Συνέντευξη στην Ελένη Σκάρπου / elenitsask@yahoo.gr, f/b Eleni Skarpou, eliaskarpou.blogspot.gr
Τόπος: Κοινωνικά αποκλεισμένοι από τις αλήθειες των άλλων!
Χρόνος: Ο απολύτως απαραίτητος για να ειπωθούν όλα!
Σκοπός: Να φωνάξουμε μαζί δυνατά πως… όλοι είμαστε άνθρωποι!
«Όλοι είμαστε άνθρωποι! Ανεξάρτητα από ηλικία, φύλο, καριέρα, ταλέντο, υγεία, χρήμα, δόξα, χρώμα, φυλή, θρησκεία, καταγωγή, επιτυχία, αξία, δύναμη, ύψος, βάρος, ομορφιά, εξέλιξη, επάγγελμα, κοινωνική θέση, οικογένεια, γλώσσα». Πόσο πιο απλό, απροσδόκητα αληθινό και βαθιά ανθρώπινο να είναι ένα θεατρικό μήνυμα; Μου το πέρασε μονομιάς, γιατί η δύναμη λέξεων ορθώνεται εύκολα όταν οι συνομιλητές αγαπούν αυτό που κάνουν. Κων/νος Ρόδης. Με εμφανείς εμπλοκές στην συγγραφή και την σκηνοθεσία, με σαφή διαχωριστικά όρια από τους δημιουργούς που φαντάζονται τον κόσμο αλλιώς αλλά δεν κάνουν τίποτα για να βγουν από την σφαίρα της φαντασίας και να πράξουν μέσα από την τέχνη τους. Απόψε, Τετάρτη 6 Νοεμβρίου κάνει πρεμιέρα με το έργο του «Mea Culpa» και ένα αξιόλογο team στην σκηνή του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης. «Λύνει τα κορδόνια» του λοιπόν, ώστε να χωρέσω κι εγώ στα «παπούτσια» του και να πάμε την βόλτα μας. Ξεκινώντας από το κείμενο, μου εξήγησε πως είναι βασισμένο σε αληθινή ιστορία και εμπλουτισμένο με γερές δόσεις μυθοπλασίας, διότι το προσωπικό του στίγμα δεν θα μπορούσε να απουσιάζει. Τι τον ώθησε σ’ αυτή την γραφή; «Θεώρησα ότι κάποιος έπρεπε να μιλήσει ανοιχτά για τους πολίτες με αναπηρία και να σταθεί στο πλευρό τους. Δεν έχω βέβαια την πρωτιά. Ο πρώτος που μίλησε ανοιχτά για τους πολίτες με αναπηρία και την καθημερινότητα που βιώνουν είναι ο κ. Δημήτρης Κολλάτος με την πρώτη του ταινία “Η ζωή με τον Άλκη” το 1988, αλλά και με τη μετέπειτα ταινία “Κόκκινο τριαντάφυλλο σου έκοψα” το 1993. Και μάλιστα έγραψε και σκηνοθέτησε τις συγκεκριμένες ταινίες σε περιόδους που από τη μια υπήρχε οικονομική ευμάρεια και πρόοδος για τη χώρα και από την άλλη υπήρχαν ακόμη πολλά ταμπού. Όχι ότι σήμερα που μιλάμε δεν υπάρχουν ταμπού» μου λέει. Έχοντας ζήσει από κοντά τον κοινωνικό αποκλεισμό όσων βιώνουν καθημερινά την αναπηρία θέλησε να συμμαχήσει μαζί τους και μάλιστα όχι μόνος. «Χαίρομαι που βρήκα κι άλλους συμμάχους στο πλευρό μου, όπως ο συν-δημιουργός μου και συν-σκηνοθέτης μου στην παράσταση Ιωάννης Κυφωνίδης, η δημοσιογράφος Νατάσα Μποζίνη, ο μουσικοσυνθέτης Μιχάλης Αβραμίδης και οι ηχητικές εκδόσεις STUDIO AMID».
Οι ήρωες-σύμβολα.
