Γράφει η Έλενα Αρτζανίδου
“Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΤΟΥ ΚΑΪΣΛΙΓΚΕΝ”
Στα στρατόπεδα εργασίας των Ναζί
Ιστορική έρευνα-επίμετρο: Μαρία Σαμπατακάκη
Εκδόσεις Τόπος
“Τον Αύγουστο του 1944, δύο περίπου μήνες πριν από την Απελευθέρωση, οι κατοχικές δυνάμεις πραγματοποίησαν ένα από τα τελευταία τους μπλόκα στην Αθήνα. Ο Παύλος Μώτος συνελήφθη μαζί με εκατοντάδες άλλους και στάλθηκε ως εργάτης-όμηρος σε στρατόπεδο εργασίας, στο Κάισλινγκεν της Βάδης-Βυρτεμβέργης. Ένα χρόνο μετά και αφού είχε απελευθερωθεί, κατέγραψε την εμπειρία του σε ημερολόγιο, που παρέμεινε ανέκδοτο για σχεδόν επτά δεκαετίες έως ότου παραδόθηκε από τον γιο του στην ερευνήτρια Ιστορίας Μαρία Σαμπατακάκη. Δίχως να απαντιέται η συμβατική μορφή της αντίστασης στην ιστορία του Μώτου, με την ανυπακοή, την απροθυμία και, κάποτε, την πονηριά, υπονόμευσε την εφαρμογή του εθνικοσοσιαλιστικού εργασιακού πειράματος, τοποθετώντας πάνω απ’ όλα την ανθρώπινη επιθυμία για ζωή.
Η μαρτυρία του έρχεται επίκαιρα να μας υπενθυμίσει μία πλευρά του εθνικοσοσιαλισμού που περνά σχεδόν απαρατήρητη και ουσιαστικά μας δίνει την αρχαϊκή εικόνα του εκφασισμού της εργασίας, ένα ζήτημα που αφορά τους πάντες σήμερα. Μέσα από αυτά τα στρατόπεδα εργασίας διαμορφώθηκαν οι μεγάλες γερμανικές εταιρείες (Κρουπ, Ζίμενς, AEG κ.λπ.), ενώ ευθεία συνέχεια της εθνικοσοσιαλιστικής αντίληψης περί εργασίας αποτελούν οι «γκάσταρμπαϊτερ» της δεκαετίας του ’50″.
Αυτό είναι το οπισθόφυλλο του βιβλίου «Ο τελευταίος του Κάισλιγκεν» και αφορά το ημερολόγιο του Παύλου Μώτου,που είναι και το μοναδικό από κρατούμενο σε στρατόπεδα εργασίας των Ναζί. Το υλικό έφτασε στα χέρια της ιστορικού Μαρίας Σαμπατακάκη και με φανερό σεβασμό, αλλά και ουσιαστική συγγραφική παρέμβαση κατάφερε να αναδείξει και να αποδώσει όλα εκείνα που ο Παύλος Μώτος κατέγραψε στο σπάνιο ντοκουμέντο. Ενώ με το ιστορικό επίμετρό της προκαλεί αναγνώστες και ιστορικούς να αναλογιστούν και να ανοίξει μια μεγάλη συζήτηση.
«…Οι Γερμανοί επεδίωξαν την αύξηση της ανεργίας εις τρόπον να αυξηθεί ο αριθμός των ανέργων οι οποίοι κατ’ ανάγκην μετέβαινον να εργασθούν εις την Γερμανίαν» εκτίμησε για την Ελλάδα σε απόρρητο σημείωμα της η αμερικάνικη υπηρεσία πληροφοριών ΟSS…Όσες από τις βιομηχανικές μονάδες δεν ενδιέφεραν τους Γερμανούς έβαλαν λουκέτο,μηχανήματα και εξοπλισμός μεταφέρθηκαν σε συνοπτικές διαδικασίες στην έδρα του Γ΄Ράιχ…Κραυγαλέες συγγένειες εμφανίζει το λεγόμενο «γερμανικό οικονομικό θαύμα»,το μοντέλο δηλαδή ανασυγκρότησης της οικονομίας της Δυτικής Γερμανίας που ακολούθησε τη δεκαετία του ’50…Οι «γκασταρμπάιτερ», αλλοδαποί φιλοξενούμενοι εργάτες της ίδιας εποχής, αποτελούν επίσης ευθεία συνέχεια της εθνικοσοσιαλιστικής αντίληψης περί εργασίας…», γράφει στο επίμετρο,μαζί με άλλα η Μαρία Σαμπατακάκη και προκαλεί τον αναγνώστη να αναλογιστεί τη σημερινή κατάσταση που έχει περιέλθει η χώρα από ποιους και γιατί..
Μήπως το σήμερα είναι συνέχεια όλου εκείνου του οικοδομήματος; Η απάντηση ανήκει στους αναγνώστες που θα το διαβάσουν.
Το βιβλίο πρέπει να προταθεί από το Υπουργείο Παιδείας, ως έργο που πρέπει να συμπεριληφθεί σε εκείνα τα βιβλία που παράλληλα με την Ιστορία θα διαβάζεται από μαθητές και μαθήτριες ΣΤ΄Δημοτικού και φυσικά απαραίτητο σε όλη την Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση για να προκαλέσει σκέψεις, υποθέσεις, κρίσεις και συμπεράσματα στη νέα γενιά.
