Συνέντευξη στην Ελένη Σκάρπου / elenitsask@yahoo.gr, f/b Eleni Skarpou, eliaskarpou.blogspot.com
Δεν υποδύεται. Ερμηνεύει. Δεν μιμείται. Αναβιώνει. Δεν αντιγράφει. Συμπορεύεται. Αυτή είναι η ποιότητα της πάνω στην σκηνή και γι’ αυτό το κοινό της Θεσσαλονίκης θα την απολαύσει για δεύτερη φορά μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η Μελίνα Μποτέλλη ενσαρκώνει την μεγάλη Ελληνίδα ερμηνεύτρια Σοφία Βέμπο στο σανίδι του δημοτικού θεάτρου Καλαμαριάς Μελίνα Μερκούρη από σήμερα 8 Μαρτίου μέχρι και την Κυριακή 10 Μαρτίου. Είναι όμως ήδη πολλές οι στιγμές που έχει ζήσει στη Θεσσαλονίκη και τις θεωρεί συγκλονιστικές. «Εδώ δικαιώνεσαι σαν καλλιτέχνης για τις επιλογές σου, αισθάνεσαι ικανοποιημένος για τη ζωή, τη χαρά και τη δύναμη που δίνεις». Αυτή είναι η αίσθηση που της αφήνουν οι Θεσσαλονικείς. Αυτή που θα μας αφήσει εκείνη; Θρυλική! Την ιδέα και την συγγραφή των κειμένων επιμελείται η ίδια, καθώς και την σκηνοθεσία, τους φωτισμούς και τα video που παρεμβάλλονται. Μαζί της σε αυτή την μαγική μουσική διαδρομή πίσω στον χρόνο θα βρεθεί η διακεκριμένη πιανίστα Γιάννα Λύκοβα, που μας έρχεται απευθείας από την αυστηρή σχολή της Μόσχας. Κι αν αυτό το project μετρά πολλές εμφανίσεις… δεν έχει πειραχτεί τίποτα, παρά μόνο η ανάγκη τελειοποίησης μιας παράστασης όπως αυτή. Με ισχυρή ταμπέλα, «Σοφία Βέμπο-Φωνή Ελληνίδας» και με μνήμες της ηθοποιού-μουσικής ερμηνεύτριας, οι αφηγήσεις που θα βιώσουμε ως θεατές θα έχουν μια συγκεκριμένη γεύση… εκείνη της αυθεντικότητας. Με αυθεντικούς στίχους από Βέμπο που κυλούν στις φλέβες μας μέχρι σήμερα αποφάσισα να γνωρίσουμε παρέα την Μελίνα Μποτέλλη.
«Πολλές αγάπες γνώρισα, αγάπησα και χώρισα, μα όπου κι αν γυρνούσα, εσένα ζητούσα…»
Για την Μελίνα Μποτέλλη είναι σημαντικό να συνεργάζεσαι με ανθρώπους που κινούνται στο ίδιο μήκος κύματος με σένα, αλλιώς χαλάνε οι χημείες. «Με τον συνεργάτη πρέπει να είσαι ένα σώμα… είσαι ένα σώμα, γιατί αυτές είναι δουλειές ψυχής. Οφείλεις να έχεις κοινή οπτική για το τί είναι τέχνη και πόσο χρόνο και ψυχή πρέπει να δίνεις σε αυτό» μου λέει και παραδέχεται πως αναζητά την τελειότητα συνεχώς έχοντας δουλέψει πλάι σε πολύ απαιτητικούς και λεπτολόγους σκηνοθέτες όπως ο Σπύρος Ευαγγελάτος και ο Λευτέρης Βογιατζής. Όταν εγώ κόντευα να γεννηθώ το 1984, εκείνη ανέβαζε στο θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών στην πόλη μας τους «Αγροίκους» του Γκολντόνι και θυμάται ακόμη τις εξαντλητικές πρόβες που έφταναν ως και τις 16 ώρες την ημέρα σε ένα έργο που απλά άλλαζε σκηνικό χώρο και μεταφερόταν από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκη. Εκείνη η προσαρμογή μοιάζει με νέο έδαφος για τους αληθινούς θεατρίνους. «Πάντα έχεις κάτι καινούριο για να ανακαλύψεις» μου επισημαίνει.