Αναζητώντας έναν τρόπο να φωνάξει πως η διαφορετικότητα που προκύπτει από κάθε μορφή αναπηρίας υπάρχει ανάμεσά μας αλλά δεν αποτελεί μικρόβιο… επινόησε χαρακτήρες που θα μας μιλήσουν στο σανίδι πληθωρικά και πάντα σε συνάρτηση με τις υπάρχουσες κοινωνικές ταμπέλες της χώρας μας. Η αρχή γίνεται με τον Σταύρο που πάσχει από νοητική υστέρηση. «Ο κεντρικός ήρωας, ο Σταύρος, θα μπορούσε να μοιάζει με την Ελλάδα ή οποιαδήποτε άλλη χώρα του Ευρωπαϊκού Νότου, που δεν αποφασίζει για τη μοίρα της. Η Ζωή, μητέρα του Σταύρου, είναι οι πολίτες της χώρας αυτής, που βιώνουν το πρόβλημα με το χειρότερο τρόπο, δεν τους βοηθάει κανείς ουσιαστικά, αλλά δεν μπορούν να δουν καθαρά για να πάρουν τις σωστές και ώριμες αποφάσεις τους. Ο Άρης, ο μεγαλύτερος αδερφός του Σταύρου, θα μπορούσε να παρομοιαστεί με μια τύπου Τρόικα, που ενώ καταγράφει και αναδεικνύει τα προβλήματα της κατάστασης, ωστόσο δεν αναγνωρίζει τις προσπάθειες και τις ιδιαιτερότητες αυτής της χώρας και επιμένει στην εφαρμογή των πολιτικώς ορθών κανονισμών χωρίς να ενδιαφέρεται για τις συνέπειες μιας τέτοιας εμμονής. Η θεία Μαίρη θυμίζει τους συμμάχους μιας τέτοιας χώρας, που αναγνωρίζουν τις προσπάθειες του λαού, δηλώνουν δημόσια τη συμπόνια τους, ενδεχομένως βοηθούν κιόλας, αλλά κάποιες φορές αποφεύγουν περαιτέρω εμπλοκή. Ο Προκόπης, ο πατέρας του Σταύρου, μοιάζει με εκείνους τους πολιτικούς της χώρας που έχουν τις καλύτερες προθέσεις, ωστόσο αποφεύγουν να αναλάβουν την ουσιαστική ευθύνη. Τέλος, η ψυχίατρος Άλκηστις θυμίζει όλους εκείνους τους αναλυτές και τους οικονομολόγους που εκφράζουν επιστημονικά ορθές απόψεις, αλλά εκ των πραγμάτων δεν ορίζουν την τύχη μιας τέτοιας χώρας» μου αναλύει πρόθυμα και παραλίγο ατέλειωτα ο Κωνσταντίνος και δεν χρειάζεται να ρωτήσω τίποτε άλλο για τα μηνύματα της παράστασης. Δεν ξεχνά επίσης να εκφράσει την χαρά του για την συνεργασία του με την ηθοποιό Νέλλη Γκίνη που έχει πρωταγωνιστικό ρόλο. «Είναι μια γυναίκα που χαίρεσαι να συνεργάζεσαι μαζί της. Δίνει άλλη διάσταση στο ρόλο μέσα από την ερμηνεία της».
Ο Κωνσταντίνος και η δημιουργία του σε στιλ… «δίκοπο μαχαίρι»!
