Oscar Pistorius
Γράφει η Κατερίνα Κονιδάρη / ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια
Η ιστορία των Παραολυμπιακών είναι μια ιστορία όλο και μεγαλύτερης εγγύτητας με τους Ολυμπιακούς αγώνες. Όχι όμως και πλήρους ένταξης. Οι ξεχωριστές τελετές έναρξης και λήξης, η φλόγα των παραολυμπιακών που δεν είναι εκείνη της Ολυμπίας, αλλά ανάβει στο Stoke Mandeville, όπου ξεκίνησαν οι πρώτοι αθλητικοί αγώνες για άτομα με αναπηρία και μια σειρά από διάφορους συμβολισμούς, όπως η σημαία που σχηματίζει μια καρδιά – συναισθηματικοποίηση της ατομικής υπέρβασης και όχι ανάδειξη της κοινής πορείας και συναδέλφωσης όπως οι κύκλοι – και άλλοι, τονίζουν τη διαφοροποίηση, που εκκινεί άλλωστε από δυο εκ διαμέτρου αντίθετες παραδόσεις.
Αυτή των Ολυμπιακών στηρίζεται στη φαντασίωση και ανάδειξη της τελειότητας του σώματος, των Παραολυμπιακών στην πραγματικότητα και υπέρβαση της ατέλειάς του. Δυο διαφορετικοί κόσμοι, με όρια και κανόνες, η αμφισβήτηση των οποίων θέτει ερωτήματα σχετικά με τις έννοιες της σωματικότητας, του κάλλους, της αρμονίας, του φυσικού-τεχνητού, κανονικότητας και μη.
Και όσο τα αθλήματα για άτομα με αναπηρία αυξάνονται σε σημείο παραδοξότητας – ποδόσφαιρο για ακρωτηριασμένους, “καθιστό” βόλεϊ – και τα αθλήματα των ολυμπιακών τείνουν να επεκταθούν ακόμα και στο skateboard, συσσωρεύοντας δράσεις, αλλά διατηρώντας κλειστά τα συστήματα Ολυμπιακών-Παραολυμπιακών, με τους κανόνες των δυο κόσμων αμετάβλητους, μερικοί αθλητές τους ανατρέπουν, δημιουργώντας ένα νέο παράδειγμα αντίληψης της κανονικότητας και του ανταγωνισμού – ένα σώμα με δυσλειτουργία δίπλα σε ένα σώμα χωρίς, να αγωνίζονται επί ίσοις όροις.
Στην τελετή έναρξης των αγώνων του Ρίο σημαιοφόρος της ομάδας του Ιράν ήταν η Zahra Nemati, μια παραπληγική τοξοβόλος που συμμετείχε στους Ολυμπιακούς. Πρώτη ανάπηρη αθλήτρια που κατόρθωσε κάτι τέτοιο ήταν η επίσης τοξοβόλος, Νεοζηλανδή, Neroli Fairhall το 1984. Εμβληματικότερη μορφή παραμένει ο Oscar Pistorius, που αγωνίστηκε με αρτιμελείς αθλητές σε ένα άθλημα εντυπωσιακό, με κίνηση και ένταση, τα 400 μέτρα στίβου, στους Ολυμπιακούς του Λονδίνου.
Η συμμετοχή των τριών στους Ολυμπιακούς διαρρηγνύουν τη φαντασίωση της αρμονίας και της αθλητικής τελειότητας. Η γιορτή της σωματικής ρώμης των Ολυμπιακών περιλαμβάνει πια τη βλάβη, μαζί με την «αρτιμέλεια», σε κοινά αγωνίσματα. Ακόμα περισσότερο στην περίπτωση του Pistorius (παρόλο που και οι παραπληγικοί τοξοβόλοι δεν θα μπορούσαν να στοχεύσουν με άνεση χωρίς το κατάλληλο αμαξίδιο), η τεχνική των πρόσθετων μελών αμφισβητεί την έννοια της φυσικότητας του σώματος. Μέσα από αυτή γίνεται τέλειος όσο και οι άλλοι, ένα όμορφο cyborg σώμα, ανάμεσα στα άλλα. Παλιότερα ήταν οι μαύροι αθλητές που κέρδισαν την ισότητα στο στάδιο για να την επεκτείνουν και στην κοινωνία. Τώρα είναι οι ανάπηροι. Και όσο περισσότεροι αγωνίζονται με αρτιμελείς αθλητές, ή όσο δημιουργούνται αθλήματα – όπως το μπάσκετ με αμαξίδιο, στο οποίο μπορεί να συμμετέχει και αρτιμελής (καλύτερα «able bodied») αθλητής, χρησιμοποιώντας αμαξίδιο, ή το ταντεμ στην ποδηλασία – τόσο το χάσμα των δυο κόσμων μειώνεται και όλο και λιγότερο θα ονομάζουμε τον Χ, Ψ, ανάπηρο «ήρωα» και θα τολμήσουμε να τον πούμε απλά «όμορφο», άξιο. Με την ίδια φιλοσοφία θα μπορούσε να γίνεται και κοινή τελετή έναρξης και λήξης, με κοινή την ολυμπιακή φλόγα – ένα πολιτιστικό, ψυχολογικό άλμα, που θα σηματοδοτούσε και ένα νέο παράδειγμα στον αθλητισμό.