«Πόσο λυπάμαι τα χρόνια που πήγαν χαμένα, πριν να γνωρίσω εσένα που πρόσμενα καιρό…»
«Η Βέμπο υπήρχε σαν πρόσωπο από τα παιδικά μου χρόνια. Υπήρχε και μέσα από την ακρόαση του ραδιοφώνου. Παλιά αποτελούσε μια καθημερινή ιστορία. Πάντα ακούγονταν τα πατριωτικά της τραγούδια και τα ερωτικά της και τα χορευτικά της. Ήταν η αγαπημένη των γονιών μου. Μάλιστα η μητέρα μου την είχε γειτόνισσα πριν και μετά τον πόλεμο» μου αναφέρει και αρχίζουμε να ξεμπλέκουμε το κουβάρι των αναμνήσεων όπου οι περιγραφές από παππούδες και γονείς είναι γλαφυρές και συγκινητικές και έχουν συχνά πυκνά αναφορές στην Σοφία Βέμπο. Η ίδια έχει ακόμη αποτυπωμένη την φιγούρα της μποέμισσας Βέμπο στο μυαλό της. «Ήταν ένας μύθος για μένα που δεν ήθελα να αγγίξω. Υπήρχε με μια μεγαλοπρέπεια, αλλά υπήρχε και στον δρόμο με μια απόλυτη απλότητα. Θυμάμαι το περπάτημα της, το πέρασμα της μπροστά από το Πολυτεχνείο, την μαντίλα που φόραγε και που οι Γερμανοί της απαγόρευσαν γιατί θεωρούσαν ότι έτσι ξεσήκωνε τους Έλληνες». Εκείνος ο μύθος όμως ποτέ δεν έσβησε. Έζησε μέσα από εικόνες των γονιών της να χορεύουν ή να τραγουδούν. Όλα αυτά έγιναν ένα συγκινησιακό κράμα, ένα τρυφερό μείγμα και με μορφή προσωπικού ημερολογίου έρχονται στην σκηνή πιο γνήσια και πιο ανθρώπινα από ποτέ.
«Μα πως φοβάμαι πως ίσως μια μέρα σε χάσω, γιατί να σε ξεχάσω ποτέ δεν θα μπορώ…»
Και πώς να ξεφύγεις από την μίζερη ελληνική καθημερινότητα; Και πώς να αγνοήσεις το γεγονός ότι η Βέμπο θα μπορούσε να τραγουδήσει –αν ζούσε- με σθένος «Παιδιά… της Ελλάδος παιδιά» και να είναι πιο επίκαιρη από ποτέ; «Ξαφνικά είναι απόλυτα επίκαιρα και προφητικά αυτά τα τραγούδια του τότε. Είναι δυσάρεστο που είναι επίκαιρα. Είναι τραγικό, γιατί αυτά επαναλαμβάνονται. Από την άλλη κάτι που θα θελα πάρα πολύ με όση δύναμη έχω σήμερα, αν μπορώ, ενθυμούμενη αυτή τη γυναίκα να δώσω κι εγώ κάτι από αυτό που έδωσε εκείνη στην γενιά της. Να δώσω δύναμη, να εμψυχώσω, να δώσω αισιοδοξία. Το πιο χαρακτηριστικό που άκουσα πρόσφατα ήταν από έναν κύριο άνω των 80 που μου είπε: “Μπήκα 85 και βγήκα 20 χρονών” και κατάλαβα ότι μπορώ να δώσω μέσα από όλο αυτό ελπίδα και ζωή» καταλήγει.
«Στα όνειρα τα χίλια μου, σε γύρευαν τα χείλια μου, σε γύρευε η ψυχή μου και πόθοι κρυφοί μου…»
Αυτό που θα γυρέψει κανείς βλέποντας την Μελίνα Μποτέλλη επί σκηνής να σκαλίζει την προσωπικότητα και την φυσιογνωμία της Βέμπο είναι να μην τελειώσει σύντομα αυτό το ταξίδι. Οι «σταθμοί» πάντως θα είναι πολλοί και συμπρωταγωνιστές της δεν θα είναι οι αποβάθρες επιβίβασης και αποβίβασης ούτε τα τρένα… αλλά ένα ραδιόφωνο. «Όταν πρωτοάρχισε η τηλεόραση, δεν υπήρχε η δυνατότητα να έχουν όλοι. Τον κυρίαρχο ειδησεογραφικό και καλλιτεχνικό ρόλο συνέχιζε να τον έχει το ραδιόφωνο. Ήμουν 3 ετών και αναζητούσα το τρίτο πρόγραμμα για να ακούσω κλασική μουσική ή θεατρικές εκπομπές με όλους τους θεμέλιους λίθους του ελληνικού θεάτρου» μνημονεύει και με τη σειρά μου αναφέρει την Παξινού, τον Μινωτή, την Λαμπέτη και τον Χορν. Μακρινά μου ακούγονται όλα τούτα, αλλά δεν παύουν να υπάρχουν και εκείνη μου εξηγεί πως κάποτε ο πολιτισμός περνούσε στο ραδιόφωνο μέσα από προγράμματα υψηλού επιπέδου, που μπορούσαν παράλληλα να αναπτύξουν την φαντασία του ακροατή εύκολα και άμεσα.
