρόληψη η οποία θεωρείται το καλύτερο φάρμακο. Όλοι θα πρέπει να υιοθετήσουμε ένα υγιές πρότυπο ισορροπημένης διατροφής και άσκησης, γιατί μόνο έτσι δεν θα ταλαιπωρηθεί η καρδιά μας. Αν όμως δεν έχουμε προλάβει, τότε η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή σε συνδυασμό με τις παραπάνω οδηγίες είναι η λύση για το πρόβλημα τις υψηλής χοληστερόλης. Μειώνοντας τη χοληστερόλη μειώνουμε τον κίνδυνο για ενδεχόμενο καρδιαγγειακό επεισόδιο. Από την άλλη πλευρά, η αύξηση της HDL “καλής” χοληστερόλης ελαττώνει τον κίνδυνο για ενδεχόμενο καρδιαγγειακό επεισόδιο. Προστατέψτε την καρδιά σας, το σημαντικότερο και μεγαλύτερο μυ του σώματος!

*Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, m.panagiotopoulou@hotmail.com