Συνέντευξη στην Ελένη Σκάρπου (elenitsask@yahoo.gr, f/b Eleni Skarpou, eliaskarpou.blogspot.com)
Χώρος: Ένα «μπαλκόνι» με θέα τη Θεσσαλονίκη και τα αλησμόνητα μνημεία της.
Χρόνος: Ολόκληρα λεπτά στην τροχιά ενός συμπαθέστατου «δεινόσαυρου».
Σκοπός: Να ανακαλύψω πόσο βαθιά έχω καταχωνιάσει την παιδική μου ξεγνοιασιά.
Μπορεί να θέλουν να μας κλέψουν τα πάντα, μπορεί να μας έχουν πείσει ότι είναι καλύτερα να ζούμε στα στενά όρια των σπιτιών μας, μπορεί και να είμαστε αδύναμοι τελικά, αλλά σίγουρα κανείς δεν μπορεί να μας αφαιρέσει την παιδική μας αθώτητα, εκείνη που πηγάζει από τα παραμύθια, τα αληθινά παραμύθια. Έτσι κάπως σκέφτηκα πριν ζητήσω από τον Σάκη Σερέφα ν’ ανοίξουμε κουβέντα. Είχα απορία αν ξορκίζει μέσα από τα παιδικά του βιβλία τον φόβο μιας ενδεχόμενης ξεχασμένης παιδικότητας. Το «Ένας δεινόσαυρος στο μπαλκόνι μου» πρωτοκυκλοφόρησε σε εικονογραφημένο βιβλίο και απέσπασε το Πρώτο Κρατικό Βραβείο Παιδικού Βιβλίου Γνώσεων το 2008. Αυτή την περίοδο το απολαμβάνετε σε όλο του το μεγαλείο στο θέατρο Αυλαία μέσα από ένα ιδιαίτερο θεατρικό πέπλο. Με αυτό το πέπλο τύλιξα τις λέξεις του για να κάνω την ατμόσφαιρα μεταξύ μας να μοιάζει με παιδική χαρά, από αυτές που τρέχεις και λερώνεσαι στο χώμα χωρίς τύψεις.
Λάμψη από παιδική ασημόσκονη…
«Καθώς περνούσε ο καιρός σκεφτόμουν πως θα μου άρεζε να κρατήσω τη βασική ιδέα του και να γράψω ένα θεατρικό έργο, όπου οι εικόνες του βιβλίου θα αποκτούσαν ζωή και τα χάρτινα πρόσωπα των ηρώων του θα αποκτούσαν ανάσα, λόγο και κίνηση πάνω στη σκηνή. Καθώς η ιδέα του βιβλίου είναι μια περιήγηση στη Θεσσαλονίκη του χτες, του σήμερα και του αύριο, νομίζω πως η θεατρική σκηνή προσφέρεται ιδανικά για να αποδώσει όλη αυτή την περιηγητική περιπέτεια». Τα πρώτα του λόγια, φόρεσαν στις σκέψεις μου άνετα «παπούτσια». Περπατήσαμε στη συνεργασία του με τη σκηνοθέτιδα Σοφία Καρακάντζα και μου εξήγησε πως αυτή η παράσταση είναι για μικρά και μεγάλα παιδιά. «Δεν πιστεύω πως υπάρχει “παιδικό” θέατρο. Υπάρχουν καλά και άτεχνα έργα, καλές και άτεχνες παραστάσεις. Αν ένας ενήλικας βαριέται στη διάρκεια μιας “παιδικής” παράστασης, αυτό σημαίνει απλά ότι κάτι δεν πάει καλά με το έργο ή με το ανέβασμά του. Το ίδιο πιστεύω και για τα βιβλία που απευθύνονται σε παιδιά». Στο συγκεκριμένο θεατρικό κάθε ενήλικας θα συναντηθεί με όψεις της πόλης και της ιστορίας της που αφορούν και τον ίδιο. «Τον “Δεινόσαυρο” τον έγραψα τόσο για να θρέψω το αδηφάγο παιδί που σπαρταράει μέσα μου, όσο και για να του δείξω ότι σέβομαι την ύπαρξή του και την έχω ανάγκη στην καθημερινότητά μου. Κάτι σαν καλόπιασμα, δηλαδή, για να μην μου το σκάσει και πάει αλλού».
Αίσθηση από παιδική φαντασία…
Πριν το «Ένας δεινόσαυρος στο μπαλκόνι μου» είχε προηγηθεί το «Ένας δεινόσαυρος στο μπαλκόνι» σκέτο! Η αντωνυμία προσέθεσε στο παιδικό ανάγνωσμα μια σημαντική παραχώρηση για τους μικρούς φίλους: «Αυτό το κτητικό “μου” είναι η ιδιαιτερότητα που κρύβει το κάθε παιδί χωριστά. Είναι ο ξεχωριστός τρόπος με τον οποίο το κάθε παιδί μπορεί να προσλάβει αυτήν την ιστορία και οι προσωπικές προεκτάσεις που μπορεί να της δώσει με τη φαντασία του. Ένα “μου” είμαστε όλοι μας».
Γεύση από τραμπάλα…
Σε μια Θεσσαλονίκη από το 1960 μέχρι σήμερα, ζυγίζει τις αλλαγές, αλλά η ισορροπία είναι κάτι μάλλον ανέφικτο, όταν βλέπει πόσο δύσβατη έχει γίνει η πόλη για έναν περιπατητή. Τον ενοχλεί το κυκλοφοριακό, τα παρκαρίσματα και οι καναπέδες των μπαρ πάνω στα πεζοδρόμια που έχουν διαλύσει την αίσθηση της βόλτας στο κέντρο της. Με δανεισμένους όρους από μια σύγχρονη κοινωνία πλασμένη στον υπολογιστή με καλεί να δω με τα δικά του μάτια: «Το copy-paste στην όψη της. Μπαρ, καφετέριες, σουβλατζίδικα, ρουχάδικα, τράπεζες, σχολεία, δημόσιες υπηρεσίες, αντιγράφουν το ένα το άλλο, σε μια μονότονη επανάληψη τυποποιημένων όψεων. Δείτε το Πειραματικό Σχολείο στην οδό Αγ. Σοφίας, το κλειστό και ρημαγμένο ρεστοράν “Όλυμπος-Νάουσα” στην παραλία, το κτίριο του Παλιού Ταχυδρομείου στην Τσιμισκή, το κτίριο της Εμπορικής Τράπεζας στην Ίωνος Δραγούμη, για να πάρετε μια γεύση του τι σημαίνει “ταυτότητα” ενός κτίσματος, δηλαδή “ταυτότητα” του κτισμένου περιβάλλοντος μιας πόλης».
Μυρωδιά από τσουλήθρα…
Ποιο πολιτικό βιβλίο διάβασες τώρα τελευταία; Τον ρώτησα για να πάω στον αντίποδα χωρίς περιστροφές. Δεν ξαφνιάστηκα από την απάντηση, μα με εξέπληξαν οι εικόνες έτσι όπως ήταν στιβαγμένες στο μυαλό του με τη δέουσα μιζέρια της μικρής μας σαλονικιώτικης κοινωνίας. «Πολιτικό “βιβλίο” για εμένα είναι καθημερινά οι εικόνες που συλλέγω στον δρόμο, οι άστεγοι των συσσιτίων γύρω από τη Ροτόντα, οι τροφοσυλλέκτες των κάδων απορριμμάτων, οι απελπισμένοι των φαναριών, το τζιπ που καβαλάει όλο το πεζοδρόμιο, το δίκυκλο του πιτσαδόρου που μαρσάρει στον πεζόδρομο, τα καθάρματα που διεμβολίζουν με κόκκινο τις διαβάσεις, τα πεζοδρόμια της πόλης που βάφτηκαν με αίμα στον περασμένο αιώνα, οι γριές που ξεροσταλιάζουν όρθιες και σιωπηλές στα αστικά λεωφορεία, τα ομαδικά σταυροκοπήματα μέσα στα αστικά λεωφορεία όταν προσπερνά εκκλησία, η ηχορύπανση από τις καφετέριες, τα πρόσωπα όσων κάθονται σε αυτές».