Ερμηνεύοντας την δική του διάσταση μέσα στα πράγματα και με πολλές απορίες στοιβαγμένες στο μυαλό… αναρωτήθηκα ποιο είναι το μυστικό για να σκηνοθετήσει κανείς κάτι που είναι τόσο δικό του χωρίς να τον παρασύρει το προσωπικό συναίσθημα; Ή μήπως αυτή είναι η μαγεία τελικά; «Είναι δίκοπο μαχαίρι. Πάντα τα δίκοπα μαχαίρια μας μαγεύουν. Ή γλιτώνεις ή σκοτώνεσαι. Παίζεις με λεπτές ισορροπίες, όχι μόνο για την οικειότητα που έχεις στη θεματολογία που σκηνοθετείς, αλλά και γιατί μπορεί να υποπέσεις σε μελοδραματισμούς σκηνοθετικούς. Ήθελα όταν έγραφα το κείμενο να μιλήσω για τους πολίτες με αναπηρία με σεβασμό, ειλικρίνεια, χωρίς να προσβάλω κάποιον και να γράφω από καρδιάς. Με τον ίδιο τρόπο λειτουργούμε και σκηνοθετικά μαζί με τον Ιωάννη Κυφωνίδη» επισημαίνει. Η συγκεκριμένη συνεργασία μάλιστα θυμίζει κολόνια που κρατάει χρόνια –από το 2008- και οσμίζομαι πως αυτή η χημεία… θα έχει διάρκεια. «Με τον Ιωάννη δουλέψαμε πρώτη φορά μαζί το 2010 ως ηθοποιοί στην παράσταση “Πεινάει Κανείς;” της Αθηνάς Παππά. Από τότε μέχρι σήμερα δεν έχουμε χωρίσει ως καλλιτεχνικό δίδυμο. Έχουμε κάνει δουλειές που έχουν δει το φως της δημοσιότητας και άλλες που έχουν μείνει στο συρτάρι και μας περιμένουν να τις πιάσουμε ξανά. Είναι ένας άνθρωπος με πολύ ταλέντο, όρεξη για δουλειά, οξυδέρκεια, καυστικό χιούμορ. Απολαμβάνω τη συνεργασία μαζί του». Κι αν όπως λέει τα πράγματα σε αυτού του είδους τις καλλιτεχνικές συζεύξεις δεν είναι πάντα ρόδινα, δεν τον τρομάζουν οι εντάσεις και οι αντιθέσεις, διότι έχει βρει το μαγικό φίλτρο. «Το βασικό για να λειτουργήσει ένα δίδυμο είναι ο αλληλοσεβασμός, η αλληλοκατανόηση και να παίρνει ο ένας από τον άλλον».
Mea Culpa ή το φταίξιμο πάει στην ίδια την κοινωνία;
Και ρωτώ; Ποιος φταίει για όλα αυτά τα ταμπού που μας πνίγουν, μας απομονώνουν, μας καταθλίβουν και μας συρρικνώνουν καθημερινά; «Η έλλειψη παιδείας και κουλτούρας είναι το βασικό. Ήθελαν και θέλουν ακόμη και σήμερα, λόγω πολιτικών σκοπιμοτήτων, τον λαό μας να “κοιμάται”, να μην μιλάει, να μην αντιδρά, να είναι “εγκεφαλικά νεκρός”. Οι αδιάκοπες αλλαγές πολιτεύματος στη χώρα μας έπαιξαν καταλυτικό ρόλο, πιστεύω, στα ταμπού και τα κόμπλεξ που διαμόρφωσαν την κοινωνία μας. Είμαστε μια πολύπαθη χώρα από καταβολής κόσμου. Λειτουργούμε με δυο μέτρα και δυο σταθμά» μου επισημαίνει με φανερή λύπη και με τρέχει πίσω στην Αρχαία Ελλάδα. «Οι Σπαρτιάτες έριχναν στον Καιάδα τα παιδιά που γεννιόντουσαν με κάποια ιδιομορφία. Εν αντιθέσει με την Αθήνα, που λειτουργούσε ως μια πιο φιλελεύθερη πόλη-κράτος. Αλλά αν δούμε και την σύγχρονη ελληνική ιστορία, μετά την καταστροφή της Σμύρνης και την γενοκτονία του Πόντου, οι Έλληνες υποδέχτηκαν τους πρόσφυγες ως “μιάσματα”, τις Σμυρνιές τις αποκαλούσαν παστρικιές. Άνθρωποι που τους οφείλουμε τον πολιτισμό, τον οποίον έφεραν στη χώρα, αφού μέχρι τότε δεν είχαμε ιδέα για το τι συνέβαινε γύρω μας. Τα 400 χρόνια σκλαβιάς μας επηρέασαν αρκετά. Τουρκοκρατία, Χούντα, Στρατιωτικοί νόμοι, Εμφύλιοι πόλεμοι. Είμαστε ένας λαός που μόλις σήκωνε το κεφάλι του το κόβανε από τη ρίζα. Πώς να μην δημιουργηθούν λοιπόν κόμπλεξ και ταμπού; Ακόμη και σήμερα, εν έτει 2013, βλέπουμε πολλές πολιτικές οργανώσεις και τους φανατικούς τους οπαδούς να ρίχνουν στον σύγχρονο Καιάδα πολίτες με αναπηρία, άτομα με ιδιαιτερότητες, ανθρώπους με διαφορετικές πολιτικές απόψεις. Είμαστε ένας λαός που λατρεύει τον μεταξύ του κανιβαλισμό. Το μόνο που αρκεί να κάνει κάποιος για να το καταλάβει αυτό είναι να δει ειδήσεις». Μετά από τις παραπάνω γραμμές ανάσανα ανακουφιστικά. Έβγαλα εκείνο το ουφ που θα ξεστόμιζα αν μιλούσα με τα λόγια του. Πως μείναμε έτσι πίσω; Που είναι η εξέλιξη μας; Πως την βαφτίσαμε με χλιαρά ονόματα έτσι για τους τύπους και στην πράξη… μηδέν εις το πηλίκο που έλεγε και ο συγχωρεμένος ο παππούς μου;
Από το χειροκρότημα του κόσμου… σε κρίσεις για την κρίση!