«Γύρε κοντά μου, αγάπη γλυκιά μου, θέλω ακόμα ξανά να σου πω…»
Μπορεί η Μελίνα Μποτέλλη να αντιμετωπίζει αυτή την μουσική παράσταση σαν θεατρική πράξη, αλλά στο βάθος αυτό που θέλει να αποδώσει είναι την θρυλική ζωή της Βέμπο και το μεγαλειώδες θάρρος και θράσος της να διεκδικεί ένα καλύτερο «μετά» τοποθετώντας τον εαυτό της σε εθνικά και πατριωτικά καλούπια. «Μπροστά στην ζωή της Βέμπο οι ταινίες του James Bond ωχριούν. Ο τρόπος που έφυγε για την Μέση ανατολή, τα καΐκια, τα υποβρύχια, τα στρατιωτικά αεροπλάνα που την κουβάλησαν… είναι σπουδαία. Εκείνη δεν σκεφτόταν τίποτα. Ήταν τότε όλοι έτσι και η Βέμπο εξέφραζε μια γενναιότητα που ήταν γενική». Ναι, μάλλον τότε ένας εκφραστής μπορούσε να ξεπηδήσει μέσα από την μουσική και να εμπνεύσει. Σήμερα; Αυτή η απορία δεν λύθηκε. Αφήσαμε μόνο λίγους στίχους από την «Χωριάτα» της Σοφίας Βέμπο να δώσουν ένα μήνυμα στους Έλληνες. «Οι νιοι κι οι νιες θα ξανασμίξουν και θα έρθουν νέα παιδιά». Όπως μου τονίζει η Μελίνα Μποτέλλη το άσμα απευθύνεται στους νέους που δεν μπορούν να χτίσουν μια οικογένεια, να δουν ένα ξεκάθαρο μέλλον. «Ο γάμος είναι διωκόμενος και η γέννηση των παιδιών επίσης. Τι άλλο πια; Τι άλλο πια θα κάνουν για να μας πούνε ότι δεν θέλουνε να γεννάμε Έλληνες»; Νέα τροφή για σκέψη. Νέα σενάρια με τα οποία κάποιοι θα καταπιαστούν και θα βγει επιτέλους το πατριωτικό τους αίσθημα και κάποιοι θα απορρίψουν από φόβο μην εμπλακούν σε ιστορίες συνωμοσιολογίας.
«Κάνε κουράγιο Ελλάδα μου…»
Αυτό μου είπε μόλις φτάσαμε στο σημείο των συμβουλών. «Κάνε κουράγιο Ελλάδα μου! Όχι να σέρνεσαι. Κάνε κουράγιο για να αγωνιστείς»! Έτσι το παλεύει εκείνη το σήμερα και τα αδιέξοδα του. Όσο για το συστατικό που κατά την γνώμη της δεν πρέπει να αφήσουμε κανέναν να μας το κλέψει; «Την μοναδική ελληνική λέξη “κέφι”… αυτό που αντιπροσωπεύουν τα αρχοντορεμπέτικα της Βέμπο. Αυτή είναι η ψυχή μας που δεν πρέπει να μας την πάρουν». Αυτή είναι ίσως και η πιο δυναμική πλευρά μιας γυναίκας που θέλει να αλλάξει τον κόσμο, άσχετα αν εκείνος επιδέχεται αλλαγές ή επιδιορθώσεις. Με αυτά τα συνθήματα θα θελα να γιορτάζουμε κάθε χρόνο την Διεθνή Ημέρα της Γυναίκας που είναι σήμερα.
Info:
«Σοφία Βέμπο-Φωνή Ελληνίδας» με την ηθοποιό-μουσική ερμηνεύτρια Μελίνα Μποτέλλη και την πιανίστα Γιάννα Λύκοβα
8, 9 και 10 Μαρτίου, στις 20.00 στο δημοτικό θέατρο Καλαμαριάς «Μελίνα Μερκούρη»
Επερχόμενες παραστάσεις στην Βόρεια Ελλάδα:
23 Μαρτίου, Γιαννιτσά
6, 7 Απριλίου, Αλεξανδρούπολη
13 Απριλίου, Άργος Ορεστικό
20, 21 Απριλίου, Φλώρινα
26 Απριλίου, Σέρρες
Εισιτήριο: 10 ευρώ κανονικό και 5 ευρώ για ΚΑΠΗ, ανέργους, μαθητές, φοιτητές, πολύτεκνους και ένστολους