Συνέντευξη στην Ελένη Σκάρπου / elenitsask@yahoo.gr, f/b Eleni Skarpou, eliaskarpou.blogspot.gr
Τόπος: «Δε δέχουμαι τα σύνορα, δε με χωρούν τα φαινόμενα, πνίγουμαι»!
Χρόνος: Μηδενίσαμε… και πάλι απ’ την αρχή.
Σκοπός: «Πέρα! Πέρα! Πέρα! Πέρα από τον άνθρωπο ζητώ το αόρατο μαστίγι που τον βαράει και τόνε σπρώχνει στον αγώνα».
«Ερχόμαστε από μια σκοτεινή άβυσσο. Καταλήγουμε σε μια σκοτεινή άβυσσο. Το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή». Μέσα σε λιγοστές σελίδες ο Νίκος Καζαντζάκης αποτύπωσε την ουσία του κόσμου μας… απλά και καθαρά. Με μια βαθιά εσωτερικότητα, με έναν πλατύ σεβασμό στην ύπαρξη και τα τρωτά της, με μια ατέρμονη ανάγκη για το δρόμο προς τον Θεό. «Ασκητική». Σαν ένα φορτίο που αν δεν το σηκώσεις, θα σε βαραίνουν οι ενοχές κι οι δεύτερες σκέψεις. Σαν έναν σταυρό που αν δεν τον κουβαλήσεις, θα σε κουβαλούν σωρό οι ανασφάλειες κι οι φόβοι σου για χρόνια. Σε ένα τέτοιο κλίμα και με ειλικρινείς προθέσεις συνάντησα τον Βασίλη Βασιλάκη λίγες ώρες πριν από την πρεμιέρα της παράστασης του την περασμένη Δευτέρα. «Ασκητική» του Καζαντζάκη. Μονόλογος. Ηθοποιός και σκηνοθέτης ένα σώμα και μια ψυχή χωρίς διακριτά όρια. Για πρώτη φορά στη Θεσσαλονίκη κι ας έχει διαγράψει ήδη μια τριετή πορεία ταξιδεύοντας σε διάφορα μέρη της Ελλάδας. Μέχρι και την Τρίτη 29 Οκτωβρίου μπορείτε να παρακολουθήσετε το έργο καθημερινά στην σκηνή του Θεάτρου Αυλαία. Όσο για τον ίδιο… τον γνώρισα κομμάτι κομμάτι, καθώς μου περιέγραφε το ξεκίνημα όλου αυτού του εγχειρήματος, που έκανε τις πρόβες του και πως ολοκληρώνεται μέσα από αυτό το έργο. «Δεν είχα σκοπό να ασχοληθώ με την “Ασκητική”, αλλά αποφάσισα να το κάνω γιατί ένας φίλος επέμενε και για να τον ξεφορτωθώ άρχισα να το διαβάζω» μου λέει εξηγώντας μου πως αυτή η ενοχλητική παρέμβαση κατέληξε σε μια καινούρια, δυνατή θεατρική προοπτική και μια πολύ προσωπική διαδικασία.
Σε δύσκολα χνάρια… με βάδισμα σταθερό και υπομονετικό
«Μου πήρε τρεις μήνες για να καταλάβω ότι μπορούσα να το κάνω κι άλλους τρεις μήνες πρόβες. Αυτό που με απασχόλησε περισσότερο ήταν το να μπορέσω να αποκωδικοποιήσω όλους αυτούς τους φιλοσοφικούς τρόπους αντίληψης του Καζαντζάκη» μου επισημαίνει και παίρνουμε αμπάριζα όλα τα σημεία της Αίγινας στα οποία άφησε το σώμα και την σκέψη να εντρυφήσουν στον ρόλο. «Μένω στην Αίγινα, γι’ αυτό και κατά την προετοιμασία της “Ασκητικής” φρόντιζα να απομακρύνομαι από την πόλη σε χώρους πιο πνευματικούς, όπως μικρά ξωκλήσια ή ερημικές παραλίες και φυσικά στο σπίτι του Καζαντζάκη. Εκείνα τα βραχάκια κάτω από το σπίτι του υπήρξαν η πιο συχνή μου εξόρμηση. Το πιο σπουδαίο ήταν που μπορούσα να δουλεύω μόνος μου». Συνάντησε όμως αρκετούς ανθρώπους που είχαν ακόμη έντονες μνήμες από τον Καζαντζάκη και πέρασε πολλά βράδια διαβάζοντας Νίτσε και Μπρεξον που αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για τον λογοτέχνη. «Ήταν πολύ συγκινητικό για μένα. Είχε μια άλλου είδους σύνδεση, καθώς επίσης και η στενή μου φιλιά με την βαφτισιμιά του Καζαντζάκη, την ποιήτρια Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ». Γιατί πως αλλιώς να αποδώσεις ένα φιλοσοφικό κείμενο όπως αυτό και να το μεταφέρεις στο σανίδι αν δεν αγγίξεις τις «ρίζες» και τα «κλαδιά» του;
Και στην σκηνή τι μέλλει γενέσθαι;
«Με τίποτα». Αυτή την λακωνική απάντηση πήρα όταν ζήτησα να μου περιγράψει την μοναξιά του στην σκηνή. Για εκείνον είναι μεγάλο το στοίχημα. Μάλιστα κάθε τρεις και λίγο διαπιστώνει νέα πράγματα. Προσθέτει και αφαιρεί στην ερμηνεία και στην σκηνοθεσία. Έχει όμως αγαπημένο μέρος από τον ρόλο του και με «περπάτησε» ως εκεί απαγγέλλοντας αμέσως κάμποσα σοφά λόγια. «Μέσα στο εφήμερο ραχοκόκαλό μου δυο αιώνια ρέματα ανεβοκατεβαίνουν. Μέσα στα σωθικά μου ένας άντρας και μια γυναίκα αγκαλιάζουνται. Αγαπιούνται και μισούνται, παλεύουν. Ο άντρας πλανταμένος φωνάζει: -“Είμαι η σαγίτα που θέλει να σκίσει το στημόνι, να τιναχτεί όξω από τον αργαλειό της ανάγκης. Να ξεπεράσω το νόμο, να συντρίψω τα κορμιά, να νικήσω το θάνατο. Είμαι ο Σπόρος!” Κι η άλλη βαθιά μαυλιστική φωνή, η γυναικίσια, αποκρίνεται γαληνεμένη και σίγουρη: -“Κάθουμαι διπλοπόδι απάνω στο χώμα, αμολώ τις ρίζες μου βαθιά στα μνήματα. Δέχουμαι το σπόρο ακίνητη και τον θρέφω. Είμαι όλη γάλα κι ανάγκη. Και λαχταρώ να γυρίσω πίσω, να κατεβώ στο ζώο, να κατεβώ πιο χαμηλά, στο δέντρο, μέσα στις ρίζες και στα χώματα, να μη σαλεύω. Κρατώ, σκλαβώνω την πνοή, δεν την αφήνω να πετάξει. Μισώ τη φλόγα που ανεβαίνει. Είμαι η Μήτρα!” Αφουκράζουμαι τις δυο φωνές τους. Δικές μου είναι κι οι δυο και τις χαίρουμαι και καμιά δεν αρνιέμαι». Σχεδόν ανατρίχιασα στην ιδέα ότι αυτός ο άνθρωπος βιώνει άπειρες ώρες πάνω του τα λεγόμενα του κρητικού λογοτέχνη. «Δεν βλέπω να τελειώνει η “Ασκητική” για μένα άμεσα. Βλέπω να με συντροφεύει για μια δεκαετία τουλάχιστον ακόμη». Αυτή η φιλοδοξία δεν πηγάζει μόνο από την προσωπική του σφαίρα, αλλά κι από την σφαίρα των θεατών. «Μια φίλη είδε την παράσταση και μου είπε… ”σήμερα για πρώτη φορά κατάλαβα πόσο σημερινό είναι αυτό το κείμενο”. Νομίζω πως είναι τόσο πλούσιο που ο κάθε άνθρωπος θα βρει πολλά κομμάτια από τις σκέψεις του βλέποντας την παράσταση» τονίζει ο Βασίλης. Κι αν αναρωτήθηκα μπροστά του ευθαρσώς… “γιατί στα δύσκολα οι άνθρωποι καταφεύγουμε στο παρελθόν” μου θύμησε την σημασία των πραγματικών «έργων τέχνης» που δεν χάνουν την αξία τους με το πέρασμα του χρόνου. «Έτσι είναι και ο Καζαντζάκης… ένα έργο τέχνης».