Για τον Κωνσταντίνο Ρόδη που «παίζει μπάλα» ανάμεσα στην υποκριτική, την σκηνοθεσία και την συγγραφή η καθημερινότητα του είναι όπως ο ίδιος ισχυρίζεται… «το χειροκρότημα του κοινού, τα σχόλια, οι παρατηρήσεις, οι αντιδράσεις και οι ενστάσεις. Αν δεν πιάσουμε τον παλμό του κόσμου, αν μέσα από τον πολιτισμό δεν εκπαιδεύσουμε το κοινό δεν υπάρχει καλλιτεχνικό ζενίθ, μόνο ναδίρ». Σ’ εκείνο το ναδίρ και σε μια προσπάθεια να εντοπίσουμε τους φόβους μας απέναντι στην κρίση… εγώ σιώπησα συνειδητά… εκείνος μίλησε: «Με φοβίζει η μιζέρια. Αν μπει η μιζέρια στη ζωή μας δε θα γλιτώσουμε ποτέ από αυτή. Ευτυχώς μου δίνει δύναμη η ίδια η ζωή, τα νέα παιδιά που τώρα γεννιούνται ή που τώρα πάνε σχολείο. Η δική μου γενιά -που κοντεύει τα 30- είναι μια γενιά που ζει τη μετάβαση και την αλλαγή της κοινωνίας. Μια γενιά που έζησε την απόλυτη ευμάρεια και τον καταποντισμό της. Τα νέα παιδιά είναι το μέλλον μας. Είναι αυτά που θα φέρουν αλλαγή προς το καλύτερο» καταλήγει. Αυτή την αλλαγή την θέλουμε άραγε; «Η ελληνική κοινωνία δεν είναι έτοιμη να…”ανοίξει” τα μάτια της και να “δει” καθαρά αυτά που συμβαίνουν. Θα γίνει σύντομα όμως» μου απαντά με σιγουριά και σχεδόν με πείθει. Όπως με έπεισε και για την σημασία που έχει να παιχτεί αυτό το έργο στο Μέγαρο Μουσικής μας. «Όπως είπε και ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Μεγάρου, Γιώργος Λαζαρίδης, το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης κάνει άνοιγμα και σε άλλες θεατρικές παραστάσεις, εκτός των υπερπαραγωγών, των μιούζικαλ και της όπερας και αξιοποιεί καλλιτεχνικά-θεατρικά μικρότερους χώρους του». Εγώ δεν ξεχνώ από την πλευρά μου πως το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης είναι προσβάσιμο σε πολίτες με αναπηρία. Γιατί όλοι έχουμε δικαίωμα στον πολιτισμό!
Προσωπικά δεδομένα που άξιζαν να γίνουν δημόσια!
