Αλκοόλ : γυναικεία υπόθεση ή μήπως όχι;

Γράφει η Μαρία Παναγιωτοπούλου / Διαιτολόγος – Διατροφολόγος / m.panagiotopoulou@hotmail.com

Μια αγαπημένη συνήθεια όλων, ειδικότερα τώρα που καλοκαιριάζει, είναι η κατανάλωση αλκοόλ. Το ταβερνάκι μετά το μπάνιο ή κάποιο μπαρ κατά την βραδινή έξοδο αποτελούν το ιδανικό σκηνικό. Είναι συνυφασμένο άλλωστε το αλκοόλ με την ξεκούραση και την καλοπέραση, που προσφέρουν οι καλοκαιρινές διακοπές, έστω και ολιγοήμερες ή εντός των τειχών. Αν το καλεί και η παρέα τότε τα πράγματα “δυσκολεύουν”. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι το αλκοόλ καταναλώνεται εδώ και χιλιάδες χρόνια και εξακολουθεί μέχρι και σήμερα να αποτελεί σημαντικό μέρος των κοινωνικών, αλλά και των θρησκευτικών δραστηριοτήτων μας.

Λίγα λόγια για την αλκοόλη

Ως αλκοόλη καλούμε κάθε προϊόν ζύμωσης αμύλου και σακχάρων – ένα ωχρό, ευμετάβλητο και εύφλεκτο υγρό – που λειτουργεί κατευναστικά στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Οι κύριες διαιτητικές πηγές αλκοόλης είναι η μπύρα, τα αποσταγμένα ποτά (π.χ. ουίσκι, τζιν και βότκα) και το κρασί. Προσδίδει στον οργανισμό 7 θερμίδες ανά γραμμάριο λίγο λιγότερο από το λίπος, το οποίο δίνει 9 θερμίδες ανά γραμμάριο και λίγο λιγότερο από την πρωτεΐνη, η οποία δίνει 4 θερμίδες ανά γραμμάριο. Οι θερμίδες όμως, που αποδίδονται στον οργανισμό από την κατανάλωση αλκοολούχων ποτών ονομάζονται “κενές”, γιατί δεν περιέχουν ούτε βιταμίνες, ούτε μέταλλα. Αντιθέτως, φαίνεται να επηρεάζουν αρνητικά τον μεταβολισμό κάποιων βιταμινών δυσκολεύοντας την απορρόφηση και την αποθήκευση τους.

Μεταβολισμός του αλκοόλ

H διαφορά ανάμεσα στο αλκοόλ και στις άλλες ενεργειακές πηγές (υδατάνθρακες, πρωτεΐνες και λιπαρά) είναι ότι το αλκοόλ δεν αποθηκεύεται στο σώμα. Χρησιμοποιείται και μάλιστα πιο γρήγορα από τις άλλες πηγές ενέργειας. Με άλλα λόγια, το σώμα θα προτιμήσει να χρησιμοποιήσει το αλκοόλ για παραγωγή ενέργειας με αποτέλεσμα να χρειαστεί αρκετά λιγότερη ενέργεια από τις άλλες ενεργειακές πηγές, η περίσσεια της οποίας θα καταλήξει, να αποθηκευθεί με την μορφή λίπους στο σώμα, το οποίο δύσκολα «καίγεται». Σε αντίθεση με τις τροφές, το αλκοόλ δεν δημιουργεί το αίσθημα του κορεσμού και μπορεί να οδηγήσει ευκολότερα σε υπερκατανάλωσή του. Απορροφάται πολύ γρήγορα από τον οργανισμό, επιταχύνει την πέψη και δημιουργεί γρηγορότερα, απ’ ότι θα έπρεπε, το αίσθημα του κορεσμού, οδηγώντας σε μεγαλύτερη κατανάλωση φαγητού ειδικότερα όταν οι κοινωνικές εκδηλώσεις έχουν την τιμητική τους.