Με τα μάτια καρφωμένα στο φως!
«Σηκώσου απάνω από το πρόσκαιρο μετερίζι του κορμιού σου, κοίταξε πίσω τους αιώνες; Τι βλέπεις»; Ο Καζαντζάκης έβλεπε ζώα και τρίχες και αίματα. Ο Βασίλης Βασιλάκης βλέπει τα χρόνια μέσα στα οποία ξοδευτήκαμε κυνηγώντας την ύλη και τις ανέσεις. «Με ενοχλεί που έχουμε γίνει υλιστές και δεν βγάζω τον εαυτό μου απέξω. Δεν χρειαζόταν όλο αυτό. Κούρασε». Εκείνος με σταθερή βάση την Αίγινα και τακτικές περιπλανήσεις στην υπόλοιπη Ελλάδα λόγω παραστάσεων ξέρει τον λόγο που το νησί είναι η «Ιθάκη» του. «Η Αίγινα μοιάζει λίγο με την συνέχεια του περίφημου αττικού τοπίου που γνωρίζουμε από την αρχαιότητα. Εδώ κρατιούνται ακόμη τα ίδια χαρακτηριστικά. Αυτά που στην Αθήνα έχουν αλλοιωθεί γιατί έχουμε χτίσει άναρχα και χωρίς σκέψη. Κι είναι και αυτό το φως που είναι διαφορετικό» καταλήγει. Ίσως αυτό το φως είναι και η κινητήρια δύναμη που τον ωθεί στην πολυπραγμοσύνη, γιατί αυτόν τον Χειμώνα πρόκειται να καταπιαστεί με διάφορα. Εκτός από τον Καζαντζάκη θα τον απασχολήσει το βιβλίο του Ηλία Μακρυδάκη από την Χίο με τίτλο «Ήλιος με δόντια», το οποίο και θα μεταφέρει στο σανίδι, ενώ το παιδικό «Άρες μάρες κουκουνάρες» γραμμένο από την Κάκια Ιγερινού και σε μουσική Μάριου Τόκα… λέει να το σκηνοθετήσει με χαρά.
Έτσι… για την ανάμνηση.
Τα καλύτερα σουβενίρ είναι οι λέξεις που αγαπήθηκαν πολύ. Και ξανά στα γνώριμα κατατόπια του Καζαντζάκη.
«Στη μικρότατη αστραπή της ζωής μας, νιώθουμε να πατάει πάνω μας αλάκερος ο Θεός και ξαφνικά νογούμε: Αν έντονα όλοι πεθυμήσουμε, αν οργανώσουμε όλες τις ορατές κι αόρατες δυνάμες της γης και τις ρίξουμε προς τ’ απάνω, αν παντοτινά άγρυπνοι όλοι μαζί παραστάτες παλέψουμε. Το Σύμπαντο μπορεί να σωθεί».
Info:
«Ασκητική» του Νίκου Καζαντζάκη
Από 21-29 Οκτωβρίου στο Θέατρο Αυλαία
Συντελεστές:
Σκηνοθεσία: Βασίλης Βασιλάκης
Eπιμέλεια σκηνικού θεατρικού χώρου: Μανόλης Παντελιδάκης
Ενδυματολόγος : Δανάη Καββαδία
Φωτισμοί: Βασίλης Βασιλάκης, Δημήτρης Παπαθανασίου
Φωτογραφίες: Max Gyselinck
Ερμηνεύει ο Βασίλης Βασιλάκης
Ημέρες & ώρες Παραστάσεων
Δευτέρα-Σάββατο 21:00, Κυριακή 20:00
Τιμές εισητηρίων: Κανονικό 15€, Φοιτητικό-Ανέργων: 10€
ΘΕΑΤΡΟ ΑΥΛΑΙΑ
Κτίριο ΧΑΝΘ, πλευρά Τσιμισκή, τηλ: 2310237700