Ο Πάνος Χ.Κούτρας, δημιουργός της τολμηρής και αμφιλεγόμενης ταινίας «Στρέλλα» του 2009 που άλλαξε σελίδα στο ελληνικό σινεμά, καταφέρνει να ενηλικιωθεί σκηνοθετικά με το «Xenia», ένα έργο απαράμιλλης ομορφιάς, ένα οδοιπορικό σε μία χώρα, μία ιστορία αναζήτησης ταυτότητας. Ο Κούτρας, κρυμμένος πίσω από το σενάριο και την σκηνοθεσία, ασχολείται για ακόμη μία φορά με θέματα περιθωριοποιημένα που, όμως, έχουν τεράστια επιρροή πλέον στο σημερινό κοινωνικοπολιτικό τοπίο. Μετά την τρανσοφοβία με την οποία καταπιάστηκε στην «Στρέλλα», έρχεται σήμερα να μιλήσει ακέραια και μεστά για την ωμή πραγματικότητα του μεταναστευτικού προβλήματος, την άνοδο της εξτρεμιστικής δεξιάς και την ομοφυλοφιλία.
Ο Ντάνι (Κώστας Νικούλι), ένας νεαρός αλβανικής καταγωγής, αποφασίζει, μετά τον θάνατο της μητέρας του να αναζητήσει τον αδελφό του, Όντι (Νίκος Γκέλια), στην Αθήνα. Μαζί, τα δύο αδέλφια κινούν να βρουν τον βιολογικό τους πατέρα (Γιάννης Στάνκογλου) ώστε να του ζητήσουν λεφτά και την ελληνική ιθαγένεια. Το ταξίδι, όμως, κρύβει πολλές ανατροπές και τους επιφυλάσσει την πιο σημαντική συνάντηση της ζωής τους: την γνωριμία με τον εαυτό τους, με τα όσα είναι ικανοί να πράξουν και να ονειρευτούν. Η τρυφερότητα με την οποία αντιμετωπίζει ο Κούτρας τους τόσο ευθραύστους χαρακτήρες του αλλά και την σχέση μεταξύ τους, αποτυπώνεται ατόφια με την βοήθεια των σουρεαλιστικών σκηνών που σφηνώνονται λειτουργικά και έρχονται σε μαγευτική αντίθεση με το ρεαλιστικό ύφος της ταινίας.
Ένα στοιχείο που ξενίζει είναι η αμηχανία στις ερμηνείες των πρωταγωνιστών που, όμως, είναι απολύτως φυσιολογικό καθώς είναι πρωτοεμφανιζόμενοι όπως και η Μίνα Ορφανού πριν πέντε χρόνια. Ωστόσο, ο σκηνοθέτης σε πρόσφατη συνέντευξη του δήλωσε επί του θέματος τα εξής: «Οι ηθοποιοί είναι το καλύτερο μου. Ίσως γιατί με ενδιαφέρουν οι άνθρωποι. Όλα τα υπόλοιπα τα βρίσκω βαρετά». Αυτή ακριβώς η ανισότητα στην ερμηνεία είναι που απογειώνει τα έργα του Κούτρα και τα κάνει κλασικά.
Η ταινία προβλήθηκε πριν έξι μήνες στο φεστιβάλ Καννών όπου και έκανε ιδιαίτερη εντύπωση όπως φάνηκε από τα ασταμάτητα χειροκροτήματα μετά το τέλος της προβολής. Έχει ήδη αποσπάσει το πρώτο της βραβείο στο Ρίο και έπονται ακόμη περισσότερα. Η ταινία δεν προβλέπεται ιδιαιτέρως εμπορική αν λάβουμε υπόψη μας τα εισιτήρια που έκοψε την πρώτη εβδομάδα στις ελληνικές αίθουσες τα οποία ανέρχονται στα 4,200. Μπορεί ποσοτικά να μην ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της αγοράς αλλά ποιοτικά έχει ήδη καταφέρει να αγαπηθεί στην αναλογικά μικρότερη κλίμακα θεατών στην οποία απευθύνεται.
Τι σημαίνει, όμως «Xenia»; Είναι απλώς το εγκαταλελειμμένο ξενοδοχείο που τους καλωσορίζει ή είναι η τεμαχισμένη, από την σύγχρονη ευρωπαϊκή πραγματικότητα, έννοια της λέξης «φιλοξενία»; Όπως και να έχει, το «Xenia» παραμένει ένα κομψοτέχνημα του ελληνικού κινηματογράφου.