Είναι τελικά γυναικεία υπόθεση;

Η κατανάλωση αλκοόλ είναι επιθυμητή, ανεξαρτήτως εποχής, τόσο από τους άνδρες, όσο και από τις γυναίκες , αρκεί να τηρείται το μέτρο. Η υπερβολική χρήση του  είτε περιστασιακά, είτε σε μόνιμη βάση, μπορεί να προκαλέσει αρκετά προβλήματα υγείας, τα οποία εξελίσσονται με πιο γοργό ρυθμό στις γυναίκες, ακόμη και αν χρησιμοποιούν μικρότερες ποσότητες οινοπνεύματος, σε σχέση με τους άνδρες. Μελέτες υποδεικνύουν ότι, οι γυναίκες εθίζονται πιο γρήγορα σε σχέση με τους άνδρες. Πιο συγκεκριμένα, φαίνεται ότι η μνήμη τους διαταράσσεται – καταστρέφεται ευκολότερα. Επίσης, γυναίκες οι οποίες καταναλώνουν αλκοόλ, έστω και μικρότερη ποσότητα σε σχέση με τους άνδρες, αντιμετωπίζουν συχνότερα προβλήματα με την λειτουργία της καρδιάς και τους ήπατος. Αυτό συμβαίνει γιατί ο γυναικείος οργανισμός μεταβολίζει διαφορετικά το αλκοόλ σε σχέση με τους άνδρες, μιας και οι γυναίκες συγκεντρώνουν μικρότερη ποσότητα νερού στο σώμα. Η μεγαλύτερη συγκέντρωση νερού στους άνδρες, τους επιτρέπει να αντιμετωπίζουν καλύτερα τις επιπτώσεις του αλκοόλ. Εκτός από τα βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα της υπερβολικής κατανάλωσής του(μείωση αντίληψης και αντανακλαστικών), οι γυναίκες έρχονται αντιμέτωπες και με τα μακροπρόθεσμα όπως:

• Κίρρωση ήπατος : οι γυναίκες αναπτύσσουν πιο γρήγορα την εν λόγω πάθηση
• Υπέρταση
• Αναιμία
• Προβλήματα στο πεπτικό σύστημα
• Καρκίνος του μαστού
• Νευρολογικές διαταραχές
• Εγκεφαλικές βλάβες
• Προβλήματα γονιμότητας : παρατηρούνται συχνά, βλάβες στο σύστημα αναπαραγωγής, όπως διαταραχές ωορρηξίας και προβλήματα στειρότητας. Η υπερκατανάλωση οινοπνεύματος κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης συνδέεται με κίνδυνο αποβολής και με την εμφάνιση ενός ευρέος φάσματος διαταραχών στα βρέφη.
• Κατάθλιψη : γυναίκες που πίνουν περισσότερο αλκοόλ σε σχέση με τους άνδρες έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να νοσήσουν από κατάθλιψη. Οι γυναίκες συνηθίζουν  να καταναλώνουν αλκοόλ προκειμένου να ξεφύγουν από τα προβλήματά τους.

Πρακτικές οδηγίες

Συνίσταται η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ κάτι το οποίο σημαίνει ότι, η πρόσληψή του δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 2 μερίδες για έναν άνδρα και 1 μερίδα για μια γυναίκα την ημέρα. Άτομα μεγαλύτερα των 65 χρόνων δεν θα πρέπει να καταναλώνουν περισσότερο από 1 μερίδα την ημέρα. Μια μερίδα αλκοολούχου ποτού ισοδυναμεί με 45ml ποτού με υψηλή περιεκτικότητα σε αλκοόλ, π.χ. ουίσκι, βότκα, ζιβανία, ούζο ή 1 ποτήρι του κρασιού (120ml) κρασί ή 1 μικρό τενεκεδάκι (330ml) μπύρα. Απαγορεύεται να καταναλώνουν αλκοόλ τα άτομα ηλικίας κάτω των 16 ετών, οι έγκυες και οι θηλάζουσες, όσοι έχουν ιστορικό αλκοολισμού καθώς και οι γυναίκες με ατομικό ή κληρονομικό ιστορικό καρκίνου του μαστού. Άτομα με ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου, ηπατικής νόσου ή νόσου του παγκρέατος πρέπει να αποφεύγουν και αυτά με την σειρά τους την κατανάλωση αλκοολούχων ποτών.

Θερμιδική ανάλυση

Ενδεικτικά αναφέρονται οι θερμίδες και η περιεκτικότητα σε αλκοόλ ανά μερίδα σερβιρίσματος των ποτών που καταναλώνονται περισσότερο το καλοκαίρι: