του Ivo Andric
Γράφει η Δέσποινα Καραμουζά / freethinker
Δε θα πάρετε επίδομα θέρμανσης και τρέμετε ήδη στην ιδέα του χειμώνα που σας περιμένει αφού δε σκοπεύετε ν’ αγοράσετε ούτε μια σταγόνα πετρέλαιο; Μη σκάτε γιατί σας έχω το ιδανικό ανάγνωσμα για τα σκοτεινά φθινοπωρινά απογεύματα που θα κάνει το ζεστό τσάι και την κουβερτούλα σας να φαντάζουν πολυτέλειες ελβετικού σαλέ και θ’ απενοχοποιήσει μια για πάντα την «τσιγκουνιά της κρίσης» που σας έχει πιάσει.
Όλα αυτά θα τα καταφέρει ένα και μόνο μυθιστόρημα, «Η Δεσποινίδα» του Σερβο – Βόσνιου συγγραφέα Ivo Andric, στο οποίο παρακολουθούμε τριάντα περίπου χρόνια από τη ζωή της Raika Radakovic, μιας εύπορης, φιλάργυρης γυναίκας στο Σεράγιεβο του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Εκείνη γερνάει ανύπαντρη και φθίνει ως το μοναχικό θάνατό της. Πρόκειται για μια αριστουργηματική προσωπογραφία που επικεντρώνεται στο χαρακτήρα της γεροντοκόρης, η οποία κυριαρχείται από ένα ολοκληρωτικό πάθος -την τσιγκουνιά. Η εξέλιξη αυτού του πάθους, παράλληλα με τη ζωή της, τη μετατρέπει σε τοκογλύφο -ένα θηλυκό Σάιλοκ- που δημιουργεί σεβαστή περιουσία, αλλά στερεί από τον εαυτό της τα πάντα κι εξαιτίας της αρρωστημένης αγάπης της για το χρήμα καταλήγει χωρίς έρωτα, οικογένεια, φιλία και χωρίς συμπόνια για τους ανθρώπους.
Ένα χρονικό –αγαπημένο λογοτεχνικό είδος του Andric- με δυνατές σκηνές, ποιητική μορφή και το απαραίτητο ιστορικό υπόβαθρο που λειτουργεί σαν αλυσίδα κι ενώνει το παρελθόν με το παρόν με μια άρτια καλλιτεχνική και φιλοσοφική προσέγγιση. Ο Ivo Andric (1892-1975) συγγραφέας, διηγηματογράφος, διπλωμάτης, βουλευτής κι ακούραστος μελετητής της ιστορίας της πατρίδας του, κέρδισε το βραβείο Nobel για τη λογοτεχνία το 1961 και θεωρείται ο μεγαλύτερος Βαλκάνιος συγγραφέας του 20ου αιώνα. Μας έχει δώσει κι άλλα αριστουργήματα όπως «Το Γεφύρι του Δρίνου» και «Το Χρονικό του Τράβνικ», ενώ όλο του το έργο είναι στενά συνδεδεμένο -και ως αφετηρία έμπνευσης και ως σκοπός- με την πατρίδα του και το λαό της, κάτι που ο ίδιος θέλησε και βίωσε. Πώς; Όλη του η ζωή προχώρησε με συνέπεια αγάπης για την πατρίδα του και το ταλέντο του έδειχνε να θρέφεται απ’ αυτήν την αγάπη.
Αγαπήθηκε όμως κι ο ίδιος με μουσεία και μνημεία προς τιμήν του, αλλά και με άγαλμα στη γέφυρα του Δρίνου, στο Βίσιεγκραντ. Μ’ αυτό το μυθιστόρημα μας χαρίζει μια εξαίρετη ψυχογραφική μονογραφία, όπου «Η Δεσποινίδα» αγαπάει μόνο το χρήμα και είναι ευτυχισμένη όταν περνάει ακόμα μισή ώρα ράβοντας στο σκοτάδι… γιατί μπορεί να πονάνε τα μάτια της, όμως σκεφτείτε τί οικονομία κάνει στο ρεύμα! Μη σας φαίνεται καθόλου απίστευτο, διότι «μεταξύ του φόβου ότι κάτι κακό θα συμβεί και της ελπίδας ότι θα το αποφύγουμε υπάρχει πολύ περισσότερος χώρος απ’ όσο νομίζουμε… κι εκεί, σ’ αυτό το στενό, σκληρό, γυμνό και σκοτεινό μέρος πολλοί από μας περνάνε όλη τους τη ζωή».
Info:
Τα βιβλία που προτείνει η στήλη… και χιλιάδες άλλα μπορείτε να τα βρείτε στην Παλαιοβιβλιοθήκη της Θεσσαλονίκης
Αγ.Παντελεήμονα 5 (δίπλα στο κιν/φο Φαργκάνη)
2310218049 ανοιχτά όλη μέρα-κάθε μέρα