Το Μουσείο του γαλλικού στρατιωτικού νεκροταφείου του Ζέιτενλικ, επί της οδού Λαγκαδά στη Θεσσαλονίκη, άνοιξε τις πόρτες του την Τετάρτη 7 Μαΐου 2014, ώρα 4 μ.μ., παρουσία του Γενικού Προξένου της Γαλλίας και Διευθυντή του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης, κου Christophe Le Rigoleur και μαθητών των Γαλλικών Σχολείων Αθηνών καιΘεσσαλονίκης.
Προϊόν πρωτοβουλίας του Γενικού Προξενείου της Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη, σε συνέχεια της ολικής ανακαίνισης του γαλλικού τμήματος του στρατιωτικού νεκροταφείου του Ζέιτενλικ (2011-2013), το μουσείο φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα χώρο μνήμης που θα υπενθυμίζει στις νεότερες γενιές την αλληλεγγύη των χωρών της Αντάντ και τις κοινές τους αξίες. Η δημιουργία του εντάσσεται στο πλαίσιο των εκδηλώσεων μνήμης της επετείου των εκατό χρόνων από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το μουσείο λειτουργεί διαδραστικά μέσα από τη χρήση QR codes που δίνουν πρόσβαση σε βίντεο και μεταφρασμένα κείμενα (προς το παρόν στη γαλλική, ελληνική και σερβική γλώσσα) και μέσα από την προβολή ντοκιμαντέρ. Το πρώτο τμήμα του μουσείου είναι αφιερωμένο στο νεκροταφείο. Το δεύτερο τμήμα είναι αφιερωμένο στο Μακεδονικό Μέτωπο περιγράφοντας εν συντομία αυτό το σχετικά άγνωστο μέτωπο. Η τρίτη ενότητα εστιάζει στη “Σαλονίκη” και συγκεκριμένα στην καθημερινότητα των περίπου 300.000 γάλλων στρατιωτών που πέρασαν, από το 1915 έως το 1918, από την ”Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων”. Παρουσιάζει όχι μόνο τη συμβολή των γάλλων στρατιωτών στην έκβαση του πολέμου αλλά και στην ανάπτυξη της πόλης και του λιμένα της καθώς και ολόκληρης της Μακεδονίας, μέσα από την κατασκευή οδικών δικτύων, την καταπολέμηση λοιμωδών νόσων, την εισαγωγή νέων μεθόδων αγροτικής καλλιέργειας κ.α.
Στο νεκροταφείο του Ζέιτενλικ είναι ενταφιασμένοι οι σωροί των στρατιωτών που τραυματίστηκαν στο Μακεδονικό Μέτωπο και πέθαναν στο νοσοκομείο της Θεσσαλονίκης, καθώς και όσων έπεσαν νεκροί στο ελληνικό έδαφος, από το 1915 μέχρι το 1918. Το νεκροταφείο κατασκευάστηκε το 1916 και αποτελεί μέρος του Συμμαχικού Στρατιωτικού Νεκροταφείου που περιλαμβάνει επίσης το βρετανικό, ιταλικό, ρωσικό και σερβικό τομέα. Καταλαμβάνει έκταση 350 στρεμμάτων, όπου αναπαύονται 8.310 στρατιώτες εκ των οποίων 8.102 σε ατομικούς τάφους και 208 σε οστεοφυλάκιο: 6.347 από τη Μητροπολιτική Γαλλία, 1.222 από τη Σενεγάλη, 398 από τη Μαδαγασκάρη και την Ινδοκίνα, 343 από τη Βόρεια Αφρική.
Η συγκέντρωση των σωρών στο Ζέιτενλικ πραγματοποιήθηκε από το 1921 έως το 1923 από γαλλικές στρατιωτικές αποστολές αποτελούμενες από ληξιάρχους, οι οποίοι ανέλαβαν τις εκταφές, τις ταυτοποιήσεις, τους ενταφιασμούς και την επιστροφή των σωρών σε οικογένειες καθώς και τη δημιουργία νεκροταφείων.
Συνολικά 8.310 Γάλλοι, 8.000 Σέρβοι (εκ των οποίων 6.000 σε οστεοφυλάκιο), 500 Ρώσοι, 1.750 Βρετανοί και 3.500 Ιταλοί αναπαύονται στο Συμμαχικό Στρατιωτικό Νεκροταφείο.
Χάρη στον κατάλογο των ενταφιασμένων στο νεκροταφείο που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του Γενικού Προξενείου της Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη (www.consulfrance–salonique.org), δίνεται στις οικογένειες των νεκρών η δυνατότητα να αναζητήσουν και να βρουν τα ίχνη των προγόνων τους.
Αυτός ο χώρος μνήμης δημιουργήθηκε με την υποστήριξη του Οργανισμού Επετείου των Εκατό Χρόνων από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο (Mission du centenaire de la Première Guerre mondiale), με τη βοήθεια του Κέντρου Ιστορίας Θεσσαλονίκης, του Ιδρύματος Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα, του Πολεμικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, του Εθνικού Κέντρου Χαρτών και Χαρτογραφικής Κληρονομιάς – Εθνική Χαρτοθήκη, και των συλλεκτών Αλέκας Καραδήμου-Γερόλυμπου, καθηγήτριας στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων ΑΠΘ και Βασιλείου Νικόλτσιου, Διευθυντή του Ιδρύματος Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα.