Γράφει η Ματίνα Καραφέρη / κριτική στο μυθιστόρημα «Ξανάγινε τρεις …» του Πασχάλη Πράντζιου, εκδ. Ωκεανίδα
Βρίσκω αρκετά φιλόδοξο, αν όχι εξαιρετικά τολμηρό, για έναν νέο μυθιστοριογράφο το να ασχοληθεί με το θέμα του χρόνου και των αποτυπωμταάτων που αυτός αφήνει στην ανθρώπινη ζωή. Ο Πασχάλης Πράντζιος στο τελευταίο βιβλίο του με τίτλο «Ξανάγινε τρεις …» αποδύεται σ’ αυτή τη δύσκολη ομολογουμένως προσπάθεια με τρόπο εύληπτο για τον αναγνώστη και ταυτόχρονα βαθιά στοχαστικό.
«Αν το τέλος και η αρχή είναι τα όνειρα, όπως αναφέρει ο Αναξίμανδρος, χρόνος που να μην υπήρξε δεν υπάρχει. Ούτε κι αν δώσουμε όλους τους θησαυρούς της γης ως αντάλλαγμα, δεν μπορούμε να ξανακερδίσουμε έστω και μια μικρή στιγμή από τη ζωή μας. Ποια λοιπόν ζημιά είναι μεγαλύτερη απ’ το χρόνο που άσκοπα έχουμε σπαταλήσει; Για ποια ζωή και για ποια ματαιότητα τελικά; Όλοι μας στο ίδιο δάσος που καίγεται είμαστε – μεγάλοι ή μικροί, όλοι ταπεινοί και ηττημένοι – στο τέλος του ίδιου δρόμου».
Η γλώσσα του συγγραφέα είναι απλή, ρέουσα αλλά και αριστοτεχνικά δουλεμένη, όπως άλλωστε και στα προηγούμενα έργα του, χαρακτηριστικό που ανήκει αναμφίβολα στις μεγάλες αρετές της γραφής του.
Ο αφηγητής της ιστορίας, με ύφος εξομολογητικό, αναζητά την ανθρώπινη ευτυχία και την εντοπίζει στις στιγμές που περνούν από τη ζωή μας και που σαν ψηφίδες συνθέτουν το παζλ του παρελθόντος του παρόντος και του μέλλοντος.
«Ο χρόνος με το πέρασμα των ετών συμπυκνώνεται στη μνήμη. Ακόμη και το παρελθόν δεν είναι πια αυτό που ήτανε κάποτε. Μάλλον όλα εξαρτώνται από τη στιγμή, από τις στιγμές που έχεις, για να θυμάσαι. Όσο και να σκέφτεσαι μερικές φορές πως ο χρόνος δεν σου φτάνει, έρχονται στιγμές που ο μεγάλος αφέντης, αυτός που σε έκανε κατά το παρελθόν να πιστέψεις πως σου τα έχει πάρει όλα, σε ξαφνιάζει γιατί εντελώς απρόσμενα σου χαρίζει μια στιγμή τόσο μοναδική που νιώθεις ευγνωμοσύνη απέναντί του κι ας τον είχες χαρακτηρίσει αιμοβόρο μέσα από τις στερήσεις που σε γέμισε στο πέρασμά του».
Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση με τις συνεχείς προλήψεις και αναδρομές, αλλά και τις ανατροπές στην πλοκή να καιροφυλακτούν, κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον και του πιο απαιτητικού αναγνώστη. Οι βασικοί ήρωες ενδελεχώς ψυχογραφημένοι με βάθος και σαφή περιγράμματα χαρακτήρα, αφήνουν τον αναγνώστη να κατανοήσει (και όχι απαραίτητα να δικαιολογήσει) τα κίνητρα των πράξεών τους.
Το «Ξανάγινε τρεις …» κινείται με δεξιοτεχνία μεταξύ νατουραλισμού, μεταφυσικής και φαντασίας. Οι ήρωες του Πασχάλη Πράντζιου είναι -ας μου επιτραπεί η έκφραση- «καραγατσικοί» στο στυλ τους. Κτηνώδης και ταυτόχρονα τρυφερός ερωτισμός, συμπεριφορές που διαμορφώνονται υπό την επίδραση κοινωνικών ή βιολογικών καταβολών, έμφυτων ορμών και ασυνειδήτου. Ο Αντίνοος, κεντρικός ήρωας της ιστορίας μοιάζει να μην έχει πολλά περιθώρια επιλογής μιας ηθικής στάσης. Τα παιχνίδια του μυαλού του, όμως, στα διάκενα του χρόνου παλεύουν να συμφιλιώσουν τον ήρωα με τις τύψεις του, για όσα λάθη έκανε στο παρελθόν και για όσα όφειλε να πει και ποτέ δεν είπε. Ο Πασχάλης Πράντζιος στο έργο του «Ξανάγινε τρεις …» μας υπενθυμίζει με τον πιο εύστοχο τρόπο πως κανείς δε ζει αιώνια και πως η ευτυχία στη ζωή είναι μικρές σταγόνες βροχής στην αξόδευτη θάλασσα του ανθρώπινου πόνου.