Διάλειμμα για αναμνήσεις…
Στο «δρόμο» για μια ανάσα θυμηθήκαμε το «Σεμινάριο βλακείας» του με τον Δημήτρη Πιατά στα πρόθυρα της κρίσης το 2008, το «Λιωμένο Βούτυρο» που ανέβηκε πολλάκις στο θεατρικό σανίδι βασισμένο στο βιβλίο του με τίτλο «Θα γίνω ντιζέζ», ααα… θυμηθήκαμε και το νοήμα που έχουν για εκείνον οι Κυριακές: «Γράψιμο, μαγείρεμα, περπάτημα στην πόλη, τηλεόραση, ξάπλα, η ύπαρξη στο ρελαντί. Ποτέ δεν βάζω μεγάλους στόχους για τις Κυριακές, είναι στρεσογόνες, έχουν σακατέψει γενιές και γενιές. Βρίσκω τις υπόλοιπες μέρες της εβδομάδας πολύ πιο ζουμερές». Ναι τον συμπάθησα πολύ, βρίσκοντας κοινά σημεία και στην ιεροτελεστία της Κυριακής.
Κούνια μπέλα στην ενημέρωση…
Ό,τι βρεθεί στο διάβα του το ρουφάει σαν σφουγγάρι. «Ενημερώνομαι από παντού κι από τα πάντα. Ακόμα και να μη το θέλεις, η πληροφόρηση έρχεται και σε βρίσκει εκείνη, δεν γλιτώνεις. Με τα χρόνια, έχω αποκτήσει μια δική μου μέθοδο ώστε να ξεμπερδεύω στα γρήγορα μαζί της καθημερινά, για να εξοικονομώ χρόνο για τα δικά μου γραψίματα, τα οποία, συχνά, τροφοδοτούνται κι από αυτήν την ενημέρωση που πήρα». Όλα αυτά τα δημόσια πρόσωπα πάντως που συναντά ανελιπώς στα media και τις δημοσιογραφικές στήλες δεν αποτελούν γι’ αυτόν το απόλυτο συγγραφικό δέλεαρ. Άλλωστε για τους ήρωες του έχει συγκεκριμένη άποψη: «Τα πρόσωπα των έργων σου σε “επισκέπτονται”, δεν τα αποφασίζεις εσύ».
Γύρω γύρω όλοι, στη μέση… η συγγραφή!
«Η συγγραφή με επιστρέφει στον εαυτό μου, σε αυτόν τον τόσο ανεξερεύνητο εσώτερο κόσμο». Τον φαντάστηκα αμέσως αμέσως να γράφει σε μουσικό φόντο, με χαμηλά φώτα, μόνος, απλωμένος άναρχα στο πάτωμα, αλλά ξέχασα πως αυτή είναι η δική μου ιδανική συνθήκη όταν γράφω απορροφήμένη. «Γράφω σε συνθήκες μιας απλής χειρωναξίας. Στο γραφείο και καθιστός. Ούτε μουσικές, ούτε ποτά, ούτε η στάση του λωτού για αυτοσυγκέντρωση. Γράφω στην ίδια σωματική στάση που έχω όταν τρώω. Δεν είναι τυχαίο αυτό»!
Αφή από απαλή άμμο…
Τώρα πια ήξερα πως το πρόπυλο του ναού της Αγίας Σοφίας είναι σκεπασμένο με κεραμίδια από σπίτια της καταστροφικής πυρκαγιάς του 1917, πως δεν τον πειράζει όταν δεν του λένε καλημέρα, κι ότι αν είχα να διδαχτώ κάτι από εκείνον θα ήταν το εξής απλό: «Η ζωή δεν είναι πρόβα. Να ζεις την κάθε μέρα σα να είσαι καρκινοπαθής στο πρώτο στάδιο, όπου τίποτα δεν έχει κριθεί, μα και τίποτα δεν είναι βέβαιο για το αύριο».
Info:
-Στις 2 Απριλίου 2012 θα κυκλοφορήσει το μυθιστόρημά του «Ο Θεός Αυτοπροσώπως», ένα μυθιστόρημα που αφορμάται από τη γνωστή υπόθεση του «δράκου του Σέιχ Σου» και αποτελεί ένα σχόλιο για τους ανθρωποφαγικούς μηχανισμούς της εξουσίας μέσα στους οποίους υπάρχουμε τόσο ως θύματα όσο και ως θύτες, όπως μου είπε ο ίδιος.
-Το «Λιωμένο Βούτυρο» του σε σκηνοθεσία του Σίμου Κακάλα παίζεται αυτό το διάστημα στην Αθήνα, στο θέατρο Θησείον.