«Ό,τι είναι να έρθει δίπλα σου, θα έρθει. Ότι αξίζεις θα το κερδίζεις πάντα». Είναι η αγαπημένη φράση του Κωνσταντίνου Ρόδη από το «Mea Culpa», γιατί αποτελεί και την γενικότερη φιλοσοφία της ζωής του. Μέσα σε αυτή την φιλοσοφία οι εμπνεύσεις του μοιάζουν με τα παιδιά. Μου τις περιγράφει αγνές, αθώες και παιχνιδιάρικες, μα στα διαλείμματα του μυαλού ψάχνει πάντα… τα μαθήματα της ζωής. Όταν γράφει; «Όταν γράφω προτιμώ να είμαι παντού και πουθενά. Άλλωστε για να δημιουργείς αυθόρμητα, πρέπει να λειτουργείς με την καρδιά, χωρίς περιορισμούς» τονίζει. Το επόμενο του βήμα είναι το άγνωστο και το καλύτερο, όμως πάντοτε υπάρχουν δίπλα του άνθρωποι που ξέρουν πως τους θεωρεί οικογένεια του και τους αγαπά πραγματικά. Κι όπως χτυπούσε τα αυτιά μου το θρόισμα της αλήθειας του, πήγα και παραμέσα. «Με μαλώνω κάθε φορά που με πιάνει απαισιοδοξία για όσα συμβαίνουν κι αν έβαζα μια μουσική για να περιγράψω τη ζωή μου, αυτή θα ήταν…το “Βαλς των χαμένων ονείρων” του Μάνου Χατζιδάκι».
Λίγο πριν φύγει…
«Λατρεύω τον ήχο που κάνει ο χτύπος της καρδιάς. Έτσι καταλαβαίνουμε ότι ζούμε».
Κωνσταντίνος Ρόδης
Info:
MEA CULPA
Του Κωνσταντίνου Ρόδη
Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Ρόδης – Ιωάννης Κυφωνίδης
Με την Νέλλη Γκίνη
Πανελλήνια πρεμιέρα
Τετάρτη 6 Νοεμβρίου στις 21:00,
στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης
Το Mea Culpa κυκλοφορεί σε:
Διπλή Έκδοση: Βιβλίο και Audiobook από τις εκδόσεις Άπαρσις και τις ψηφιακές –ηχητικές εκδόσεις Studio Amid , αλλά και ως Digital audiobook που μπορείτε να το κατεβάσετε από το www.studioamid.gr.
Συντελεστές
Κείμενο: Κωνσταντίνος Ρόδης
Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Ρόδης-Ιωάννης Κυφωνίδης
Πρωτότυπη μουσική – Ενορχήστρωση: Μιχάλης Αβραμίδης
Φωτισμοί-Ήχος & Κινηματογράφηση-Τρέηλερ: Παναγιώτης Κουντουράς
Σκηνική – ενδυματολογική επιμέλεια: Ιφιγένεια Κυφωνίδου
Μακιγιάζ: Ειρήνη Μάκιου
Αφίσα-Φωτογραφίες: Αλέξανδρος Κορίτσογλου
Ηχογραφήσεις: Studio Amid
Οργάνωση Παραγωγής: Χριστίνα Τζώρτζη
Εκτέλεση Παραγωγής: Γιάννης Παπαθανασίου (Dominus Productions)
Διεύθυνση Παραγωγής: Βίλλυ Κουτσουφλιανιώτη
Συμπαραγωγή: ΟΜΜΘ & Dominus Productions
Διανομή
Νέλλη Γκίνη: Ζωή
Κωνσταντίνος Ρόδης: Σταύρος
Ιωάννης Κυφωνίδης: Άρης
Αθηνά Νάννου: Μαίρη
Μιχάλης Αβραμίδης: Προκόπης
Γιολάντα Μπαλαούρα: Άλκηστις
Παραστάσεις: Παρασκευή 8, Σάββατο 9 & Κυριακή 10 Νοεμβρίου, στις 21:00.
Τιμές εισιτηρίων: 10€, 5€ (μαθητικά-φοιτητικά-κάτοχοι κάρτας ανεργίας)
Πληροφορίες – εισιτήρια: Τηλεφωνικά, στο 2310-895938-9, στα ταμεία του Μεγάρου Μουσικής και στα εκδοτήριά του, στην Πλατεία Αριστοτέλους.