Ένας τρίπτυχος συλλογικός τόμος με τίτλο “Οι Υποψήφιοι Εκπαιδευτικοί Παρατηρούν, παρεμβαίνουν και Αναστοχάζονται: Προτάσεις υποστήριξης της πρακτικής τους άσκησης”, παρουσιάζεται την Τετάρτη 1 Μαρτίου, στις 18:30 στον 10ο όροφο του Πύργου-Παιδαγωγική Σχολή ΑΠΘ. Η παρουσίαση διοργανώνεται από το Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης και τις εκδόσεις Gutenberg. Για το συλλογικό αυτό έργο θα μιλήσουν καθηγητές από διαφορετικά Παιδαγωγικά Τμήματα της χώρας: οι Μένη Κανατσούλη, Μαρία Παπαδοπούλου και Γεώργιος Γρόλλιος.
Πώς προέκυψε ένα τέτοιος συλλογικός τόμος
Πρόκειται για ένα συλλογικό έργο που αποτελείται από 3 τεύχη, στον οποίο έχουμε συνεργαστεί δεκαπέντε (15) συνάδελφοι από οκτώ (8) Παιδαγωγικά Τμήματα Προσχολικής Αγωγής & Εκπαίδευσης, επί σειρά ετών, μέσα από πολλαπλές αναστοχαστικές και διαλεκτικές διεργασίες. Και οι 15 συγγραφείς του τόμου ήμαστε μέλη του Δικτύου Πρακτικών Ασκήσεων των Παιδαγωγικών Τμημάτων Προσχολικής Εκπαίδευσης.
Το Δίκτυο Πρακτικών Ασκήσεων ιδρύθηκε το 2008, με πρωτοβουλία του Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Η πρωτοβουλία αυτή αγκαλιάστηκε από τα ακαδημαϊκά και ερευνητικά μέλη που προέρχονται από το σύνολο σχεδόν των Πανεπιστημιακών Τμημάτων Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Το Δίκτυο σήμερα αποτελείται από περίπου τριάντα (30) ακαδημαϊκούς και περίπου πενήντα (50) συνεργάτες-ερευνητές, οι οποίοι στα ακαδημαϊκά και ερευνητικά τους ενδιαφέροντα και ενασχολήσεις, συμπεριλαμβάνεται η Πρακτική Άσκηση (ΠΑ) και γενικότερα η Εκπαίδευση των Εκπαιδευτικών (αρχική και συνεχιζόμενη). Η ΠΑ αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών και σχετίζεται με την απόκτηση θεωρητικών, ερευνητικών και αναστοχαστικών ικανοτήτων, άμεσα συνδεδεμένων με την επαγγελματική ανάπτυξη ενός μελλοντικού εκπαιδευτικού.
Για το λόγο αυτό, δύο τουλάχιστον φορές το χρόνο, διοργανώνονται συναντήσεις από τα ίδια τα μέλη του Δικτύου και των Τμημάτων τους, προκειμένου να συζητήσουν, να αναπτύξουν προβληματισμούς, να ανταλλάξουν απόψεις και εμπειρίες σχετικά με τα προβλήματα, τους περιορισμούς, τις δυνατότητες και τις ευκαιρίες στοχεύοντας στη βελτίωση της ΠΑ που εφαρμόζεται στα Τμήματά τους αλλά και των σπουδών γενικότερα.
Στο πέρασμα των χρόνων, το Δίκτυο εξελίχτηκε σε μια δυναμική επαγγελματική και επιστημονική κοινότητα με συμμετοχικές και συνεργατικές διεργασίες, όπου το κάθε μέλος να μπορεί να καταθέσει τις απόψεις του και να συμβάλει στη διαμόρφωση των θέσεων του Δικτύου. Σκοπός των συναντήσεων του δικτύου είναι η σύγκλιση των διαφορετικών οπτικών, προσανατολισμών και προσεγγίσεων, η διαμόρφωση μιας κοινής γλώσσας και η ανάπτυξη ενός κοινού οράματος σχετικά με ένα νέο τύπο εκπαιδευτικού, στοχαζόμενου, ερευνητή και επαγγελματία, ξεφεύγοντας από το παραδοσιακό τεχνοκρατικό μοντέλο. Με άλλα λόγια τα μέλη του Δικτύου έχουν αναλάβει μια κοινή ευθύνη και δέσμευση, τη δημιουργία ενός πλαισίου εκπαίδευσης υψηλού επιπέδου για όλους τους υποψήφιους εκπαιδευτικούς, που βασίζεται στην παρατήρηση, στην κατανόηση του πλαισίου, στην έρευνα, στη συνεργασία, στον αναστοχασμό. Για το λόγο αυτό, στα οκτώ χρόνια λειτουργίας του δικτύου αναπτύχθηκαν πλήθος δράσεων πέρα από αυτές που στόχευαν στη ζύμωση και ώσμωση των μελών του. Δράσεις, όπως, συνέδρια, ημερίδες, εργαστήρια και σεμινάρια, καθώς και την πρώτη συλλογική έκδοση που περιλάμβανε συνθετικές ερευνητικές εργασίες των μελών του δικτύου (Ανδρούσου & Αυγητίδου, 2013). Παράλληλα, προχωρήσαμε σε δράσεις στο ευρύτερο εκπαιδευτικό, ακαδημαϊκό και επιστημονικό πεδίο, που κάποιες φορές έφταναν σε επίπεδο πολιτικής παρέμβασης. Και φτάνοντας στον παρόντα συλλογικό τόμο, αποτελεί καρπός, πνευματικό «παιδί» του δικτύου, προσδοκά να αποτελέσει ένα εργαλείο για την ΠΑ των υποψήφιων εκπαιδευτικών και να λειτουργήσει ως μια διδακτική πρόταση που μπορεί να αξιοποιηθεί από όλα τα παιδαγωγικά τμήματα της χώρας και γενικότερα από τις σχολές εκπαίδευσης εκπαιδευτικών.
Σε ποιους απευθύνεται
Το συλλογικό αυτό έργο επιχειρεί να σκιαγραφήσει το μοντέλο του σύγχρονου εκπαιδευτικού, και να απαντήσει με επιστημονικά τεκμηριωμένο τρόπο σ’ένα κεντρικό ερώτημα που κανονικά θα έπρεπε να απασχολεί όλους όσους ασχολούνται στο πεδίο της Εκπαίδευσης Εκπαιδευτικών, το οποίο αφορά σε «Τι τύπο εκπαιδευτικού θέλουμε;», κεντρικό ερώτημα που διατρέχει όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και που για πρώτη φορά επιχειρήθηκε να απαντηθεί με ολοκληρωμένο τρόπο, όπως θα διαπιστώσει ο αναγνώστης στα 3 τεύχη.
Τα παραδείγματα και τα σενάρια που παρουσιάζονται στο 3πτυχο αυτό συλλογικό τόμο αντλούνται από την εκπαιδευτική πραγματικότητα του νηπιαγωγείου.
Όμως, η παιδαγωγική αντίληψη, η λογική, το περιεχόμενο, οι θεωρητικές παραδοχές, τα ερευνητικά εργαλεία, οι διαδικασίες διαχείρισης της γνώσης του περιεχομένου και της παιδαγωγικής γνώσης, οι διαδικασίες ανάπτυξης της διδασκαλίας και μάθησης, αφορά, όπως προαναφέρθηκε, το σύνολο των σχολών και των τμημάτων όπου εκπαιδεύονται υποψήφιοι εκπαιδευτικοί αλλά και των ποικίλων χώρων και δομών επιμόρφωσης και δια βίου μάθησης των εν ενεργεία εκπαιδευτικών.
*Η Δόμνα- Μίκα Κακανά είναι καθηγήτρια Παιδαγωγικής στο Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής & Εκπαίδευσης (ΤΕΠΑΕ) του ΑΠΘ (από Σεπτέμβριο 2015) και διευθύντρια του ΠΜΣ «Επιστήμες της Αγωγής», του ίδιου τμήματος. Διετέλεσε καθηγήτρια στο ΠΤΠΕ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (1991-2015), διευθύντρια του ΠΜΣ «Παιδαγωγικό παιχνίδι & υλικό στην πρώτη παιδική ηλικία» (2004-2011), διευθύντρια του Εργαστηρίου Θεωρητικής & Εφαρμοσμένης Παιδαγωγικής (2000-2015). Είναι συγγραφέας 120 περίπου επιστημονικών άρθρων, 4 βιβλίων και έχει τη βασική επιμέλεια άλλων 4 συλλογικών τόμων. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζουν στην αρχική εκπαίδευση των εκπαιδευτικών και στην επαγγελματική τους ανάπτυξη, καθώς και στη μελέτη των διαδικασιών δημιουργίας αναπτυξιακών περιβαλλόντων μάθησης με ιδιαίτερη έμφαση στις ομαδοσυνεργατικές διαδικασίες.